[Download] Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển – Tải về File Docx, PDF

Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển

Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển
Nội dung Text: Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển

Download


Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển nhằm giới thiệu một số nguồn năng lượng từ đại dương cũng như phản ánh hiện trạng, xu thế phát triển của các công nghệ năng lượng đại dương trên toàn thế giới.

Bạn đang xem: [Download] Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển – Tải về File Docx, PDF

*Ghi chú: Có 2 link để tải tài liệu, Nếu Link này không download được, các bạn kéo xuống dưới cùng, dùng link 2 để tải tài liệu về máy nhé!
Download tài liệu Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển File Docx, PDF về máy

Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển

Mô tả tài liệu

Nội dung Text: Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển

  1. GIỚI THIỆU
    Việc chuyển đổi sang hệ thống năng lƣợng cacbon thấp hơn đã trở thành một yêu cầu
    cấp thiết mang tính toàn cầu khi cacbon dioxit (CO2) và các phát thải khí nhà kính khác đã
    đƣợc thừa nhận là những tác nhân gây biến đổi khí hậu. Do đó, việc loại bỏ cacbon trong
    lĩnh vực năng lƣợng đang trở thành vấn đề ƣu tiên trong chính sách năng lƣợng quốc tế và
    đổi mới công nghệ cacbon thấp chính là để đạt đƣợc các mục tiêu đó.
    Trong lĩnh vực năng lƣợng, các công nghệ tái tạo đang phải đối mặt với cả các cơ hội lẫn
    thách thức. Năng lƣợng đại dƣơng đang thu hút đƣợc sự quan tâm mạnh của cả hai giới
    chính trị và công nghiệp. Dựa trên các kết quả đáng tin cậy về công nghệ cacbon thấp, các
    nhà hoạch định chính sách và các nhà đầu tƣ đã tích cực ủng hộ cho đổi mới, nhƣng việc cố
    gắng thúc đẩy sự thay đổi nhanh chóng cũng có thể dẫn đến những kỳ vọng không thực tế
    trong ngắn hạn. Đồng thời, yêu cầu triển khai và phát triển nhanh cũng là một thách thức
    không nhỏ về tài chính và kỹ thuật. Các động cơ và những yếu tố không chắc chắn tồn tại
    trong lĩnh vực năng lƣợng đại dƣơng cần đƣợc hiểu rõ và cần nhận thức đƣợc tác động
    tƣơng đối của chúng đến việc điều hành chiến lƣợc phát triển, giúp đẩy nhanh quá trình
    triển khai năng lƣợng đại dƣơng.
    Nguồn năng lƣợng từ đại dƣơng trên thế giới rất dồi dào, tuy nhiên, vẫn còn tồn tại
    những rào cản và trở ngại quan trọng đối với việc triển khai quy mô lớn các công nghệ khai
    thác nguồn năng lƣợng tiềm năng này. Hiện nay, chi phí năng lƣợng đại dƣơng cao hơn
    nhiều so với năng lƣợng gió ngoài khơi. Để trở thành một phần chính thức và đƣợc công
    nhận trong hỗn hợp năng lƣợng trên thế giới, sản xuất năng lƣợng đại dƣơng cần phải có
    khả năng cạnh tranh đƣợc với các dạng năng lƣợng tái tạo thay thế. Tiềm năng kỹ thuật
    chƣa đƣợc nắm rõ là một rào cản quan trọng đối với triển khai toàn cầu và khả năng giảm
    chi phí đạt đƣợc từ sự đổi mới sáng tạo vẫn còn chƣa chắc chắn.
    Sự phát triển gia tăng năng lƣợng đại dƣơng có thể mang đến nhiều lợi ích lâu dài, bao
    gồm: tạo khả năng cho các lộ trình khử cacbon trong cung ứng năng lƣợng, đa dạng hóa
    danh mục đầu tƣ sản xuất năng lƣợng, an ninh cung ứng năng lƣợng lớn hơn và mang lại
    các cơ hội kinh tế tiềm năng để phát triển các thị trƣờng trong nƣớc và xuất khẩu cho các
    nhà phát triển thiết bị và các hãng nằm trong chuỗi cung ứng.
    Để giúp độc giả có thêm thông tin về một lĩnh vực năng lƣợng đang nổi lên và có rất
    nhiều tiềm năng cũng nhƣ thách thức, Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia
    biên soạn Tổng luận ―CÔNG NGHỆ NĂNG LƢỢNG ĐẠI DƢƠNG: HIỆN TRẠNG VÀ XU
    THẾ PHÁT TRIỂN‖ nhằm giới thiệu một số nguồn năng lƣợng từ đại dƣơng cũng nhƣ
    phản ánh hiện trạng, xu thế phát triển của các công nghệ năng lƣợng đại dƣơng trên toàn thế
    giới.
    Xin trân trọng giới thiệu cùng độc giả.

    CỤC THÔNG TIN KH&CN QUỐC GIA

    1

  2. I. GIỚI THIỆU CHUNG

    1.1. Năng lƣợng đại dƣơng và các nguồn năng lƣợng đại dƣơng
    Nếu đứng trên bờ biển vào một ngày nắng, bạn sẽ cảm nhận đƣợc các nguồn năng lƣợng
    xung quanh bạn. Đó là nguồn năng lƣợng bức xạ từ Mặt trời làm cho bạn cảm thấy ấm áp,
    là nguồn năng lƣợng trong gió thổi bay tóc bạn, là các con sóng không ngừng vỗ bờ dƣới
    chân bạn. Nếu bạn đứng đủ lâu, bạn sẽ thấy mực nƣớc biển dâng lên và hạ xuống cùng với
    thuỷ triều. Ở sâu bên dƣới, các dòng nƣớc di chuyển xuyên qua các đại dƣơng. Năng lƣợng
    có mặt ở khắp nơi xung quanh chúng ta đang chờ để đƣợc khai thác.
    Trong lòng đại dƣơng cũng có những nguồn năng lƣợng dồi dào. Nhiều khu vực có
    những trữ lƣợng lớn dầu mỏ và khí tự nhiên nằm sâu dƣới đáy biển. Ngoài ra còn có các mỏ
    chứa đầy khí mêtan, một loại khí giàu năng lƣợng. Đại dƣơng bao phủ gần ba phần tƣ bề
    mặt Trái đất chứa đựng một nguồn năng lƣợng vô cùng to lớn, có thể cung cấp đủ năng
    lƣợng mà thế giới cần trong những năm tới và có một số phƣơng pháp khác nhau để khai
    thác nguồn năng lƣợng này.
    Thuật ngữ năng lƣợng đại dƣơng ở đây chỉ đề cập đến các nguồn năng lƣợng có nguồn
    gốc từ các công nghệ sử dụng nƣớc biển làm nguồn năng lƣợng hay để khai thác thế hóa
    (chemical potential) hoặc thế nhiệt (heat potential) của nƣớc. Năng lƣợng tái tạo trong đại
    dƣơng bao gồm 5 nguồn khác nhau, mỗi nguồn có xuất xứ khác nhau và cần các công nghệ
    chuyển hóa khác nhau. Các nguồn đó (Hình 1.1) bao gồm:

    Hình 1.1. Các nguồn năng lƣợng đại dƣơng

    1.1.1. Năng lƣợng sóng
    Năng lƣợng sóng (khác với sóng ngầm hay sóng thần) là nguồn năng lƣợng đƣợc truyền
    từ gió vào đại dƣơng. Khi gió thổi trên đại dƣơng, mối tƣơng tác giữa biển-không khí truyền
    một phần năng lƣợng gió vào nƣớc, tạo thành các con sóng và chính các con sóng tích trữ
    nguồn năng lƣợng này nhƣ một nguồn thế năng (nằm ở chênh lệch mực nƣớc so với mực
    nƣớc biển trung bình) và động năng (nằm ở chuyển động của các hạt nƣớc).

