[Download] Thị trường hàng hoá đã qua sử dụng: tình trạng không chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường – Tải File Word, PDF Miễn Phí

  • Loading …
    Loading …
    Loading …

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 26/10/2013, 17:15

Download

Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường George A. Akerlof 1 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh THỊ TRƯỜNG HÀNG HỐ ĐÃ QUA SỬ DỤNG: TÌNH TRẠNG KHƠNG CHẮC CHẮN VỀ CHẤT LƯỢNG CHẾ THỊ TRƯỜNG 1 George A. Akerlof 1 Tác giả xin đặc biệt cảm ơn Thomas Rothenberg vì những nhận xét cảm hứng vơ giá. Ngồi ra, tác giả còn mang ơn Roy Radner, Albert Fishlow, Bernard Saffran, William D. Nordhaus, Giorgio La Malfa, Charles C. Holt, John Letiche, người chứng nhận, đã giúp đỡ những ý kiến đề xuất. Tác giả cũng xin cảm ơn Viện Thống kê Ấn Độ Tổ chức Ford đã hỗ trợ về tài chính. I. Dẫn nhập Bài viết này bàn về mối quan hệ giữa chất lượng tình trạng khơng chắc chắn. Sự tồn tại của những hàng hố với nhiều thứ hạng phẩm chất khác nhau đặt ra những vấn đề quan trọng thú vị cho lý thuyết về thị trường. Một mặt, sự tương tác giữa những khác biệt về chất lượng tình trạng khơng chắc chắn thể giải thích cho các thể chế quan trọng trên thị trường lao động. Mặt khác, bài viết này là một nỗ lực khó khăn nhằm cung cấp sở lý thuyết cho lời phát biểu: “Việc kinh doanh tại các quốc gia kém phát triển thật là khó khăn”. Nói cụ thể hơn, tài liệu này cung cấp sở để xác định chi phí kinh tế của sự khơng trung thực. Những ứng dụng tiếp theo của lý thuyết này bao gồm những nhận định về cấu của thị trường tiền tệ, về khái niệm “có thể bảo hiểm được”, về tính thanh khoản của những hàng hố lâu bền, về những mặt hàng tên tuổi (hàng hiệu). nhiều thị trường mà trong đó người mua sử dụng một vài giá trị thống kê thị trường để đánh giá chất lượng của hàng hố mà họ định mua. Trong trường hợp này, người bán động để đưa ra thị trường những hàng hóa kém chất lượng, vì lợi nhuận cuả sản phẩm chất lượng tốt chủ yếu được thụ hưởng bởi cả nhóm chịu ảnh hưởng của các số liệu thống kê chứ khơng thuộc về cá nhân người bán. Kết quả là, cả chất lượng hàng hố trung bình qui mơ của thị trường xu hướng suy giảm. Người ta cũng nhận thấy rằng trên những thị trường này, sẽ sự khác biệt giữa lợi ích xã hội lợi ích cá nhân, do đó, trong một số trường hợp, sự can thiệp của chính phủ thể làm tăng phúc lợi của tất cả các bên. Hoặc những thể chế tư (private institutions) thể mọc lên nhằm tranh thủ lợi thế của sự gia tăng phúc lợi tiềm năng thể mang về cho tất cả các bên. Tuy nhiên, về bản chất, những thể chế này tạo nên sự tập trung quyền lực thể sẽ phát triển cùng với những hệ quả xấu của riêng nó. Thị trường xe ơ tơ được sử dụng như một ví dụ cụ thể để minh họa triển khai những ý tưởng vừa được trình bày ở trên. Cũng cần phải nhấn mạnh rằng thị trường này được chọn vì tính cụ thể dễ hiểu chứ khơng phải vì tầm quan trọng hay tính thực tế. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường George A. Akerlof 2 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh II. Mơ hình với ví dụ là thị trường xe ơ tơ A. Thị trường xe ơ tơ Bản chất của vấn đề được minh họa thơng qua ví dụ về thị trường xe ơ tơ. Đơi lúc người ta nghe nhắc đến hoặc người ta cảm thấy ngạc nhiên trước sự chênh lệch giá q lớn giữa những chiếc ơ tơ mới những chiếc xe chỉ mới vừa rời các cửa hàng trưng bày mà thơi. Cách giải thích thơng thường cho hiện tượng này là niềm vui sướng thuần t của việc sở hữu một chiếc ơ tơ “mới tinh”. Chúng tơi đưa ra một cách giải thích khác. Giả sử chúng ta chỉ bốn loại xe ơ tơ (giả định này chỉ nhằm giúp việc giải thích cho rõ ràng hơn chứ khơng nhất thiết phải tính chất thực tế). xe mới xe cũ. xe tốt xe xấu (mà ở Hoa Kỳ người ta gọi là “lemons” – đồ vơ dụng). Một chiếc xe mới thể là xe tốt mà cũng thể là đồ vơ dụng, dĩ nhiên, xe đã qua sử dụng cũng thế, cũng xe tốt xe xấu. Các cá nhân trên thị trường này mua một chiếc ơ tơ mới mà khơng biết liệu chiếc xe họ mua phải là xe tốt hay tồi. Nhưng họ biết rằng chiếc xe thể là xe tốt với một xác suất là q, cũng thể là xe tồi với xác suất (1 – q). Theo giả định, q là tỷ trọng xe tốt (1 – q) là tỷ trọng xe xấu. Tuy nhiên, sau khi sở hữu chiếc xe trong một thời gian, người chủ sở hữu thể đánh giá chính xác hơn về chất lượng của cỗ xe này; nghĩa là người chủ sở hữu xây dựng được một xác suất mới về khả năng chiếc xe của ơng là đồ tồi. Giá trị ước lượng này chính xác hơn so với giá trị ước lượng ban đầu. Giả sử bây giờ người chủ này muốn bán chiếc xe hiện có. Khi ấy tình trạng bất cân xứng về thơng tin xuất hiện, vì người bán bây giờ đã am hiểu về chất lượng của chiếc xe nhiều hơn so với người mua. Nhưng trên thị trường xe tốt xe tồi phải được bán với giá như nhau – vì người mua khơng thể biết được sự khác biệt giữa một chiếc xe tốt một chiếc xe xấu. Rõ ràng là một chiếc ơ tơ đã qua sử dụng khơng thể được đánh giá bằng một chiếc xe mới – nếu chiếc xe đã qua sử dụng được đánh giá bằng với xe mới, thì hiển nhiên người ta sẽ lợi khi bán một chiếc xe tồi với mức giá của xe mới, mua một chiếc xe mới khác, với xác suất được xe tốt (q) cao hơn so với xác suất mua nhằm xe xấu. Như vậy, người chủ của một chiếc xe tốt ắt sẽ bị cột chặt vào chiếc xe của mình (hoặc là lâm vào tình thế bất lợi khi muốn bán xe). Người chủ này chẳng những khơng thể nhận được giá trị thật của chiếc xe của mình, mà người ấy cũng khơng thể thu được giá trị kỳ vọng của một chiếc xe mới. Qui luật Gresham đã được tái hiện với ít nhiều sửa đổi. Vì hầu hết những chiếc ơ tơ được mua bán sẽ là “đồ vơ dụng”, những chiếc xe tốt thể hồn tồn khơng còn được mua bán nữa, nên những chiếc ơ tơ “xấu” xu hướng đánh bật những chiếc xe tốt ra khỏi thị trường (theo một cách thức cũng giống như những đồng tiền cũ xấu sẽ lưu hành trên thị trường nhiều hơn những đồng tiền mới đẹp). Nhưng sự tương đồng với qui luật Gresham khơng hồn chỉnh: những chiếc xe xấu đẩy lùi những chiếc xe tốt ra khỏi thị trường vì được bán với giá bằng với xe tốt; tương tự, những đồng tiền cũ xấu được lưu hành nhiều hơn những đồng tiền đẹp vì giá trị trao đổi của chúng cũng như nhau. Nhưng những chiếc xe xấu được bán theo giá ngang với xe tốt bởi vì người mua khơng thể phân biệt được giữa xe tốt xe xấu; chỉ người bán biết mà thơi. Tuy nhiên, trong qui luật Gresham, hẳn là người mua người bán đều biết sự Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường George A. Akerlof 3 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh khác nhau giữa đồng tiền đẹp đồng tiền xấu. Vì thế, phép so sánh này chỉ tính chất minh họa, nhưng khơng hồn chỉnh. B. Thơng tin khơng cân xứng Chúng ta đã thấy rằng những chiếc xe tốt thể bị các xe tồi loại ra khỏi thị trường. Nhưng ngay cả khi chất lượng hàng hóa là một biến tính liên tục cao hơn thì tình trạng tồi tệ hơn cũng vẫn thể tồn tại. Cũng thể những chiếc xe xấu sẽ lấn át những chiếc xe khơng xấu lắm, rồi những chiếc xe khơng xấu lắm lại lấn át những chiếc xe trung bình, những chiếc xe trung bình lại lấn át những chiếc xe khơng tốt lắm, những chiếc xe khơng tốt lắm lại lấn át những chiếc xe tốt theo một chuỗi sự kiện liên tục cho đến mức cuối cùng thị trường khơng còn tồn tại nữa. Người ta thể giả định rằng nhu cầu đối với xe ơ tơ đã qua sử dụng phụ thuộc nhiều vào hai biến số – giá của xe ơ tơ p chất lượng bình qn µ của xe ơ tơ đã qua sử dụng được mua bán trên thị trường, hay Q d = D(p, µ). Cả nguồn cung xe ơ tơ đã qua sử dụng chất lượng bình qn µ đều phụ thuộc vào mức giá, hay µ = µ(p) S = S(p). trạng thái cân bằng, cung phải bằng cầu ứng với một mức chất lượng bình qn cho trước, hay S(p) = D(p, µ(p)). Khi giá giảm, thơng thường chất lượng cũng sẽ giảm. cũng thể là khơng còn hàng hố được mua bán trên thị trường ứng với bất kỳ mức giá nào. Chúng ta thể suy ra một ví dụ như vậy từ lý thuyết thỏa dụng (utility theory). Giả định rằng hai nhóm người mua bán: nhóm một nhóm hai. Nhóm một hàm thỏa dụng là: U 1 = M + ∑ = n i i x 1 trong đó M là việc tiêu dùng những hàng hố khác ngồi ơ tơ, x i là chất lượng của chiếc ơ tơ thứ i, n là số ơ tơ. Tương tự, ta cho: U 2 = M + ∑ = n i i x 1 2/3 trong đó M, x i n được định nghĩa như trên. Chúng ta thể ba nhận xét về hàm thỏa dụng: (1) Nếu khơng sử dụng hàm thỏa dụng tuyến tính (ví dụ như sử dụng hàm thỏa dụng lơ-ga-rit) người ta thể sa lầy vào việc tính tốn đại số phức tạp. (2) Việc sử dụng hàm thỏa dụng tuyến tính cho phép ta tập trung vào những tác động của thơng tin khơng cân xứng; với một hàm thoả dụng lõm, chúng ta phải xử lý một cách kết