    2

  3. Việc khai thác năng lƣợng từ sóng hiệu quả hơn việc khai thác năng lƣợng trực tiếp từ
    gió, do thực tế sóng là dạng năng lƣợng tập trung hơn gió. Nguồn năng lƣợng chứa bên
    trong sóng đại dƣơng trên thế giới rất lớn; tại một số khu vực có thể đạt hiệu suất 70
    MW/km ở đầu sóng. Về lý thuyết, có thể xây dựng các trạm phát điện lớn để chế ngự toàn
    bộ nguồn năng lƣợng này và đáp ứng hầu hết nhu cầu năng lƣợng của chúng ta.
    Tuy nhiên, có nhiều yếu tố tác động đến loại hình phát triển đang trở thành hiện thực
    này. Sóng biển không nhất quán nhƣ thủy triều và vì thế nảy sinh một vấn đề đặc biệt liên
    quan đến việc tƣơng xứng giữa cung và cầu. Đây là một trong những lý do chính giải thích
    tại sao năng lƣợng sóng cho đến nay vẫn chỉ giới hạn ở các chƣơng trình quy mô nhỏ, chƣa
    có một nhà máy thƣơng mại quy mô lớn nào hoạt động.
    Nói chung, các con sóng lớn chứa nhiều năng lƣợng hơn. Cụ thể là năng lƣợng sóng
    đƣợc quyết định bởi chiều cao của sóng, vận tốc sóng, chiều dài sóng và mật độ nƣớc. Kích
    thƣớc sóng đƣợc quyết định bởi tốc độ gió, chiều dài sóng, độ sâu và địa hình đáy biển (có
    thể tập trung hay phân tán năng lƣợng sóng). Chuyển động sóng đạt mức cao nhất ở trên bề
    mặt và giảm dần theo cấp số nhân với chiều sâu; tuy nhiên, năng lƣợng sóng ở dạng sóng áp
    lực khi ở nƣớc sâu hơn.
    Thế năng của một tập hợp sóng tỷ lệ thuận với bình phƣơng chiều cao sóng nhân với chu
    kỳ sóng (khoảng thời gian giữa các đỉnh sóng). Chu kỳ sóng dài hơn tƣơng ứng với chiều
    dài sóng dài hơn và chuyển động nhanh hơn. Thế năng tƣơng đƣơng động năng (có thể
    dùng hết). Năng lƣợng sóng đƣợc biểu thị bằng đơn vị kilôwatt/m.
    Công thức dƣới đây biểu thị cách tính năng lƣợng sóng. Ngoại trừ sóng tạo ra từ những
    cơn bão lớn, khi các con sóng lớn nhất cao khoảng 15 m và có chu kỳ khoảng 15 giây. Theo
    công thức này, những con sóng nhƣ vậy chứa khoảng 1.700 kilowatt thế năng/m ở đầu
    sóng. Một vị trí có năng lƣợng sóng tốt sẽ có thông lƣợng trung bình thấp hơn, khoảng 50
    kW/m.
    Công thức tính năng lƣợng sóng: P = kH2T ~ 0,5 H2T,
    Trong đó: P = Năng lƣợng (kW/m); k = hằng số; H = chiều cao sóng (từ đỉnh đến vùng
    thấp nhất giữa hai ngọn sóng) tính bằng m; và T = chu kỳ sóng (đỉnh đến đỉnh) tính bằng
    giây.
    Trên lý thuyết, tổng tiềm năng năng lƣợng sóng ƣớc tính đạt 32.000 TWh/năm (TWh
    =1012 Wh) (115 Exujoule (EJ)/năm) (EJ = 1018J), cao gần gấp đôi nguồn cung cấp điện
    năng toàn cầu năm 2008 (16.800 TWh/năm hay 54 EJ/năm). Số liệu này không bị giới hạn
    bởi khu vực địa lý, kỹ thuật hay những cân nhắc kinh tế. Số liệu phân bố năng lƣợng sóng
    theo khu vực tại bờ biển các nƣớc hay khu vực đƣợc lấy ở những nơi có công suất năng
    lƣợng sóng lý thuyết P ≥ 5 kW/m ở độ cao ≤66.5º (Bảng 1.1). Tiềm năng trên lý thuyết của
    năng lƣợng sóng đƣợc thể hiện trong Bảng 1.1 (29,500 TWh/năm hay 106 EJ/năm) cho
    thấy suy giảm 8% so với tổng tiềm năng lý thuyết, không bao gồm các khu vực có tiềm
    năng không quá 5kW/m nhƣng vẫn đƣợc xét đến trong ƣớc tính tiềm năng lý thuyết. Tiềm
    năng kỹ thuật của năng lƣợng sóng thấp hơn đáng kể con số nêu trên và phụ thuộc vào
    những phát triển kỹ thuật của các thiết bị năng lƣợng sóng. Một nghiên cứu (Sims et al.

    3

  4. 2007) ƣớc tính tiềm năng kỹ thuật toàn cầu của năng lƣợng sóng đạt 500 GW, với giả định
    các thiết bị năng lƣợng sóng ngoài khơi đạt hiệu suất 40% và chỉ đƣợc lắp đặt ở gần bờ với
    điều kiện sóng >30 kW/m, trong khi một nghiên cứu khác (Krewitt et al. 2009) ƣớc tính
    tiềm năng năng lƣợng sóng đạt 20 EJ/năm.

    Bảng 1.1: Tiềm năng năng lƣợng sóng lý thuyết theo khu vực
    Năng lƣợng
    Khu vực sóng
    TWh/yr (EJ/yr)
    Tây và Bắc Âu 2.800 (10,1)
    Biển Địa Trung Hải và quần đảo Atlantic (Azores, Cape Verde, 1.300 (4,7)
    Canaries)
    Bắc Mỹ và Greenland 4.000 (14,4)
    Trung Mỹ 1.500 (5,4)
    Nam Mỹ 4.600 (16,6)
    Châu Phi 3.500 (12,6)
    Châu Á 6.200 (22,3)
    Ôxtrâylia, Niu Di-lân và các đảo Thái Bình Dƣơng 5.600 (20,2)
    Tổng 29.500 (106,2)
    Nguồn: Mørk et al., 2010

    1.1.2. Năng lƣợng thủy triều
    Năng lƣợng thủy triều đƣợc coi là một dạng năng lƣợng tái tạo sạch bởi vì trong quá
    trình chuyển hóa không gây ra các chất ô nhiễm. Đây là một dạng thủy điện khai thác năng
    lƣợng của thủy triều với sự trợ giúp của một máy phát điện có thể chuyển hóa năng lƣợng
    thủy triều thành điện năng hay các dạng năng lƣợng hữu ích khác.
    Thủy triều mỗi ngày dẫn vào bờ một khối lƣợng nƣớc lớn và có thể cung cấp một nguồn
    năng lƣợng dồi dào. Mặc dù nguồn cung năng lƣợng này ổn định và phong phú, nhƣng việc
    chuyển hóa thành điện năng hữu dụng lại là điều không dễ dàng.
    Bất lợi chủ yếu của các trạm điện thủy triều là chúng chỉ có thể sản sinh ra điện khi thủy
    triều dâng lên hay hạ xuống, nói theo cách khác, chỉ diễn ra 10 giờ mỗi ngày. Tuy nhiên,
    thủy triều hoàn toàn có thể dự đoán đƣợc, vì vậy chúng ta có thể lên kế hoạch để sử dụng
    điện từ các dạng nhà máy điện khác vào các thời điểm khi nhà máy điện thủy triều không
    hoạt động.
    Nƣớc biển có mật độ lớn hơn 832 lần so với không khí và có môi trƣờng không thể nén
    đƣợc. Vì thế, nguồn năng lƣợng mà điện thủy triều có thể cung cấp lớn hơn nhiều so với
    nguồn năng lƣợng mà gió cung cấp. Điều đó có nghĩa là một dòng chảy thủy triều có vận
    tốc 15 km/h tƣơng đƣơng với cơn gió có vận tốc 390 km/h.
    Mực nƣớc triều phụ thuộc vào địa điểm và nó không giống nhau ở mọi nơi. Ví dụ, thủy

    4

  5. triều không tồn tại ở biển Đen, trong khi tại biển Địa Trung Hải, mức triều thay đổi gần 30
    cm. Mặt khác, khối lƣợng nƣớc di chuyển thực sự lớn tại một số nơi thuộc Đại Tây Dƣơng.
    Ví dụ, tại Achentina, mức triều có thể đạt đến 11m. Nhƣng mức triều thay đổi nhiều hơn ở
    Canada, Pháp và Anh, đây là những nơi mức triều có thể đạt đến gần 14m. Vì vậy, có
    những nơi việc khai thác loại hình năng lƣợng này sẽ thành công. Năng lƣợng thủy triều
    không phải là một khái niệm mới, nó đã đƣợc sử dụng ít nhất là từ thế kỷ 11 tại Anh và
    Pháp để phục vụ xay xát ngũ cốc.
    Năng lƣợng thủy triều đƣợc phân loại thành hai nhóm chính:
    – Hệ thống dòng thủy triều lợi dụng động năng sinh ra do sự chuyển động của nƣớc để
    quay tuabin. Phƣơng pháp này đang ngày càng trở nên phổ biến do có chi phí và tác động
    sinh thái thấp.
    – Nhóm thứ hai là các đập thuỷ triều, lợi dụng thế năng sinh ra do khác biệt về độ cao của
    thủy triều. Loại này không phổ biến lắm do chi phí cao và do các vấn đề môi trƣờng, vì vậy
    các nhà đầu tƣ không sẵn sàng đầu tƣ vào loại hình này.
    Mặc dù năng lƣợng thủy triều là cách khai thác năng lƣợng từ biển lâu đời nhất, loại hình
    năng lƣợng này không phổ biến do một số nguyên nhân nhƣ lƣợng năng lƣợng chúng ta thu
    đƣợc từ các nguồn hiện nay so với các chi phí môi trƣờng và kinh tế là không có lợi nhuận.
    Năng lƣợng thuỷ triều đƣợc dự đoán sẽ phát triển mạnh hơn trong tƣơng lai và nó có
    tiềm năng đƣợc sử dụng để sản xuất điện. Điều dễ nhận thấy là năng lƣợng thủy triều có khả
    năng dự đoán cao hơn so với các nguồn năng lƣợng khác nhƣ năng lƣợng mặt trời hay thậm
    chí là năng lƣợng gió, một dạng năng lƣợng có lợi thế lớn hơn các dạng năng lƣợng khác.
    1.1.3. Năng lƣợng dòng chảy đại dƣơng
    Dòng chảy đại dƣơng là sự chuyển động của nƣớc biển. Chúng vận chuyển dọc theo đại
    dƣơng một khối lƣợng lớn nƣớc và năng lƣợng dƣới dạng nhiệt của nƣớc. Năng lƣợng của
    các dòng chảy đại dƣơng có tác động đến nhiệt độ trên hành tinh và đến các vùng khí hậu
    khác nhau trên thế giới.
    Các dòng chảy đại dƣơng xuất hiện là do gió và Mặt trời làm nóng nƣớc ở vùng gần xích
    đạo và do sự khác biệt về độ mặn và mật độ nƣớc. Thay vì di chuyển theo các hƣớng khác
    nhau, nhƣ thủy triều, các dòng chảy đại dƣơng luôn không đổi và chảy theo cùng một
    hƣớng. Các dòng chảy đại dƣơng luôn ở trạng thái chuyển động và chúng bị tác động bởi
    gió, độ mặn của nƣớc và nhiệt độ, địa hình đáy đại dƣơng và chuyển động quay của Trái
    đất.
    Các dòng chảy đại dƣơng chứa một nguồn năng lƣợng to lớn có thể khai thác và chuyển
    hóa thành dạng có thể sử dụng đƣợc. Theo ƣớc tính, chỉ cần khai thác 1/1000 nguồn năng
    lƣợng hiện tại từ Dòng nƣớc ấm Gulf Stream sẽ đáp ứng đƣợc 35% nhu cầu điện năng của
    cả bang Florida, Hoa Kỳ. Dòng chảy đại dƣơng là một trong số các nguồn năng lƣợng tái
    tạo lớn nhất chƣa đƣợc sử dụng trên Trái đất. Các điều tra sơ bộ cho thấy tiềm năng năng
    lƣợng dòng chảy đại dƣơng toàn cầu đạt trên 450.000 MW, tƣơng đƣơng hơn 550 tỷ USD.
    Các dòng chảy đại dƣơng thƣờng chảy theo chiều khác nhau phụ thuộc vào vị trí của
    chúng. Vì thế, tại Bắc bán cầu, các dòng chảy đại dƣơng thƣờng có chiều xoắn theo chiều

    5

  6. kim đồng hồ, nhƣng chúng chuyển sang hƣớng ngƣợc chiều kim đồng hồ tại Nam bán cầu.
    Nguyên nhân là do hƣớng gió thổi.
    1.1.4. Năng lƣợng chênh lệch nhiệt độ nƣớc biển
    Khoảng 15% tổng số năng lƣợng mặt trời chiếu tới đại dƣơng đƣợc lƣu lại dƣới dạng
    nhiệt năng, sự hấp thụ tập trung ở các lớp trên, giảm theo cấp số nhân với độ sâu do độ dẫn
    nhiệt của nƣớc biển thấp. Nhiệt độ trên mặt biển có thể vƣợt quá 250C ở các vùng nhiệt đới,
    trong khi nhiệt độ ở độ sâu 1 km dƣới bề mặt trong khoảng từ 5 đến 100C.
    Sự chênh lệch nhiệt độ tối thiểu 200C đƣợc cho là cần thiết để vận hành một thiết bị
    chuyển hóa nhiệt năng đại dƣơng (Ocean thermal energy conversion – OTEC). Các vùng
    ven biển Châu Phi và Ấn Độ, các vùng biển nhiệt đới phía Tây và Đông Nam Châu Mỹ và
    nhiều đảo vùng Caribê và Thái Bình Dƣơng có nhiệt độ trên mặt biển từ 25 đến 300C, giảm
    xuống còn từ 4 đến 70C ở độ sâu từ 750 đến 1.000 m. Chênh lệch nhiệt độ hàng năm giữa
    nƣớc bề mặt và nƣớc ở độ sâu 1.000 m tại khu vực nhiệt đới rộng lớn có tiềm năng còn lớn
    hơn 200C. Một số nƣớc thuộc vùng Caribê và khu vực Thái Bình Dƣơng có thể phát triển
    các thiết bị OTEC gần bờ. Biến đổi khí hậu có khả năng sẽ có tác động rõ rệt đến tiềm năng
    OTEC toàn cầu.
    Trong số các nguồn năng lƣợng đại dƣơng, OTEC là một trong những nguồn năng lƣợng
    tái tạo luôn có sẵn để sử dụng, có thể đóng góp vào nguồn cung ứng điện phụ tải cơ bản
    (base-load power supply) (ở đây có một sự thay đổi nhỏ từ mùa hè sang mùa đông), mặc dù
    so với năng lƣợng sóng và dòng thủy triều, mật độ năng lƣợng của nguồn tài nguyên này rất
    thấp.
    Tiềm năng tài nguyên đối với OTEC đƣợc cho là lớn hơn nhiều so với các dạng năng
    lƣợng đại dƣơng khác (World Energy Council, 2000). Dạng tài nguyên này còn đƣợc phân
    bố rộng rãi giữa hai vùng nhiệt đới. Một ƣớc tính lạc quan về tiềm năng toàn cầu trên lý
    thuyết đạt từ 30.000 đến 90.000 TW/năm (108 đến 324 EJ/năm). Theo tính toán của Nihous
    (2007) có thể đạt đƣợc một nguồn điện năng ổn định khoảng 44.000 TWh/năm (159
    EJ/năm). Trong khi đó Pelc và Fujita (2002) ƣớc tính có thể sản xuất ra nguồn điện năng
    hơn 88.000 TWh/năm (318 EJ/năm) từ OTEC mà không ảnh hƣởng đến cấu trúc nhiệt của
    đại dƣơng.
    1.1.5. Năng lƣợng chênh lệch độ mặn
    Sự pha trộn giữa nƣớc ngọt và nƣớc biển có thể giải phóng năng lƣợng dƣới dạng nhiệt
    năng. Việc khai thác thế hóa hai nguồn nƣớc này, qua một màng lọc bán thấm có thể thu
    đƣợc nguồn năng lƣợng do áp suất (không phải do nhiệt) sau đó có thể chuyển hóa thành
    các dạng năng lƣợng hữu dụng.
    Do nƣớc ngọt từ các dòng sông đổ vào nƣớc biển mặn đƣợc phân bố trên toàn cầu, năng
    lƣợng thẩm thấu có thể sinh ra và đƣợc khai thác ở tất cả các vùng có nguồn cung đủ nƣớc
    ngọt. Các vùng cửa sông là những nơi có tiềm năng thích hợp nhất, bởi ở gần nơi có những
    khối lƣợng lớn nƣớc ngọt hòa trộn vào nƣớc biển.
    Gần đây, tiềm năng kỹ thuật để sản xuất điện năng từ sự chênh lệch độ mặn ƣớc tính đạt
    1.650 TWh/năm (6 EJ/năm) và có tiềm năng sản xuất điện phụ tải cơ bản, nếu phát triển

    6

  7. đƣợc các công nghệ hiệu quả về chi phí.
    1.2. Các thách thức khi sử dụng năng lƣợng đại dƣơng
    Hiện tại, để đƣa năng lƣợng đại dƣơng ra thị trƣờng nhƣ một sản phẩm thƣơng mại thay
    thế cho sản xuất điện truyền thống cần tiến hành rất nhiều NC&PT cũng nhƣ áp dụng các
    biện pháp đặc biệt. Các biện pháp nhƣ vậy có thể đƣợc thực hiện dƣới hình thức ƣu đãi đặc
    biệt đối với các dự án trình diễn. Để đạt đƣợc mục tiêu này và có thể hạn chế các biện pháp
    khuyến khích theo thời gian không cần phải có các công cụ mạnh mẽ. Các hệ thống hỗ trợ
    nhƣ vậy cho đến nay đã đƣợc sử dụng để tái thiết khả năng cạnh tranh công bằng giữa năng
    lƣợng hóa thạch và năng lƣợng tái tạo.
    Năng lƣợng đại dƣơng hiện có thể đƣợc khai thác ở một số khu vực. Một ví dụ là các hệ
    thống năng lƣợng độc lập phục vụ cho các cộng đồng sống trên đảo, nơi không có nhiều lựa
    chọn thay thế. Việc khai thác năng lƣợng thủy triều đã đƣợc triển khai ở một số nơi dƣới
    dạng các trạm điện quy mô lớn. Tuy nhiên, các trạm điện đó hoạt động dựa trên việc xây
    đập chắn toàn bộ cửa sông và tác động đến môi trƣờng lớn đến mức không thể phát triển
    rộng các giải pháp nhƣ vậy.
    Các hệ thống năng lƣợng đại dƣơng vận hành ở môi trƣờng biển đặc biệt khắc nghiệt.
    Nƣớc biển mặn làm cho môi trƣờng rất dễ ăn mòn. Đồng thời, lƣợng năng lƣợng của sóng
    cũng nhƣ dòng thủy triều và dòng chảy đại dƣơng rất lớn, do đó các ứng suất cơ học sẽ rất
    lớn.
    Một thách thức khác là việc chuyển tải điện vào đất liền. Vấn đề này chủ yếu liên quan
    đến các thiết bị phát điện khai thác năng lƣợng sóng ở ngoài khơi cũng nhƣ các thiết bị
    đƣợc lắp đặt gần bờ khai thác dòng chảy đại dƣơng và nhiệt năng của biển. Thách thức lớn
    nhất là động lực học của các dây cáp cao thế kết nối các trạm biến thế với đất liền. Dây cáp
    cần phải chịu đƣợc cả các chuyển động đung đƣa cũng nhƣ trọng lƣợng tịnh của nó khi ở độ
    sâu có thể tới hơn nghìn mét. Do đó, cần phát triển các loại cáp mới.
    1.2.1. Năng lƣợng sóng
    Tiềm năng năng lƣợng sóng lớn nhất là ở Đại Tây Dƣơng và Thái Binh Dƣơng, ở giữa vĩ
    độ 400 và 650. Ở khu vực này, hiệu suất năng lƣợng có thể đạt khoảng 50-100 kW/mét bề
    rộng đỉnh sóng. Gần đất liền, mật độ năng lƣợng giảm do sóng bị các đảo và đất liền ngăn
    cản. Ngoài ra, năng lƣợng bị thất thoát do ma sát với đáy biển ở các vùng nƣớc ngầm. Năng
    lƣợng của sóng đƣợc phân bố đều giữa thế năng (do nƣớc dâng lên đến đỉnh sóng) và động
    năng (do sự thay đổi tốc độ của nƣớc). Một số dự án thử nghiệm và sản xuất thử đã đƣợc
    vận hành từ nhiều năm nay nhƣng mới chỉ dừng lại ở mức độ thử nghiệm.
    Các lĩnh vực ứng dụng
    Sóng biển là nguồn năng lƣợng sạch và tái tạo, đƣợc tạo thành do sự chuyển đổi của
    năng lƣợng gió khi gió thổi qua bề mặt biển. Năng lƣợng gió lại xuất phát từ năng lƣợng
    mặt trời, vì nhiệt của Mặt trời tạo ra áp suất cao và thấp. Sự vận chuyển năng lƣợng đƣợc
    tích tụ thông qua cả hai quá trình chuyển hóa năng lƣợng này. Ngay dƣới bề mặt nƣớc biển,
    sự vận chuyển năng lƣợng sóng trung bình thƣờng mạnh gấp 5 lần so với vận chuyển năng
    lƣợng gió ở 20m trên mặt nƣớc và mạnh gấp 10-30 lần so với cƣờng độ bức xạ mặt trời.

    7

  8. Giá trị vận chuyển năng lƣợng sóng trung bình thay đổi với một mức độ nhất định từ
    năm này sang năm khác. Giá trị này thay đổi mạnh giữa các mùa. Mức năng lƣợng sóng (và
    năng lƣợng gió) vào mùa đông lớn hơn so với mùa hè.
    Vì vẫn có thể có sóng (sóng cồn) ngay cả khi gió lặng, năng lƣợng sóng ổn định hơn
    năng lƣợng gió. Thông thƣờng, năng lƣợng sóng phải đƣợc khai thác bên ngoài cơ sở hạ
    tầng đã đƣợc thiết lập. Các thiết bị năng lƣợng sóng có thể đƣợc thiết lập ngoài khơi, gần bờ
    hoặc trên đất liền.
    Các thiết bị điện ở ngoài khơi cho đến nay có tiềm năng năng lƣợng lớn nhất và ít bị các
    nhà môi trƣờng phản đối nhất. Tuy nhiên, các thiết bị này đòi hỏi đầu tƣ lớn về cáp và các
    thiết bị để kết nối với lƣới điện trên đất liền. Việc mở rộng quy mô hệ thống có thể làm
    giảm các chi phí liên quan đến kết nối với lƣới điện đến mức có thể chấp nhận đƣợc.
    Các thiết bị gần bờ biển có thể phá vỡ cảnh quan và giao thông ven biển có thể làm hạn
    chế việc sử dụng khu vực này. Hơn nữa, mật độ năng lƣợng của sóng gần bờ nhỏ hơn so
    với ở ngoài khơi xa. Tuy nhiên, chi phí đầu tƣ cho các thiết bị ở gần bờ lại thấp hơn chi phí
    cho các thiết bị ở ngoài khơi xa và việc tiếp cận để vận hành và bảo dƣỡng đơn giản hơn.
    Năng lƣợng sóng cần đƣợc chuyển hóa thành năng lƣợng trong hệ thống dao động tƣơng
    tác với sóng. Hệ thống dao động này có thể là một cột nƣớc dao động trong một buồng tĩnh
    hoặc chất lỏng. Năng lƣợng này cũng cần đƣợc chuyển hóa thành năng lƣợng cơ học hữu
    ích với sự hỗ trợ của các tuabin hoặc động cơ khí nén hoặc thủy lực. Cuối cùng, năng lƣợng
    này đƣợc chuyển hóa thành điện năng bằng một máy phát.
    Một phƣơng pháp khai thác năng lƣợng sóng đơn giản và phổ biến là Cột Nƣớc Dao
    động (Oscillating Water Column-OWC). Công nghệ này thƣờng đƣợc sử dụng trong các
    thiết bị ở trên đất liền. Nhờ sự thay đổi liên tục của mực chất lỏng, sóng tạo ra áp suất không
    khí thay đổi trong buồng, làm chạy tuabin khí. Khi nƣớc trong buồng dâng lên, sẽ tạo ra quá
    áp. Khi nƣớc hạ xuống, tạo ra chân không. Những sự biến đổi áp suất này tạo ra các dòng
    khí vào và ra buồng. Tuabin Wells phù hợp để sử dụng dòng khí này vì tuabin quay theo
    một hƣớng bất kể hƣớng của dòng khí nhƣ thế nào.
    Một phƣơng án khác ngày càng phổ biến hơn là thiết bị hấp thu năng lƣợng sóng dạng
    thiết bị hấp thu điểm (point absorber). Thiết bị nổi hoặc chìm dƣới bề mặt đại dƣơng và
    đƣợc neo vào đáy đại dƣơng. Một máy bơm đƣợc gắn vào dây neo và sự di chuyển của
    sóng làm chạy máy bơm.
    Thiết bị lai có thể bơm nƣớc biển vào bồn cao áp hoặc bồn chứa ở trên cao trên bờ biển.
    Một tổ hợp thiết bị (tuabin và máy phát) có thể sản xuất điện bằng cách dẫn nƣớc trở lại
    biển.
    1.2.2. Năng lƣợng thủy triều
    Chênh lệch thủy triều là do lực hút của Mặt trời và Mặt trăng đối với Trái đất. Trong thời
    gian chênh lệch thủy triều, mực nƣớc biển sẽ dâng lên hoặc hạ xuống tùy thuộc vào vị trí
    của Trái đất đối diện với Mặt trăng. Hiện tƣợng này tạo ra sóng. Vì Trái đất quay, các sóng
    này di chuyển về phía Tây với độ cao của sóng chƣa đến 1m và trong thời gian 12 giờ 25
    phút, là thời gian giữa triều cao và triều thấp. Các giai đoạn Mặt trời và Mặt trăng dẫn đến

    8

  9. các chu kỳ 14 ngày có độ chênh lệch thủy triều cực đại và cực tiểu. Các điều kiện địa hình
    làm cho độ chênh lệch thủy triều lớn hơn hoặc nhỏ hơn độ cao sóng 1m. Ngoài ra, những
    biến đổi áp suất cao và áp suất thấp cùng với ảnh hƣởng của hƣớng gió cũng có thể dẫn đến
    những thay đổi đáng kể độ chênh lệch của thủy triều.
    Tiềm năng năng lƣợng thủy triều của thế giới đƣợc Cơ quan Năng lƣợng quốc tế (IEA)
    ƣớc tính là 200 TWh/năm, trong khi Hãng Hammerfest Strøm của Na Uy cho rằng tiềm
    năng năng lƣợng thủy triều của thế giới là 450 TWh/năm. Tuy nhiên, các chuyên gia của
    Canada tin rằng có thể khai thác đến 3.000 TWh/năm dọc theo các bờ biển trên thế giới.
    Các lĩnh vực ứng dụng
    Mặc dù thực tế là nƣớc thủy triều ít khi đƣợc sử dụng nhƣ một nguồn năng lƣợng nhƣng
    cho đến nay một số nhà máy điện lớn đã đƣợc xây dựng. Nhà máy điện lớn nhất và quan
    trọng nhất là nhà máy điện ở cửa sông Ranh, miền Bắc nƣớc Pháp. Nhà máy này đƣợc hoàn
    thành năm 1966 dựa trên một con đập đá dài 330m, với 24 tuabin, mỗi tuabin công suất
    10MW, đƣợc lắp đặt ngay trong con đập này. Nhà máy điện Rance thực tế là nhà máy điện
    bơm tích nƣớc (pumped-storage power plant) có thể giữ nƣớc lại khi triều cao và thấp và
    sản xuất điện với giá tốt nhất khi triều thấp. Tuy nhiên, nhà máy điện này có tác động lớn
    đến môi trƣờng vì nó ngăn lại một lƣợng lớn nƣớc, trầm tích và các vật liệu khác. Hậu quả
    của tác động này là rất ít ―nhà máy điện rào chắn‖ (barrier-power plants) nhƣ vậy sẽ đƣợc
    xây dựng trong tƣơng lai.
    Cả quy mô vật chất lẫn hiệu suất của tuabin thủy triều còn có các hạn chế khác so với
    tuabin gió. Các dòng chảy đại dƣơng có những vùng nƣớc xoáy có thể làm hỏng các tuabin
    lớn vì năng lƣợng sử dụng trên mỗi cánh tuabin khác nhau. Do lực ùa tới của nƣớc mạnh,
    các rô-to của tuabin thủy triều phải chịu đƣợc tải trọng lớn hơn tuabin gió. Công suất của
    tuabin thủy triều không chỉ phụ thuộc vào năng lƣợng của triều cƣờng, mà độ sâu của đầu
    vào cũng đóng một vai trò quan trọng. Các cánh của rô-to phải đƣợc lắp ở độ sâu đủ để
    không va chạm với các phƣơng tiện giao thông trên mặt nƣớc. Tốc độ rô-to có thể lên tới 20
    vòng/phút, tức là khoảng 3 giây một vòng quay. Điều này cho phép tốc độ trên đỉnh của
    cánh rô-to đạt khoảng 80km/giờ. Đây là mối nguy hiểm không chỉ cho giao thông trên mặt
    nƣớc, mà sinh vật biển, nhƣ cá và các loài động vật thân mềm cũng dễ bị tổn thƣơng. Tuy
    nhiên, cho đến nay chƣa có báo cáo nào về tác động có hại đến sinh vật biển sau nhiều năm
    vận hành thử nghiệm nhà máy điện thủy triều Kvalsundet của Na Uy. Tuabin thí điểm trong
    nhà máy Kvalsundet sản xuất điện hầu nhƣ liên tục trong nhiều năm và quá trình sản xuất
    chỉ bị gián đoạn để làm sạch các cánh quạt.
    1.2.3. Năng lƣợng chênh lệch độ mặn
    Năng lƣợng chênh lệch độ mặn dựa trên hiện tƣợng hóa học là các dung dịch muối thu
    hút nƣớc ngọt ở môi trƣờng xung quanh chúng. Quá trình này gọi là năng lƣợng thẩm thấu.
    Mặc dù hiện tƣợng này đã đƣợc biết đến từ hàng trăm năm nay và tiềm năng ở các cửa sông
    và biển trên thế giới là lớn, nhƣng hầu nhƣ không có phát triển công nghệ nào cho nguồn
    năng lƣợng này. Tiềm năng năng lƣợng này tỷ lệ thuận với độ chênh lệch độ mặn của nƣớc
    biển và nƣớc ngọt. Theo lý thuyết, mỗi mét khối nƣớc ngọt chảy ra biển có thể tạo ra 0,7