hợp những ảnh hưởng về rủi ro – phương sai (risk-variance effects) thơng thường của tình trạng khơng chắc chắn những ảnh hưởng đặc biệt mà chúng ta muốn thảo luận ở đây. (3) Hai hàm thoả dụng U 1 U 2 một đặc điểm khác thường là: việc thêm một chiếc ơ tơ thứ nhì, hay tổng qt hơn là chiếc ơ tơ thứ k sẽ làm tăng thêm cùng một độ thoả dụng như chiếc ơ Chng trỡnh Giaỷng daùy Kinh t Fulbright Nieõn khoaự 2007-2008 Kinh t hc vi mụ Bi c Th trng hng hoỏ ó qua s dng: Tỡnh trng khụng chc chn v cht lng v c ch th trng George A. Akerlof 4 Biờn dch: Kim Chi Hiu ớnh: V Thnh T Anh tụ u tiờn. Mt ln na, chỳng ta nh chp nhn gim bt tớnh cht thc t ca mụ hỡnh trỏnh tỡnh trng mt tp trung vo trng tõm nghiờn cu. tip tc, chỳng ta gi nh rng : (1) c hai nhúm ngi mua bỏn u l nhng ngi mun ti a hoỏ tha dng k vng theo Von Neumann Morgenstern; (2) nhúm mt cú N chic ụ tụ vi cht lng x c phõn phi ng u trong on 0 x 2, v nhúm hai khụng cú chic ụ tụ no c; (3) giỏ ca nhng hng hoỏ khỏc (M) l bng 1 n v. Ta ký hiu thu nhp (bao gm c thu nhp cú c t vic bỏn xe ụ tụ) ca tt c nhng ngi mua bỏn trong nhúm mt l Y 1 , v thu nhp ca tt c nhng ngi mua bỏn trong nhúm hai l Y 2. Cu i vi xe ụ tụ ó qua s dng s l tng cu ca c hai nhúm. Khi ta b qua tớnh khụng th chia (indivisibilities), cu xe ụ tụ ca nhúm mt s l: D 1 = Y 1 / p à / p > 1 D 1 = 0 à / p < 1 V cung xe ụ tụ ca nhúm mt l: (1) S 2 = pN / 2 p 2 vi cht lng bỡnh quõn l: (2) à = p / 2 ( suy ra (1) v (2), chỳng ta s dng gi nh l cht lng xe ụ tụ cú phõn phi u.) Tng t, cu ca nhúm ngi mua bỏn th hai l: D 2 = Y 2 / p 3 à /2 > p D 1 = 0 3 à /2 < p V cung ca nhúm hai: S 2 = 0 Nh vy, tng cu D(p, à ) l: D(p, à ) = (Y 2 + Y 1 ) / p nu p < à D(p, à ) = Y 2 / p nu à < p < 3 à / 2 D(p, à ) = 0 nu p > 3 à / 2 Tuy nhiờn, vi mc giỏ p, cht lng bỡnh quõn l p/2 v do ú khụng cú mt giao dch no xy ra ng vi bt k mc giỏ no, bt chp s kin l ng vi mt mc giỏ Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường George A. Akerlof 5 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh bất kỳ giữa 0 3, vẫn những người trong nhóm một sẵn lòng bán xe ơ tơ của họ với một mức giá mà những người trong nhóm hai sẵn lòng chi trả. C. Thơng tin cân xứng Phần thảo luận ở đây về thơng tin cân xứng tương phản với trường hợp thơng tin bất cân xứng ở trên. Giả sử chất lượng của xe phân phối đều, 0 ≤ x ≤ 2. Khi đó, đường cung đường cầu thể viết lại như sau: Cung: S(p) = N p > 1 S(p) = 0 p < 1 đường cầu là: D(p) = (Y 2 + Y 1 ) / p nếu p < 1 D(p) = Y 2 / p nếu 1 < p < 3/2 D(p) = 0 nếu p > 3/2 Ở trạng thái cân bằng: (3) p = 1 nếu Y 2 < N (4) p = Y 2 / N nếu 2Y 2 /3 < N < Y 2 (5) p = 3/2 nếu N < 2Y 2 /3 Nếu N < Y 2 , sẽ một khoản lợi về độ thoả dụng là N/2 so với trường hợp thơng tin khơng cân xứng. (Nếu N > Y 2 , trong trường hợp mà thu nhập của nhóm hai khơng đủ để mua tồn bộ N chiếc ơ tơ, thì một khoản lợi về độ thỏa dụng là Y 2 /2 đơn vị.) Cuối cùng, ta cũng nên lưu ý rằng trong ví dụ này, nếu những người mua bán thuộc nhóm một nhóm hai cùng những giá trị ước lượng xác suất như nhau về chất lượng của mỗi chiếc ơ tơ – cho dù những giá trị ước lượng này thể khác nhau giữa những chiếc ơ tơ khác nhau – các phương trình (3), (4), (5) vẫn sẽ mơ tả trạng thái cân bằng với một thay đổi nhỏ: khi đó p sẽ tiêu biểu cho giá trị kỳ vọng của một đơn vị chất lượng. III. VÍ DỤ ỨNG DỤNG A. Bảo hiểm một sự kiện mà ai cũng biết là những người trên 65 tuổi thật khó mà mua được bảo hiểm y tế. Câu hỏi tự nhiên đặt ra là: Thế tại sao khơng tăng giá (phí bảo hiểm) lên để cân xứng với rủi ro? Câu trả lời của chúng ta là: khi giá tăng, những người bảo hiểm cho chính mình sẽ là những người chắc chắn rằng họ đang cần mua bảo hiểm; vì những sai sót khi kiểm tra sức khoẻ, vì sự thơng cảm của bác sĩ đối với những bệnh nhân già nua, Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường George A. Akerlof 6 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh v.v. sẽ làm cho người xin mua bảo hiểm dễ dàng đánh giá những rủi ro liên quan hơn so với cơng ty bảo hiểm. Kết quảtình trạng sức khoẻ bình qn của những người xin mua bảo hiểm sẽ giảm xuống khi mức giá (phí bảo hiểm) tăng lên – từ đó dẫn đến khơng doanh vụ bảo hiểm nào xảy ra ở bất kỳ mức giá nào. 2 Điều này hết sức tương đồng với trường hợp xe ơ tơ của chúng ta, trong đó chất lượng bình qn của ơ tơ đã qua sử dụng được cung ứng trên thị trường sẽ giảm xuống theo sự giảm sút tương ứng của mức giá. Điều này nhất qn với cách giải thích trong các sách giáo khoa về bảo hiểm: Nói chung, khơng các hợp đồng bảo hiểm dành cho lứa tuổi ngồi sáu mươi lăm… Phí bảo hiểm định kỳ q cao khiến cho khơng ai cảm thấy hấp dẫn cả ngoại trừ những người được bảo hiểm bi quan nhất (và cũng nghĩa là những người tình trạng sức khoẻ yếu kém nhất). Như vậy, một vấn đề về sự lựa chọn ngược (adverse selection) 3 nghiêm trọng ở lứa tuổi này. 4 Số liệu thống kê cũng phù hợp với kết luận này. Cho dù nhu cầu về bảo hiểm y tế tăng lên theo tuổi tác, nhưng điều tra mẫu quốc gia năm 1956 cho 2.809 gia đình với 8.898 người cho thấy rằng mức thanh tốn bảo hiểm y tế giảm từ 63 phần trăm cho những người ở lứa tuổi trong khoảng 45 đến 54, chỉ còn 31 phần trăm cho những người ở lứa tuổi ngồi 65. thật là ngạc nhiên, điều tra này cũng nhận thấy chi phí y tế bình qn cho nam giới ở tuổi từ 55 đến 64 là 88 đơ-la, trong khi nam giới tuổi ngồi 65 trả một mức chi phí y tế bình qn là 77 đơ-la. 5 Trong khi chi tiêu y tế ngồi bảo hiểm tăng từ 66 đơ-la lên 80 đơ-la trong những nhóm tuổi này, thì thanh tốn bảo hiểm giảm từ 105 đơ-la xuống 70 đơ-la. Kết luận xem ra là các cơng ty bảo hiểm đặc biệt cảnh giác trong việc cung ứng bảo hiểm y tế cho người già. Ngun tắc “lựa chọn ngược” xuất hiện tiềm tàng trong mọi loại hình bảo hiểm. Nhận định sau đây đã được đưa ra trong một quyển sách giáo khoa về bảo hiểm ở trường Wharton: một sự lựa chọn ngược tiềm ẩn trong sự kiện là những người hợp đồng bảo hiểm y tế định kỳ thể quyết định chấm dứt hợp đồng khi họ trở nên già hơn phí bảo hiểm tăng cao. Hành động này thể làm cho cơng ty bảo hiểm một tỷ lệ rủi ro bình qn thấp một cách thái q các khoản u cầu thanh tốn bảo hiểm thể trở nên cao hơn dự tính. Sự lựa chọn ngược “xuất hiện (hay ít ra là thể xuất hiện) bất kỳ khi nào cá nhân hay nhóm người được bảo hiểm quyền tự do mua hay khơng mua bảo hiểm, quyền quyết định giá trị hay kế hoạch bảo hiểm, quyền duy trì hay khơng tiếp tục hợp đồng bảo hiểm nữa.” 6 2 Bài báo rất hay của Arrow “Tình trạng khơng chắc chắn chăm sóc y tế” (“Uncertainty and Medical Care”, American Economic Review, Vol. 53, 1963), khơng trình bày luận điểm này một cách chính thức. Ơng nhấn mạnh vào “tâm lý ỷ lại” (moral hazard) hơn là vào sự “lựa chọn ngược”. Theo ý nghĩa chặt chẽ, sự hiện hữu của tâm lý ỷ lại cũng gây bất lợi như nhau cho các chương trình các chính phủ tư nhân; theo ý nghĩa rộng hơn, trong đó bao hàm cả “sự lựa chọn ngược”, “tâm lý ỷ lại” mang lại một lợi thế quyết định cho các chương trình bảo hiểm của chính phủ. 3 Ở một số tài liệu khác “lựa chọn ngược” (adverse selection) được dịch là “tâm lý ỷ lại” 4 O. D. Dickerson, Bảo hiểm y tế (“Health Insurance”, Homewood, Ill.: Irwin, 1959), trang 333. 5 O. W. Aderson (với J.j. Feldman), Bảo hiểm chi phí y tế gia đình, (“Family Medical Costs and Insurance”, New York: McGraw-Hill, 1956). 6 H. S. Denenberg, R. D. Eiler, G. W. Hoffman, C. C. Kline, J. J. Melone, H. W. Snider, Rủi ro bảo hiểm (“Risk and Insurance”, Englewood Cliffs, N. J.: Prentice Hall, 1964), trang 446. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường George A. Akerlof 7 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh Việc bảo hiểm nhóm, hình thức bảo hiểm y tế phổ biến nhất ở Hoa Kỳ, cũng chọn ra những người khoẻ mạnh, vì tình trạng sức khoẻ đầy đủ nói chung là điều kiện tiên quyết để tuyển dụng lao động. Đồng thời điều này cũng nghĩa là bảo hiểm y tế ít khi dành cho những người cần đến nó nhất, vì chính các cơng ty bảo hiểm cũng thực hiện việc “lựa chọn ngược” của riêng họ. Điều này bổ sung thêm một lập luận chính ủng hộ sự chăm sóc y tế. 7 Trên sở chi phí lợi ích, việc chăm sóc y tế bản thể đáng để thực hiện: vì thể mỗi cá nhân trên thị trường sẽ sẵn lòng thanh tốn chi phí kỳ vọng của việc chăm sóc y tế mua bảo hiểm, nhưng khơng một cơng ty bảo hiểm nào sẵn lòng ký kết hợp đồng bảo hiểm với cá nhân đó cả – ứng với bất kỳ mức giá nào cũng sẽ thu hút q nhiều “đồ vơ dụng”. Kinh tế học phúc lợi về chăm sóc y tế, theo quan điểm này, tương đồng một cách chính xác với lập luận kinh điển về chi tiêu chính phủ cho việc xây dựng đường sá (hàng hố