    9

  10. kWh điện.
    Hiện đã có một số công nghệ khai thác năng lƣợng từ sự chênh lệch độ mặn. Thẩm thấu
    điều áp chậm (Pressure retarded osmosis-PRO) dựa trên cơ sở thiết lập một bồn chứa nƣớc
    ngọt và một bồn chứa nƣớc mặn ở cửa sông, nơi có một màng bán thấm ngăn cách hai bồn
    chứa này. Màng này ngăn nƣớc mặn không hòa lẫn vào nƣớc ngọt, tuy nhiên lại để cho
    nƣớc ngọt đi vào bồn nƣớc mặn. Chênh lệch độ mặn sẽ làm cho cột nƣớc ở bồn chứa nƣớc
    mặn cao lên. Cột nƣớc này có thể đƣợc khai thác bằng cách xả nƣớc qua tuabin, giống nhƣ
    một nhà máy thủy điện thông thƣờng.
    Năm 2006, chƣa có màng bán thấm nào có hiệu suất, độ bền và tuổi thọ cao để có thể thử
    nghiệm thí điểm. Tuy nhiên, nhiều tổ chức đã triển khai các mô hình thử nghiệm và khẳng
    định lý thuyết này áp dụng đƣợc trong thực tiễn.
    Thiết bị năng lƣợng dựa trên nồng độ muối trong nƣớc linh hoạt xét về khả năng định vị
    và thiết kế hình dạng. Các thiết bị xử lý có kích thƣớc hạn chế, có thể đƣợc điều chỉnh phù
    hợp với môi trƣờng địa phƣơng và đƣợc lắp đặt trong đá hoặc dƣới nền đất. Chi phí đầu tƣ
    có thể đƣợc giảm thiểu bằng cách kết hợp các nhà máy xử lý với các trạm điện và các cơ sở
    hạ tầng khác hiện có.
    1.2.4. Năng lƣợng chênh lệch nhiệt độ của nƣớc biển
    Mặt trời làm nƣớc biển nóng lên và năng lƣợng này tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ giữa
    các vùng nƣớc ở độ sâu khác nhau. Ở các vùng nƣớc nhiệt đới và cận nhiệt đới, nhiệt độ
    gần bề mặt nƣớc có thể cao hơn 20-250C so với nhiệt độ của nƣớc ở độ sâu 1.000m. Sự
    chênh lệch nhiệt độ này có thể đƣợc sử dụng để sản xuất điện. Để đạt hiệu quả chấp nhận
    đƣợc, cần có độ chênh lệch nhiệt độ 200C hoặc lớn hơn trong vòng một năm. Các điều kiện
    này tồn tại ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới.
    Khả năng làm nóng nƣớc cao và khối lƣợng nƣớc khổng lồ làm cho năng lƣợng nhiệt
    năng đại dƣơng có tiềm năng rất to lớn về mặt lý thuyết. Tuy nhiên, độ chênh lệch nhiệt độ
    quá nhỏ làm cho hiệu xuất sản xuất điện thấp.
    Khai thác năng lƣợng nhiệt năng đại dƣơng còn một khoảng thời gian dài mới đạt đến
    bƣớc đột phá để có thể thƣơng mại và có thể sẽ còn lâu mới đến lúc chúng ta có thể thấy các
    dự án sinh lợi.
    1.3. Các tác động đối với môi trƣờng và xã hội
    Hơn hai phần ba diện tích bề mặt Trái đất đƣợc bao phủ bởi đại dƣơng, điều đó cung cấp
    một tiềm năng năng lƣợng to lớn cùng với các sản phẩm quan trọng khác cho các thị trƣờng
    ven biển.
    Cũng giống nhƣ các dạng năng lƣợng tái tạo khác, năng lƣợng đại dƣơng mang lại một
    phƣơng án đáng cân nhắc để khắc phục biến đổi khí hậu và an ninh cung ứng năng lƣợng.
    Những ích lợi hữu hình bao gồm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, cung cấp
    nguồn năng lƣợng liên tục với giá cả chấp nhận đƣợc, ổn định giá lâu dài, tránh các rủi ro
    hiđrocacbon và khan hiếm tài nguyên, an toàn môi trƣờng. Một số dạng năng lƣợng đại
    dƣơng sẽ mang đến những sản phẩm và dịch vụ thay thế nhƣ: nƣớc uống, sƣởi ấm, làm mát
    và nhiên liệu sinh học, có thể đặc biệt thích hợp với các cộng đồng sống xa lƣới điện tại các

    10

  11. nƣớc đang phát triển. Điều này có thể dẫn đến sự phát triển các ngành công nghiệp mới, tạo
    việc làm mới và có tác động lan tỏa ra toàn bộ khu vực hay nền kinh tế quốc dân.
    Việc khai thác năng lƣợng đại dƣơng không trực tiếp phát thải CO2 trong khi vận hành,
    tuy nhiên, lƣợng phát thải khí nhà kính có thể tăng từ các công đoạn khác nhau trong chu
    trình các hệ năng lƣợng đại dƣơng, bao gồm khai thác nguyên liệu thô, chế tạo các kết cấu,
    xây dựng, bảo trì và ngƣng hoạt động.
    Các thiết bị sản xuất năng lƣợng đại dƣơng cũng giống các thiết bị năng lƣợng tái tạo
    khác đều sản xuất năng lƣợng sạch, phi cacbon. Tuy nhiên, việc chế tạo, lắp đặt và toàn bộ
    quá trình sử dụng các thiết bị năng lƣợng đại dƣơng yêu cầu sử dụng các vật liệu và dịch vụ
    có hoặc dẫn đến phát thải cacbon. Việc chế tạo các kết cấu thép cho các tuabin thủy triều và
    vận chuyển đến nơi lắp đặt là những ví dụ rõ rệt của các hoạt động phát xạ cacbon cao.
    Các dự án năng lƣợng đại dƣơng thƣờng kéo dài, nói chung khoảng hơn 25 năm và trên
    100 năm đối với đập thủy triều, vì vậy cần cân nhắc những tác động lâu dài từ việc triển
    khai các dự án này. Trong khi các kinh nghiệm từ các công nghệ ngoài khơi khác (nhƣ khai
    thác dầu mỏ và khí đốt, năng lƣợng gió ngoài khơi) có thể tiếp thu thì kinh nghiệm trong
    triển khai và vận hành công nghệ năng lƣợng đại dƣơng còn rất ít, nghĩa là có rất ít thông tin
    về các tác động môi trƣờng địa phƣơng hay xã hội của chúng.
    Năm 2001, chính phủ Anh đã kết luận rằng ―tác động bất lợi đối với môi trƣờng của các
    thiết bị năng lƣợng sóng và thủy triều là tối thiểu và ít hơn nhiều so với gần nhƣ bất cứ
    nguồn năng lƣợng nào khác, nhƣng cần có nghiên cứu tiếp để xác lập những tác động‖.
    Cùng thời gian đó, chính phủ một số nƣớc thuộc Châu Âu và Bắc Mỹ cũng tiến hành đánh
    giá môi trƣờng chiến lƣợc để lên kế hoạch về những tác động môi trƣờng tiềm năng của các
    dự án năng lƣợng đại dƣơng, bao gồm cả những tác động từ quy mô triển khai, thiết kế, lắp
    đặt, vận hành, bảo dƣỡng và ngừng hoạt động đối với môi trƣờng tự nhiên và sinh học. Bất
    cứ một loại hình triển khai năng lƣợng đại dƣơng quy mô lớn nào cũng đều cần đánh giá tác
    động rộng đối với môi trƣờng và xã hội để xem xét tất cả các phƣơng án phát triển.
    Bên cạnh việc giảm thiểu biến đổi khí hậu, các tác động tích cực có thể từ năng lƣợng đại
    dƣơng còn bao gồm việc tránh đƣợc những ảnh hƣởng bất lợi đến các loài sinh vật biển nhờ
    giảm thiểu các hoạt động khác của con ngƣời trong khu vực xung quanh các thiết bị khai
    thác năng lƣợng đại dƣơng và đẩy mạnh cung cấp năng lƣợng và tăng trƣởng kinh tế khu
    vực, việc làm và du lịch. Một ví dụ điển hình là Scotland đƣợc ƣớc tính có khả năng tạo ra
    630 đến 2.350 việc làm nhờ năng lƣợng đại dƣơng vào năm 2020. Một ví dụ khác là các hệ
    thống năng lƣợng đại dƣơng đã thu hút khách du lịch, tạo việc làm trong ngành du lịch và
    dịch vụ.
    Các ảnh hƣởng bất lợi có thể bao gồm phá vỡ cảnh quan tự nhiên, tiếng ồn trong giai
    đoạn xây dựng và các tác động hạn chế khác đến hệ sinh thái địa phƣơng. Tác động của các
    dự án cụ thể sẽ khác nhau tùy thuộc vào chất lƣợng dự án, môi trƣờng nơi dự án triển khai
    và các cộng đồng sống gần đó. Các chiến lƣợc công nghệ cụ thể, nhƣ thiết bị OTEC di động
    có thể hạn chế các tác động đến cảnh quan môi trƣờng, là một cách tiếp cận để giảm thiểu
    các tác động bất lợi có thể.