cơng). B. Tuyển dụng những người thuộc cộng đồng thiểu số Ngun tắc “đồ vơ dụng” cũng làm sáng tỏ việc tuyển dụng những người thuộc cộng đồng thiểu số. Chủ lao động thể từ chối tuyển dụng những thành viên của cộng đồng thiểu số cho một số loại hình cơng việc. Quyết định này thể chẳng phải xuất phát từ quan điểm phi duy lí hay sự thành kiến nào đó – mà chỉ đơn thuần vì lý do tối đa hố lợi nhuận, vì nòi giống thể đóng vai trò như một giá trị thống kê tốt cho nền tảng xã hội, chất lượng học tập, những năng lực làm việc tổng qt của người lao động. Thành tích học tập tốt thể đóng vai trò thay thế cho giá trị thống kê này; thơng qua xếp hạng sinh viên, hệ thống trường học thể đưa ra một chỉ báo về chất lượng tốt hơn so với cách chỉ căn cứ vào những đặc điểm bề ngồi khác. Như T. W. Schultz viết: “Cơ cở giáo dục khám phá trau dồi những tài năng tiềm ẩn. Năng lực của trẻ em những sinh viên trưởng thành thể khơng bao giờ được biết tới cho đến khi được phát hiện ra bồi dưỡng.” 8 (Những chữ in nghiêng là được tác giả bổ sung thêm). Một người lao động khơng qua đào tạo thể những tài năng tự nhiên đáng giá, nhưng những tài năng này phải được chứng nhận bởi “cơ sở giáo dục” trước khi một cơng ty thể sử dụng họ; tính khơng đáng tin cậy của những trường học khơng tên tuổi làm giảm triển vọng kinh tế của các sinh viên của trường. Sự thiếu thốn này thể đặc biệt bất lợi cho thành viên của những cộng đồng thiểu số vốn dĩ đã kém ưu thế rồi. Người chủ lao động thể đưa ra một quyết định tính duy lý là khơng tuyển dụng bất kỳ một thành viên nào thuộc cộng đồng này vào 7 Trích đoạn sau đây, cũng rút ra từ một quyển sách giáo khoa về bảo hiểm, cho thấy thị trường bảo hiểm y tế cách biệt như thế nào so với sự cạnh tranh hồn hảo: “… Các cơng ty bảo hiểm phải sàng lọc những hồ sơ xin mua bảo hiểm. Lẽ tự nhiên, đúng là nhiều người tự nguyện tìm kiếm sự bảo hiểm đầy đủ bằng cách tự mình đến với cơng ty bảo hiểm. Nhưng trong các tuyến bảo hiểm y tế bảo hiểm tai nạn, các cơng ty bảo hiểm thể khơng quan tâm nhiều đến những người tình nguyện tìm mua bảo hiểm mà khơng được tiếp cận bởi một đại lý bảo hiểm.” (F. J. Angell, Bảo hiểm, ngun tắc thực hành, New York: Nhà xuất bản Ronalt, 1957, trang 8-9.) Điều này cho thấy rằng bảo hiểm khơng phải là một hàng hố để bán trên thị trường mở. 8 T. W. Schultz, Giá trị kinh tế của giáo dục (New York: Nhà xuất bản Đại học Columbia, 1964), trang 42. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường George A. Akerlof 8 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh những vị trí trách nhiệm cao, vì thật khó mà phân biệt những người phẩm chất làm việc tốt với những người phẩm chất làm việc kém. Kiểu quyết định này rõ ràng là những gì mà George Stigler đã nghĩ đến khi ơng viết “trong một thể chế ngu muội, lẽ Enrico Fermi chỉ là một người làm vườn, Von Neumann chỉ là một nhân viên thu tiền trong một hiệu thuốc.” 9 Tuy nhiên, kết quả là, phần thưởng cho những cơng trình nghiên cứu tại những trường học khơng tên tuổi xu hướng mang về cho tồn bộ tập thể – là làm tăng chất lượng bình qn của nhà trường – chứ khơng phải cho cá nhân. Chỉ đến khi nào những thơng tin khác ngồi thơng tin về giống nòi được sử dụng thì mới động thơi thúc hoạt động đào tạo. Thêm một mối lo nữa là Văn phòng hội Kinh tế (Office of Economic Opportunity) đang sắp sửa sử dụng phép phân tích lợi ích chi phí để đánh giá các chương trình của quan này, vì thể nhiều lợi ích ngoại tác (những lợi ích hiệu ứng lan toả). Sự gia tăng lợi ích của việc đào tạo cộng đồng thiểu số thơng qua nâng cao chất lượng bình qn của cộng đồng thì cũng đáng kể ngang với sự gia tăng lợi ích nhờ nâng cao chất lượng của từng cá nhân người được đào tạo. cũng tương tự như vậy, sinh lợi thể được phân phối cho cả nhóm hơn là cho cá nhân. C. Chi phí của tính khơng trung thực Mơ hình “đồ vơ dụng’’ thể được sử dụng để đưa ra những nhận định về chi phí của tính khơng trung thực. Ta hãy xem xét một thị trường trong đó hàng hố được bán một cách trung thực hay khơng trung thực; chất lượng thể được thể hiện ra, nhưng cũng thể bị thể hiện sai. Dĩ nhiên, vấn đề của người mua là nhận diện chất lượng. Sự hiện diện trên thị trường của những người muốn chào bán những hàng hố thứ cấp (inferior goods) xu hướng đẩy thị trường đi đến chỗ khơng còn tồn tại nữa – cũng giống như trong trường hợp những chiếc ơ tơ vơ dụng của chúng ta. Đây chính là khả năng thể dẫn đến những chi phí chủ yếu của tính khơng trung thực, vì những doanh vụ khơng trung thực xu hướng đẩy lùi những doanh vụ trung thực ra khỏi thị trường. thể những người muốn mua những hàng hố chất lượng tốt những người muốn bán những sản phẩm chất lượng tốt như thế với những mức giá thích hợp; tuy nhiên, sự hiện diện của những kẻ muốn tống khứ những món hàng tồi tệ như những món hàng tốt xu hướng đánh bật việc kinh doanh chính đáng. Do đó, chi phí của sự khơng trung thực khơng chỉ nằm ở số tiền mà người mua bị đánh lừa; mà chi phí đó còn phải bao gồm cả những thiệt hại do đánh bật những hoạt động kinh doanh chính đáng ra khỏi thị trường. Tính khơng trung thực trong kinh doanh là một vấn đề nghiêm trọng tại các quốc gia kém phát triển. Mơ hình của chúng tơi trình bày một cấu khả dĩ cho nhận định này phác họa bản chất của những nền kinh tế ‘‘ngoại tác’’ (external economies). Nói một cách cụ thể, trong mơ hình kinh tế vừa mơ tả, tính khơng trung thực hay sự biểu thị sai về chất lượng của xe ơ tơ đã làm thiệt hại ½ đơn vị thoả dụng trên mỗi chiếc ơ tơ; hơn nữa, sự biểu thị sai này còn làm giảm qui mơ của thị trường xe ơ tơ đã qua sử dụng từ N chiếc xuống còn bằng 0. Như vậy, chúng ta thể đánh giá được chi phí của tính khơng trung thực một cách gián tiếp – ít ra là trên lý thuyết. 9 G. J. Stigler, “Thơng tin thị trường lao động”, Journal of Political Economy, tập 70 (tháng 10 năm 1962), phần bổ sung trang 104. Chng trỡnh Giaỷng daùy Kinh t Fulbright Nieõn khoaự 2007-2008 Kinh t hc vi mụ Bi c Th trng hng hoỏ ó qua s dng: Tỡnh trng khụng chc chn v cht lng v c ch th trng George A. Akerlof 9 Biờn dch: Kim Chi Hiu ớnh: V Thnh T Anh Cú nhng bng chng ỏng k cho thy rng s bin thiờn cht lng ti cỏc quc gia kộm phỏt trin ph bin hn so vi cỏc nc phỏt trin. Chng hn nh nhu cu kim tra cht lng hng hoỏ xut khu v cỏc Cụng ty Thng mi Nh nc cú th c xem nh mt ch bỏo. Ly vớ d, n , theo o lut giỏm nh v kim tra cht lng hng xut khu nm 1963, khong 85 phn trm hng xut khu ca n c chng nhn bi mt loi kim tra cht lng no ú 10 . Cỏc b ni tr n phi cn thn sng lc go mua v t cỏc khu ch a phng nht ra nhng ht sn cú cựng mu sc v hỡnh dng ging nh go ó c ngi bỏn c ý trn vo. Bt k s so sỏnh no v s khỏc bit cht lng trờn cỏc ph ch v cht lng hng hoỏ úng hp ca cỏc siờu th Hoa K cng cú th cho chỳng ta thy rng s bin thiờn cht lng hng hoỏ phng ụng l mt vn ln hn nhiu so vi phng Tõy. Trong mt mụ thc phỏt trin truyn thng, nhng nh buụn ca th h tin cụng nghip ó chuyn thnh nhng nh sỏng lp kinh doanh ca th h k tip. Trng hp c th hin rừ nht qua t liu l trng hp ca Nht Bn, 11 nhng õy cú l cng l mụ thc phỏt trin ca Anh v M. 12 Trong bc tranh ca chỳng ta, k nng quan trng ca mt nh buụn l bit nhn din cht lng ca hng hoỏ; nhng ngi no cú th nhn bit c nhng chic ụ tụ ó qua s dng trong vớ d ca chỳng ta v cú th m bo v cht lng hng hoỏ thỡ cú th hng li nhun bng vi mc chờnh lch gia giỏ mua ca nhúm th hai v giỏ bỏn ca nhúm th nht. Nhng ngi ny l cỏc nh buụn. Trong sn xut, nhng k nng ny cng cn thit tng t nh vy – cn phi cú kh nng nhn bit cht lng ca cỏc yu t u vo v cú kh nng chng nhn cht lng cỏc yu t u ra. V õy li l mt lý do na gii thớch mt cỏch hp lý ti sao cỏc nh buụn cú th tr thnh nhng nh sỏng lp kinh doanh u tiờn. L d nhiờn, vn l ch: tinh thn kinh doanh cú th l mt ngun lc khan him; khụng mt sỏch giỏo khoa v phỏt trin no m khụng nhn mnh vo tinh thn kinh doanh. Mt s sỏch giỏo khoa xem vn ny l trng tõm. 13 Vy thỡ, mt khi cho rng tinh thn kinh doanh l khan him, chỳng ta thy cú hai cỏch thc qua ú s bin thiờn cht lng hng hoỏ gõy cn tr cho s phỏt trin. Th nht, do vic trao i mua bỏn mang li li nhun to ln i vi nhng doanh nhõn tng lai, cho nờn h di b hot ng sn xut; th hai, lng thi gian kinh doanh trờn mt n v sn lng cng ln, thỡ s bin thiờn cht lng hng hoỏ cng ln. D. Th trng tớn dng ti cỏc quc gia kộm phỏt trin (1) Th trng tớn dng ti cỏc quc gia ang phỏt trin thng phn ỏnh mnh m tỏc ng ca Nguyờn tc vụ dng. n , cú mt t trng ln cỏc doanh nghip cụng nghip c kim soỏt bi cỏc c quan qun lý (cn c theo mt iu tra mi õy, nhng c quan qun lý ny kim soỏt 65,7 phn trm ca ci rũng ca cỏc 10 Thi ca n , ngy 10 thỏng 11 nm 19667, trang 1. 