    11

  12. Năng lƣợng sóng
    Tác động môi trƣờng của công nghệ năng lƣợng sóng khó có thể đánh giá do còn thiếu
    kinh nghiệm triển khai. Các ảnh hƣởng tiềm năng thay đổi tùy theo công nghệ và địa điểm,
    nhƣng có thể kể ra nhƣ phá vỡ cảnh quan tự nhiên, tiếng ồn và rung, trƣờng điện từ, phá vỡ
    vùng sinh vật và môi trƣờng sống, biến đổi chất lƣợng nƣớc và có thể gây ô nhiễm. Các dự
    án thí điểm và triển khai tiền thƣơng mại có khả năng cung cấp những dữ liệu hữu ích về tác
    động đối với môi trƣờng và việc giảm thiểu tác động.
    Các tác động của thiết bị chuyển hóa năng lƣợng sóng có thể không đáng kể, do hầu hết
    các thiết bị đều ngập dƣới nƣớc một phần hoặc hoàn toàn, ngoại trừ trƣờng hợp các mảng
    thiết bị lớn đƣợc lắp đặt gần bờ. Cũng với lý do đó, tác động tiềm năng đến các tuyến di trú,
    thức ăn và nơi làm tổ của chim đƣợc cho là không đáng kể.
    Việc triển khai các thiết bị sóng có thể có những tác động tƣơng tự đối với các công trình
    hiện có trên biển, mặc dù phạm vi một số ảnh hƣởng có thể nhỏ hơn so với những sử dụng
    hiện tại. Tiếng ồn và rung động có khả năng gây ảnh hƣởng nhiều nhất trong giai đoạn xây
    dựng và giai đoạn ngừng hoạt động, trong khi các trƣờng điện từ xung quanh thiết bị và dây
    cáp điện nối từ dàn thiết bị vào bờ có thể là vấn đề đối với cá mập, cá đuối, bởi chúng sử
    dụng trƣờng điện từ để chỉnh hƣớng và xác định vị trí con mồi. Rò rỉ hóa chất do ăn mòn
    (sơn và chất chống gỉ) và chảy dầu từ hệ thống nâng thủy lực là những tác động tiềm tàng.
    Tất cả những ảnh hƣởng đó đều cần đƣợc tiến hành nghiên cứu để hiểu, loại trừ hay giảm
    thiểu. Việc khai thác năng lƣợng và những tác động xuôi dòng có thể gây ra những thay đổi
    ở lớp trầm tích (nhƣ xói rửa đáy biển hay tích tụ trầm tích) cũng nhƣ sự suy giảm chiều cao
    sóng. Các trang trại năng lƣợng sóng có thể làm giảm các điều kiện sóng cồn tại các bãi
    biển lân cận và làm thay đổi động lực sóng dọc theo bờ biển. Các khía cạnh này có thể đƣợc
    đánh giá thông qua các nghiên cứu thành phần và thử nghiệm bể chứa.
    Năng lƣợng thủy triều
    Cửa sông là nơi có môi trƣờng độc đáo, phức tạp và dễ thay đổi vì vậy cần có sự chú ý
    đặc biệt và thận trọng. Các tác động đến môi trƣờng tự nhiên cần phải đƣợc giải quyết cho
    các giai đoạn xây dựng và vận hành, cũng nhƣ giai đoạn ngừng hoạt động sau này.
    Tác động của giai đoạn xây dựng tùy thuộc vào kỹ thuật xây dựng, với một số tác động
    lâu dài đến sự đa dạng và phong phú của các loài. Tại nhà máy điện La Rance, mặc dù cửa
    sông bị đóng trong giai đoạn xây dựng, tính đa dạng sinh học phải mất gần 10 năm sau khi
    vận hành mới có thể khôi phục lại trạng thái tƣơng đƣơng với các vùng cửa sông lân cận.
    Các phƣơng pháp xây dựng khác nhƣ giếng chìm chờ nổi (floating caissons) ngập dƣới mặt
    biển có thể làm giảm các tác động ngắn và dài hạn. Tác động môi trƣờng trong thời gian
    xây dựng nhà máy điện thủy triều Sihwa cho thấy rất hạn chế, phần lớn là vì nhà máy đƣợc
    xây dựng trên đập đã có sẵn.
    Việc xây đập sẽ ảnh hƣởng đến biên độ và thời gian thủy triều bên trong lƣu vực và làm
    biến đổi môi trƣờng sống của các loài cá và chim, độ mặn của nƣớc và sự di chuyển trầm
    tích tại vùng cửa sông. Có thể giảm nhẹ một số tác động bằng việc áp dụng các thực tiễn
    vận hành thích hợp: ví dụ nhƣ đập La Rance duy trì hai lần thủy triều mỗi ngày trong lƣu

    12

  13. vực, điều đó dẫn đến sự khôi phục tính đa dạng sinh học ―tự nhiên‖ trong lƣu vực sông. Tuy
    nhiên, trầm tích tính tụ ở cuối thƣợng lƣu cầu phải đƣợc nạo vét thƣờng xuyên. Việc xây
    dựng và vận hành các đầm triều (tidal lagoons) ngoài khơi có thể ít gây tác động bất lợi đến
    các hệ sinh thái gần bờ; tuy nhiên cũng ảnh hƣởng đến khu vực hình thành đầm triều mới.
    Về khía cạnh tác động xã hội, các dự án thủy triều đƣợc xây dựng cho đến nay không
    phải di dân ở các vùng lân cận và điều đó cần đƣợc duy trì đối với các dự án trong tƣơng lai.
    Ngoài ra, giai đoạn xây dựng còn tạo ra các cơ hội việc làm và những lợi ích liên quan cho
    các cộng đồng địa phƣơng. Sau khi xây dựng xong, các bức thành của đập còn có thể mở ra
    những tuyến đƣờng vận tải mới và ngắn hơn, điều này cũng có thể cải thiện các điều kiện
    kinh tế xã hội cho các cộng đồng địa phƣơng.
    Năng lƣợng dòng chảy đại dƣơng
    Những tác động có thể phát sinh do triển khai thƣơng mại với quy mô thực tế các hệ
    thống năng lƣợng dòng chảy đại dƣơng có thể chia thành bốn loại, gồm: môi trƣờng tự
    nhiên (bản thân đại dƣơng); quần thể sinh vật đáy đại dƣơng; sinh vật biển trong tháp nƣớc;
    sử dụng không gian biển.
    Các tác động tự nhiên đƣợc cho ở mức hạn chế, các thiết bị năng lƣợng dòng chảy đại
    dƣơng sẽ không đủ độ lớn để làm thay đổi sự tuần hoàn trong đại dƣơng hay thay đổi sự
    vận chuyển khối lƣợng nƣớc thực. Tuy nhiên, các hệ thống này cũng có thể làm thay đổi
    mô hình uốn khúc và các quá trình diễn ra trên bề mặt đại dƣơng. Những tác động này cần
    đƣợc đánh giá đầy đủ trƣớc khi đƣa vào vận hành.
    Các hệ thống khai thác năng lƣợng đại dƣơng có khả năng hoạt động ở dƣới tầm nƣớc
    của tàu thuyền đi lại trên bề mặt, vì vậy ảnh hƣởng nguy hiểm đến hàng hải thƣơng mại là
    tối thiểu. Hoạt động tàu ngầm hải quân có thể bị ảnh hƣởng, mặc dù có thể tránh đƣợc do
    tính chất cố định của hệ thống. Các cấu trúc ngầm dƣới nƣớc có thể ảnh hƣởng đến môi
    trƣờng sống và hoạt động của cá. Các cấu trúc ngầm có thể trở thành các thiết thu hút cá,
    bao gồm cả vấn đề gây vƣớng tuyến đƣờng. Những thay đổi liên quan đến môi trƣờng sống
    gần biển, đặc biệt là đối với các công trình quy mô lớn cũng có thể là vấn đề cần nghiên
    cứu.
    Năng lƣợng chênh lệch nhiệt độ nƣớc biển
    Khả năng thay đổi các đặc điểm nƣớc biển trong khu vực do hoạt động bơm của thiết bị
    OTEC có thể có tác động đến môi trƣờng. Những khối lƣợng lớn nƣớc lạnh ở sâu bên dƣới
    và nƣớc ấm ở bên trên đƣợc bơm vào các bộ trao đổi nhiệt và đƣợc hòa trộn làm biến đổi
    các đặc điểm nhiệt độ và dinh dƣỡng của nƣớc trƣớc khi đƣợc xả trở lại đại dƣơng. Chính vì
    lý do này mà các dự án OECT dạng nổi (shipboard OTEC) thƣờng đƣợc kiến nghị để sao
    cho những khối lƣợng lớn nƣớc xả ra không gây tác động dài hạn đến khu vực xả. Xả nƣớc
    ở độ sâu có thể giảm thiểu tác động môi trƣờng, nhƣng hiện nay vẫn chƣa có bằng chứng
    thuyết phục.
    Dƣới điều kiện hoạt động bình thƣờng, các thiết bị OTEC ít gây phát thải vào khí quyển
    và không gây ảnh hƣởng bất lợi đến chất lƣợng không khí của địa phƣơng. Sự sinh trƣởng
    của sinh vật phù du có thể nảy sinh do nƣớc thải giàu dinh dƣỡng đƣợc xả ra; điều này chỉ

    13

  14. xảy ra nếu có đủ ánh sáng ở độ sâu có dòng chảy ổn định (thƣờng sâu hơn độ sâu xả nƣớc).
    Các sinh vật biển, chủ yếu là sinh vật phù du sẽ bị thu hút bởi các chất dinh dƣỡng đại
    dƣơng trong các ống xả của thiết bị OTEC, có thể gây đóng cáu sinh học hay ăn mòn.
    Năng lƣợng chênh lệch độ mặn
    Việc hòa trộn nƣớc biển với nƣớc ngọt là một quá trình tự nhiên tại môi trƣờng cửa sông,
    và các trạm sản xuất điện từ sự chênh lệch độ mặn lặp lại quá trình này bằng cách trộn nƣớc
    ngọt với nƣớc biển trƣớc khi xả nƣớc lợ trở lại đại dƣơng. Mặc dù nƣớc lợ bình thƣờng là
    chất thải chủ yếu, nhƣng việc xả tập trung có thể gây biến đổi môi trƣờng và có tác động
    đến động và thực vật của địa phƣơng.
    Các nhà máy điện chênh lệch độ mặn có thể đƣợc xây dựng một phần hay toàn phần ở
    dƣới lòng đất để tránh phá vỡ môi trƣờng tự nhiên của địa phƣơng.

    II. CÔNG NGHỆ NĂNG LƢỢNG ĐẠI DƢƠNG
    Tất cả các công nghệ năng lƣợng đại dƣơng, ngoại trừ các đập thủy triều, đều ở giai đoạn
    khái niệm và đang đƣợc nghiên cứu, hoặc đang là nguyên mẫu tiền thƣơng mại và ở giai
    đoạn trình diễn thử nghiệm. Hiện nay, có nhiều phƣơng án lựa chọn công nghệ đối với từng
    nguồn năng lƣợng đại dƣơng, ngoại trừ các đập thủy triều, do đó chƣa có sự hội tụ công
    nghệ. Trong bốn thập niên qua, các ngành công nghiệp đại dƣơng khác (chủ yếu là dầu và
    khí) đã có những tiến bộ đáng kể trong các lĩnh vực vật liệu, xây dựng, ăn mòn, cáp và
    truyền thông ngầm dƣới biển. Ngành công nghiệp năng lƣợng đại dƣơng hy vọng đƣợc
    hƣởng lợi từ các tiến bộ này. Các công nghệ năng lƣợng đại dƣơng cạnh tranh có thể sẽ xuất
    hiện trong thập niên này, tuy nhiên là chỉ khi có đƣợc tiến bộ công nghệ đáng kể. Các công
    nghệ năng lƣợng đại dƣơng thích hợp cho cả sản xuất điện và nƣớc sinh hoạt, trong khi
    OTEC cũng có thể đƣợc sử dụng để cung cấp các dịch vụ năng lƣợng nhiệt (ví dụ, điều hòa
    không khí bằng nƣớc biển).
    2.1. Công nghệ năng lƣợng sóng
    Nhiều công nghệ năng lƣợng sóng với các nguyên lý hoạt động khác nhau đã đƣợc hình
    thành và trong nhiều trƣờng hợp đã đƣợc chứng minh, để chuyển hóa năng lƣợng của sóng
    thành dạng năng lƣợng hữu ích. Các phƣơng án khác nhau gồm có phƣơng pháp tƣơng tác
    sóng với các chuyển động tƣơng ứng (nhấp nhô, dâng lên, hạ xuống) cũng nhƣ độ sâu của
    nƣớc (sâu, vừa, nông) và khoảng cách tính từ bờ (ven bờ, gần bờ, ngoài khơi). Để các thiết
    bị phao hoạt động hiệu quả cần có những chuyển động lớn, những chuyển động này có thể
    đạt đƣợc bằng cách cộng hƣởng hoặc bằng cách đóng chốt, tức là lƣu giữ/giải phóng các
    cấu phần chuyển động cho tới khi thế năng đƣợc tích lũy.
    Các thiết bị sản xuất năng lƣợng sóng bao gồm các công đoạn chuyển hóa sơ cấp, thứ
    cấp và cấp ba. Hệ thống phụ tƣơng tác sơ cấp là các quy trình cơ học chất lƣu và cung cấp
    năng lƣợng cơ học cho giai đoạn tiếp theo. Hệ thống phụ thứ cấp có thể tích hợp cơ chế
    truyền động trực tiếp hoặc bao gồm quy trình tích trữ ngắn hạn, tạo điều kiện thuận lợi cho
    quy trình xử lý năng lƣợng trƣớc khi máy phát điện vận hành. Giai đoạn chuyển hóa cấp ba
    sử dụng các quy trình cơ điện và điện.

    14

  15. Các nghiên cứu mới đây đã nhận dạng đƣợc hơn 50 loại thiết bị năng lƣợng sóng với các
    giai đoạn phát triển khác nhau. Cho đến nay, hạn chế về quy mô của các thiết bị năng lƣợng
    sóng chƣa đƣợc nghiên cứu đầy đủ trong thực tiễn. Kích thƣớc của các thiết bị năng lƣợng
    sóng theo hƣớng truyền sóng nhìn chung bị hạn chế về độ dài dƣới quy mô của bƣớc sóng
    chính đặc trƣng cho phổ mật độ năng lƣợng sóng tại một điểm cụ thể. Sản xuất điện quy mô
    lớn từ năng lƣợng sóng đòi hỏi một tổ hợp các thiết bị, chứ không phải là các thiết bị lớn
    hơn và giống nhƣ các máy phát điện bằng tuabin gió, các thiết bị này có thể đƣợc lựa chọn
    cho các địa điểm cụ thể. Sau đây là một số công nghệ khai thác năng lƣợng từ sóng đã đƣợc
    phát triển và thử nghiệm:
    2.1.1. Cột nƣớc dao động

    Hình 2.1. Thiết bị cột nƣớc dao động
    1. Sóng tới 5. Van cách ly (isolation valve)
    2. Cột nƣớc 6. Van tác động (fast acting valve)
    3. Buồng chạy bằng hơi 7. Tuabin giếng (well turbine)
    4. Van xả áp (bypass relief valve) 8. Máy phát điện
    Cột nƣớc dao động (Oscillating water columns – OWC) là các thiết bị chuyển hóa năng
    lƣợng sóng, sử dụng chuyển động của sóng để tạo ra mức áp lực thay đổi giữa buồng nạp
    khí và khí quyển. Không khí với tốc độ cao thoát qua tuabin khí đƣợc nối với máy phát
    điện, chuyển hóa động năng thành điện năng.
    Khi sóng rút ra xa, luồng không khí đảo chiều và đi vào buồng này, tạo ra xung năng
    lƣợng khác. Tuabin khí quay theo cùng một hƣớng, không phụ thuộc vào dòng chảy nhờ
    thiết kế của nó hay nhờ các cánh tuabin. Một thiết bị OWC có thể là một cấu trúc cố định
    đƣợc lắp đặt ở vị trí sóng vỡ (breaking waves) (gắn vào đá hoặc một phần của đê chắn
    sóng), thiết bị này cũng có thể đƣợc đặt ở đáy biển gần bờ hoặc nó có thể là một hệ thống
    nổi đƣợc neo ở các vùng nƣớc sâu hơn.
    2.1.2. Hệ thống dao động toàn bộ
    Các hệ thống chuyển hóa năng lƣợng sóng kiểu dao động toàn bộ (Oscillating-body –
    OB) sử dụng chuyển động của sóng tới để tạo ra các chuyển động dao động giữa hai thân;

    15

  16. những chuyển động này sau đó đƣợc sử dụng để vận hành hệ thống chiết xuất năng lƣợng.
    OB có thể là các thiết bị đƣợc lắp đặt nổi trên bề mặt đại dƣơng hoặc hiếm hơn là chìm
    hoàn toàn. Thông thƣờng, các thiết bị nổi trên bề mặt đối xứng theo trục (phao) sử dụng lực
    của phao để tạo ra chuyển động dâng lên tƣơng đối so với thân thứ hai, thân này có thể
    đƣợc giữ chắc lại bằng neo cố định. Nhìn chung, các thiết bị này đƣợc gọi là các ―hấp thu
    điểm‖ (point absorbers), vì chúng vô hƣớng. Một biến thể khác của thiết bị nổi ở bề mặt sử
    dụng các khối trụ nổi có khớp nối đƣợc kết nối với nhau. Sóng sẽ tạo ra những chuyển động
    quay qua lại của các khớp nối, đƣợc cản lại bởi thiết bị chiết xuất năng lƣợng. Một số thiết
    bị OB chìm hoàn toàn dƣới nƣớc và dựa vào sức ép thủy lực dao động để hấp thu năng
    lƣợng sóng.
    Cuối cùng là các thiết có khớp nối, đƣợc lắp đặt tại thềm biển tƣơng đối gần bờ và khai
    thác năng lƣợng dao động ngang của các con sóng tới.
    2.1.3. Hệ thống chiết xuất năng lƣợng
    Các hệ thống chiết xuất năng lƣợng đƣợc sử dụng để chuyển hóa động năng, dòng khí
    hoặc dòng nƣớc đƣợc thiết bị năng lƣợng sóng tạo ra thành dạng hữu ích, thƣờng là điện
    năng. Có rất nhiều khả năng lựa chọn khác nhau tùy thuộc vào công nghệ đƣợc sử dụng.
    Các dao động sóng theo thời gian thực sẽ tạo ra những dao động năng lƣợng điện tƣơng ứng
    có thể làm giảm chất lƣợng điện của một thiết bị đơn lẻ. Trong thực tiễn, có thể cần đến một
    số phƣơng pháp tích trữ năng lƣợng trong thời gian ngắn (trong vài giây) để ổn định quá
    trình cung cấp năng lƣợng. Năng lƣợng tích lũy đƣợc tạo ra bởi nhiều thiết bị sẽ ổn định
    hơn là bởi một thiết bị, do đó thƣờng là ngƣời ta sử dụng nhiều bộ thiết bị. Hầu hết các thiết
    bị dao động toàn bộ sử dụng quá trình cộng hƣởng để trích xuất năng lƣợng một cách tối
    ƣu, các thiết bị này cần có cấu trúc hình học, khối lƣợng hoặc kích thƣớc kết cấu phải đƣợc
    kết nối với tần số của sóng. Năng lƣợng tối đa chỉ có thể thu nhận đƣợc bằng hệ thống điều
    khiển tiên tiến.
    Năng lƣợng sóng có thể đƣợc chuyển hóa thành điện năng thông qua các hệ thống đƣợc
    lắp đặt trên bờ biển hay ngoài khơi.
    Hệ thống ngoài khơi
    Các hệ thống ngoài khơi đƣợc lắp đặt ở vùng nƣớc sâu, thƣờng là sâu hơn 40m. Các cơ
    chế hiện đại sử dụng chuyển động nhấp nhô của sóng để chạy máy bơm sản xuất điện. Các
    thiết bị ngoài khơi khác sử dụng các ống nối với các phao nổi trên sóng. Sự dâng lên và hạ
    xuống của phao làm căng và giãn ống này, tạo áp lực làm cho nƣớc quay tuabin.
    Các tàu biển đƣợc chế tạo đặc biệt cũng có thể thu nhận đƣợc năng lƣợng sóng biển
    ngoài khơi. Các tàu này sản xuất điện bằng cách dẫn sóng qua các tuabin ở bên trong và sau
    đó xả trở lại biển.
    Hệ thống trên bờ biển
    Các hệ thống năng lƣợng sóng trên bờ biển chiết xuất năng lƣợng trong các sóng vỡ. Các
    công nghệ khai thác năng lƣợng từ sóng trên bờ biển bao gồm:
    – Cột nƣớc dao động: Cột nƣớc dao động có kết cấu bê tông hoặc thép một phần chìm
    dƣới biển và một đầu thông ra biển nằm dƣới mực nƣớc biển. Thiết bị này có cột không khí