11 Tỡm c M. J. Levy, Jr., Nhng yu t tng phn trong s hin i hoỏ ca Trung Quc v Nht Bn trong Tng trng kinh t: Brazil, N , Nht Bn, hiu ớnh bi S. Kuznets v nhng ngi khỏc, (Durham, N. C.: Nh xut bn i hc Duke, 1955). 12 C. P. Kindleberger, Phỏt trin kinh t (New York: McGraw-Hill, 1958), trang 86. 13 Vớ d, tỡm c ti liu ca W. Arthurs Lewis, Lý thuyt tng trng kinh t (Homewood, III: Irwin, 1955), trang 196. Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường George A. Akerlof 10 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh cơng ty trách nhiệm hữu hạn cơng cộng 66 phần trăm tổng tài sản). 14 Sau đây là cách giải thích của các nhà sử học về chức năng nguồn gốc của “hệ thống quan quản lý”: Việc quản lý hoạt động thương mại Nam Á vẫn còn là chức năng của các nhà bn một loại tổ chức đặc thù của Nam Á được gọi là quan quản lý. Khi một cơng ty mới được sáng lập (ví dụ như một nhà máy sản xuất, một xí nghiệp, hay một cơng ty thương mại), người sáng lập sẽ tìm đến một quan quản lý kỳ cựu. Người sáng lập thể là người Ấn hay người Anh, họ thể những nguồn lực tài chính hay nguồn lực kỹ thuật, hay chỉ đơn thuần là đất đai. Trong bất kỳ trường hợp nào, họ cũng tìm đến quan quản lý bởi tiếng tăm tên tuổi của quan này sẽ khuyến khích sự tin cậy vào cơng ty mới thành lập kích thích đầu tư. 15 Đổi lại, đặc điểm chính thứ hai của hoạt động cơng nghiệp Ấn Độ là sự thống lĩnh của các quan quản lý này theo đẳng cấp xã hội (hay nói chính xác hơn là theo cơng xã). Như vậy, các cơng ty thường được phân loại căn cứ vào nguồn gốc cơng xã. 16 Trong mơi trường này, nơi mà các nhà đầu tư bên ngồi thể bị lừa đảo tài sản, hai khả năng thể xảy ra: (i) các cơng ty xây dựng tên tuổi về hoạt động kinh doanh trung thực, nhờ đó mang lại cho họ một đặc lợi độc quyền vì việc cung ứng những dịch vụ của họ chỉ giới hạn trong một phạm vi nào đó mà thơi, hoặc là (ii) nguồn lực tài chính được giới hạn trong các nhóm cơng xã địa phương; ở đó, người ta thể sử dụng những mối quan hệ cơng xã hay cũng thể là những mối quan hệ gia đình để khuyến khích sự giao dịch trung thực trong phạm vi cộng đồng. Trong lịch sử kinh tế Ấn Độ, rất khó nhận biết lý do khiến tiền tiết kiệm của những người chủ đất giàu khơng được đầu tư vào khu vực cơng nghiệp phải là do (i) người ta sợ đầu tư vào những cơng ty mạo hiểm thuộc sự kiểm sốt của những cộng đồng khác, hay là do (ii) xu hướng tiêu dùng tăng lên do lạm phát, hoặc là bởi (iii) suất sinh lợi thấp từ đầu tư. 17 Tuy nhiên, ít ra người ta cũng thấy rõ là các quan quản lý thuộc sở hữu của người Anh xu hướng một số vốn sở hữu mà nguồn gốc về mặt cơng xã của nguồn vốn sở hữu này tính chất hỗn tạp hơn so với những quan kiểm sốt của người Ấn, thường bao gồm cả những nhà đầu tư người Ấn lẫn người Anh. 14 Báo cáo của Uỷ ban phân phối thu nhập mức sống, phần 1, chính phủ Ấn Độ, Uỷ ban Kế hoạch, tháng 2 năm 1964, trang 44. 15 H. Tinker, Nam Á: Một lịch sử ngắn (New York: Praeger, 1966), trang 134. 16 Bảng sau đây (và cả tỷ lệ phần trăm ít ỏi của những cơng ty thuộc sự kiểm sốt hỗn hợp) biểu thị tình trạng cơng xã hố trong việc kiểm sốt các doanh nghiệp. Nguồn: M. M. Mehta, cấu của các ngành cơng nghiệp Ấn Độ (Bombay: Popular Book Depot, 1955), trang 314. Phân phối kiểm sốt cơng nghiệp theo cơng xã 1911 1931 1951 Thuộc Anh 281 416 382 Parsis (Bái hỏa giáo) 15 25 19 Gujratis 3 11 17 Do Thái 5 9 3 Hồi Giáo — 10 3 Bengalis 8 5 20 Marwaris — 6 96 Kiểm sốt hỗn hợp 28 28 79 Tổng cộng 341 510 619 Về ngành cơng nghiệp sợi bơng, tìm đọc tài liệu của H. Fukuzawa, “Ngành sản xuất sợi bơng”, trong V. B. Singh, hiệu đính, Lịch sử kinh tế Ấn Độ, 1857-1956 (Bombay: các nhà xuất bản liên hiệp 1965). 