    16

  17. ở phía trên cột nƣớc. Khi sóng đi vào cột không khí, chúng làm cho cột nƣớc dâng lên và hạ
    xuống. Quá trình này nén và xả nén cột không khí. Khi sóng rút đi, không khí bị hút vào
    qua tuabin và tạo ra sự giảm áp suất không khí đối với phần tuabin tiếp xúc với biển.
    – Hệ thống kênh thuôn nhỏ: Hệ thống kênh thuôn nhỏ có cấu tạo là một kênh thuôn
    (tapered channel), kênh này dẫn vào bể chứa đƣợc lắp đặt trên các vách đá trên mặt biển.
    Cấu tạo thu hẹp của kênh làm cho sóng gia tăng độ cao khi chúng di chuyển vào mặt vách
    đá này. Sóng tràn qua thành kênh đi vào bể chứa và nƣớc tích trữ sau đó sẽ đƣợc dẫn qua
    tuabin.
    – Thiết bị dao động: Thiết bị năng lƣợng sóng dao động là một hộp hình chữ nhật, có một
    đầu mở ra biển. Một nắp sập đƣợc gắn phía ngoài đầu hở và hoạt động của sóng làm cho
    nắp sập đung đƣa ra phía trƣớc và phía sau. Chuyển động này làm chạy máy bơm thủy lực
    và máy phát điện.
    2.2. Công nghệ năng lƣợng thủy triều
    Sản xuất điện dựa vào thủy triều tƣơng tự nhƣ sản xuất thủy điện, ngoại trừ việc dòng
    nƣớc có thể chảy theo cả hai hƣớng và cần phải tính đến đặc điểm này khi phát triển máy
    phát điện. Có ba phƣơng pháp để khai thác thủy triều.
    – Phƣơng pháp thông dụng nhất là xây đập, sát gần với cửa sông hoặc vịnh, đập làm cho
    dòng nƣớc chảy qua tuabin khi mực nƣớc dâng lên hoặc hạ xuống.
    Phƣơng pháp này có rất nhiều lợi ích, bao gồm việc bảo vệ đƣợc cả một dải bờ biển lớn
    khỏi bị hƣ hại bởi thủy triều cao khi có bão và tạo ra cầu đƣờng. Tuy nhiên, cửa sông nằm
    trong số các hệ sinh thái sinh lợi hữu ích nhất và nhạy cảm nhất thế giới và việc làm các đập
    nƣớc này làm ngập lụt các cửa sông, phá hủy nghiêm trọng các quá trình tự nhiên của
    chúng.
    – Một phƣơng án lựa chọn khác là sử dụng các tuabin ngoài khơi, gần giống nhƣ trang
    trại gió dƣới nƣớc.
    Phƣơng án này có ƣu điểm là rẻ hơn rất nhiều so với việc thiết lập trang trại gió dƣới
    nƣớc và không gây ra các vấn đề về môi trƣờng giống nhƣ đập thủy triều.
    – Và phƣơng án khác nữa là tuabin trục dọc.
    2.2.1. Đập thủy triều

    17

  18. Hình 2.2. Nhà máy điện thủy triều ở cửa sông Rance vùng Bretagne (Pháp)
    Phƣơng pháp sử dụng đập thủy triều để khai thác năng lƣợng thủy triều là phƣơng pháp
    xây đập, nhƣ trƣờng hợp nhà máy điện thủy triều ở sông Rance của Pháp. Các tuabin gắn
    vào đập thủy triều sản xuất ra điện khi dòng nƣớc chảy vào và chảy ra ở cửa sông. Các hệ
    thống này tƣơng tự nhƣ đập thủy điện tạo ra áp lực tĩnh hoặc cột áp (độ cao của áp lực
    nƣớc). Khi mực nƣớc ngoài vịnh hoặc phá (lagoon) thay đổi tƣơng đối so với mực nƣớc bên
    trong tuabin, các tuabin này có khả năng sản xuất điện.
    Các hệ thống đập bị ảnh hƣởng bởi các vấn đề chi phí cho cơ sở hạ tầng dận sự cao, kết
    hợp với việc một con đập đƣợc xây dựng trên toàn hệ thống cửa sông và các vấn đề môi
    trƣờng liên quan đến việc thay đổi hệ sinh thái, vì vậy gần đây, nhiều chính phủ vẫn do dự
    khi chấp thuận cho xây dựng các đập thủy triều.
    Những mối quan ngại về tác động môi trƣờng của các thiết bị đập thủy triều từ khi xây
    dựng nhà máy điện thủy triều La Rance đã dẫn đến sự phát triển các công nghệ ít tác động
    đến môi trƣờng hơn. Nhà máy điện thủy triều lớn nhất thế giới đƣợc xây dựng ở cửa sông
    Ranh của Pháp năm 1966. Nhà máy này có công suất 240 MW và hàng năm sản xuất đƣợc
    600 GWh (công suất trung bình khoảng 68 MW).
    Có một số trạm điện thủy triều khác, ví dụ trạm 20 MW ở Annapolis Royal, Canada,
    đƣợc hoàn thành năm 1984 và các hệ thống nhỏ (dƣới 500kW) ở Vịnh Kislaya và Lạch
    Jangxia, đƣợc hoàn thành vào thời gian xây dựng nhà máy điện thủy triều La Rance.
    Cấu hình tuabin có thể có nhiều dạng khác nhau.
    – Nhà máy điện thủy triều La Rance sử dụng tuabin có máy phát điện đặt trong lòng
    tuabin (bulb turbine). Ở các hệ thống tuabin này, dòng nƣớc chảy quanh tuabin, do đó việc
    bảo dƣỡng khá khó khăn, vì nƣớc phải đƣợc ngăn không chảy qua tuabin.
    – Tuabin có máy phát điện đặt ở ngoài, kết nối với trục tuabin (rim turbine), giống nhƣ

    18

  19. tuabin đƣợc sử dụng trong dự án Annapolis Royal, giảm thiểu đƣợc những vấn đề trên vì
    máy phát đƣợc lắp ở đập, vuông góc với các cánh tuabin. Một bất lợi là của loại tuabin này
    là khó điều chỉnh công suất của các tuabin và chúng cũng không hoạt động tốt khi bơm.
    – Tuabin dạng ống đƣợc đề xuất để sử dụng trong dự án thủy triều Severn ở Anh. Trong
    cấu hình này, các cánh đƣợc gắn vào trục dài và đƣợc bố trí theo góc sao cho máy phát nằm
    trên đỉnh đập.
    2.2.2. Tuabin ở ngoài khơi

    Hình 2.3. Tuabin ngoài khơi
    Đƣợc đề xuất gần nhƣ ngay sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong những năm 1970,
    tuabin thủy triều mới trở thành hiện thực trong những năm gần đây, khi tuabin ―thử
    nghiệm‖ 15kW đƣợc vận hành ở Loch Linnhe. Tƣơng tự nhƣ tuabin gió, tuabin thủy triều
    có nhiều ƣu điểm so với các hệ thống thủy triều kiểu đập thủy triều và rào chắn thủy triều,
    bao gồm giảm thiểu tác động môi trƣờng.
    Tuabin thủy triều sử dụng các dòng thủy triều di chuyển với tốc độ nằm trong khoảng 2
    đến 3m/giây để sản xuất 4 đến 13 kW/m2. Dòng thủy triều di chuyển nhanh (>3m/giây) có
    thể gây ra tác động không tốt lên các cánh tuabin theo cách giống nhƣ gió rất mạnh có thể
    làm hỏng các máy phát điện bằng tuabin gió truyền thống; đồng thời tốc độ nhỏ hơn lại
    không kinh tế.
    Tuy nhiên, công nghệ hiện đang đƣợc phát triển bao gồm hai rôto dóng trục có đƣờng
    kính 15 đến 20m, mỗi rôto chạy một máy phát thông qua hộp số giống nhƣ tuabin thủy điện
    hoặc tuabin gió. Cả hai thiết bị năng lƣợng này của mỗi hệ thống đƣợc lắp đặt ở mỗi bên
    của chân đế bằng thép ống đƣờng kính 3m, chân đế này đƣợc đặt vào hốc đã đƣợc khoan
    vào nền đáy biển.
    Mỗi tuabin chìm dƣới nƣớc thƣờng sản xuất từ 750 đến 1500 kW (tùy thuộc vào đặc
    điểm và vận tốc đỉnh của dòng chảy tại đó), đƣợc kết hợp thành từng tổ hợp hoặc ―trang
    trại‖ ở dƣới biển, ở những vị trí có dòng chảy mạnh, theo cách rất giống với các tuabin gió ở

    19

  20. trang trại gió. Sự khác biệt lớn là các tuabin sử dụng dòng nƣớc biển hiện nay có công suất
    điện nhỏ hơn (vì nƣớc có tỷ trọng lớn hơn 800 lần so với không khí) và chúng có thể đƣợc
    kết nối chặt chẽ với nhau (vì các dòng thủy triều thƣờng chảy theo hai hƣớng trong khi gió
    thì thổi theo nhiều hƣớng).
    Nghiên cứu tác động môi trƣờng do các nhà tƣ vấn độc lập thực hiện đã khẳng định công
    nghệ này không gây ra bất kỳ mối đe dọa nghiêm trọng nào cho cá hoặc động vật có vú ở
    biển. Các rô-to quay chậm (10 đến 20 vòng /phút) và một động cơ của tàu thuyền quay
    nhanh hơn 10 lần và chúng định vị tại một địa điểm trong khi một số tàu thuyền chạy nhanh
    hơn rất nhiều so với tốc độ bơi của cá.
    2.2.3. Tuabin trục đứng

    Hình 2.4. Mặt cắt tuabin trục đứng
    Tuabin đƣợc lắp đặt trong hộp bê tông rắn, hộp này cố định tuabin vào đáy biển, hƣớng
    dòng chảy chảy qua tuabin làm quay tuabin, hộp số và máy phát đặt trên đó. Toàn bộ bộ
    thiết bị này đƣợc đặt trên bề mặt của nƣớc và dễ dàng tiếp cận để bảo dƣỡng và sửa chữa.
    Tuabin đƣợc nối với rô-to, truyền động cho tổ hợp máy phát điện và hộp số gắn với nó.
    Tuabin kiểu này có thể phân loại thành bốn hệ thống khác nhau:
    – Hệ thống cấp điện cỡ micro: Có thể cung cấp từ 5 đến 25kW phục vụ cho ngƣời dùng ở
    vùng xa.
    – Hệ thống cấp điện cỡ trung: Thiết lập hệ thống năng lƣợng đại dƣơng với công suất
    500kW. Hệ thống này phù hợp để sử dụng cho các cộng đồng ở vùng sâu vùng xa hoặc các
    khu công nghiệp.
    – Hệ thống cấp điện năng lƣợng xanh: Dùng để sản xuất điện quy mô lớn, nhiều tuabin
    đƣợc kết nối thành chuỗi để tạo ra đập thủy triều ở cửa sông. Cấu trúc này có thêm lợi ích
    nhƣ là một giải pháp giao thông.

    20

Download tài liệu Tổng luận Công nghệ năng lượng đại dương: Hiện trạng và xu thế phát triển File Docx, PDF về máy