17 Tìm đọc hồ sơ hỗn hợp về lợi nhuận cơng nghiệp trong tài liệu của D. H. Buchanan, Sự phát triển của doanh nghiệp tư bản ở Ấn Độ, (New York: Kelley, 1966, in lại). […]… Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường (2) Ví dụ thứ hai về sự vận hành của Ngun tắc Đồ vơ dụng liên quan đến những mức lãi suất cắt cổ mà những người cho vay tiền địa phương tính cho khách hàng Ở Ấn Độ, những mức lãi suất cao này là yếu tố hàng đầu của tình trạng khơng ruộng đất… Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường kỹ năng đều phải giấy chứng nhận để biểu thị họ đã đạt được một mức độ thành thạo nhất định Bằng tốt nghiệp phổ thơng, bằng tú tài, bằng tiến sĩ, ngay cả giải Nobel, trong chừng mực nào đó, cũng phục vụ cho chức năng chứng nhận này chính bản… phải là khơng phổ biến 11 Biên dịch: Kim Chi Hiệu đính: Vũ Thành Tự Anh Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng chế thị trường bằng khơng thì chẳng thể nào đi vay được ở đâu cả [Phần in nghiêng là do tác giả bổ sung thêm.]19 Hay ta hãy nghe tường thuật của Barbara Ward: Một chủ… khoản nợ khơng được hồn trả, bởi sự hiểu biết kém cỏi về tình hình địa phương.21 IV Những thể chế để ứng phó mn vàn thể chế đã được phát sinh để trung hồ ảnh hưởng của tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng Một thể chế rõ rệt là việc bảo hành Phần lớn những mặt hàng tiêu dùng lâu bền đều điều khoản bảo hành để bảo đảm cho người mua về một số chất lượng kỳ vọng thơng thường Một kết quả tự nhiên của… luật Gresham khái qt hố của chúng ta Tình trạng khơng chắc chắn đã được các nhà nghiên cứu lý thuyết trò chơi tìm hiểu, như trong Thế lưỡng nan của tù nhân, nhưng thường khơng được đưa vào phương pháp tiếp cận tình trạng khơng chắc chắn tính chất truyền thống hơn của Arrow-Debreu.22 Nhưng sự khó khăn của việc phân biệt hàng hố chất lượng tốt so với hàng hố chất lượng xấu tồn tại cố hữu trong thế giới… bán chứ khơng phải người mua Ví dụ thứ hai về một thể chế nhằm trung hồ ảnh hưởng của tình trạng khơng chắc chắn về chất lượnghàng hố thương hiệu (hàng hiệu) Thương hiệu khơng chỉ thể hiện chất lượng mà còn trao cho người tiêu dùng một phương tiện để trả đũa nếu chất lượng khơng đáp ứng đúng kỳ vọng, vì khi đó người tiêu dùng thể cắt giảm việc mua hàng của mình trong tương lai Thơng thường,… lai về chất lượng của sản phẩm Chuỗi – ví dụ như chuỗi khách sạn hay chuỗi nhà hàng – cũng tương tự như thương hiệu Một quan sát thực tế nhất qn với phương pháp của chúng tơi là chuỗi nhà hàng Những nhà hàng này, chí ít là ở Hoa Kỳ, thường xuất hiện trên các xa lộ xun đơ thị Khách hàng hiếm khi là người địa phương Lý do là vì những chuỗi nhà hàng nổi tiếng này phục vụ món hamberger ngon hơn một nhà hàng. .. trong khi đó, khách hàng địa phương, những người biết rõ địa phương của mình, thể dễ dàng chọn một nơi mà mình ưa thích hơn Việc cấp giấy chứng nhận hay giấy phép cũng làm giảm tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng Ví dụ, bác sĩ, luật hay thợ cắt tóc cũng phải được cấp giấy phép hay giấy chứng nhận hành nghề Hầu hết những người lao động tay nghề hay 19 Darling, tài liệu đã dẫn, trang 204… “Phong trào hợp tác xã” là nhằm phản ứng lại trước tình trạng khơng ruộng đất ngày càng tăng thơng qua thiết lập những ngân hàng cạnh tranh với những người cho vay tiền địa phương.18 Trong khi những ngân hàng lớn tại các thành phố trung ương lãi suất bản là 6, 8, 10 phần trăm, những người cho vay tiền địa phương tính những mức lãi suất 15, 25 thậm chí đến 50 phần trăm Câu trả lời cho điều… lượng tốt so với hàng hố chất lượng xấu tồn tại cố hữu trong thế giới kinh doanh; quả thật điều này thể giải thích cho lý do xuất hiện các thể chế kinh tế đó thể là một trong những lĩnh vực quan trọng hơn của tình trạng khơng chắc chắn trên thực tế Trường Đại học California, Berkeley Viện Thống kê Ấn Độ – Phòng kế hoạch, New Delhi 22 R Radner, “Équilibre de Marchés à Terme et au Comptant en . Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường George. Fulbright Niên khoá 2007-2008 Kinh tế học vi mơ Bài đọc Thị trường hàng hố đã qua sử dụng: Tình trạng khơng chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường George

– Xem thêm –

Bạn đang xem: [Download] Thị trường hàng hoá đã qua sử dụng: tình trạng không chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường – Tải File Word, PDF Miễn Phí

Xem thêm: Thị trường hàng hoá đã qua sử dụng: tình trạng không chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường, Thị trường hàng hoá đã qua sử dụng: tình trạng không chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường, Thị trường hàng hoá đã qua sử dụng: tình trạng không chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường

Hy vọng thông qua bài viết Thị trường hàng hoá đã qua sử dụng: tình trạng không chắc chắn về chất lượng và cơ chế thị trường . Bạn sẽ tìm được cho mình những tài liệu học tập bổ ích nhất.