[Download] Tải Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách – Tải về File Word, PDF

Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách

Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách
Nội dung Text: Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách

Download


Bài viết này, trên cơ sở nghiên cứu thực trạng và những bất cập của quá trình ứng dụng tiền mã hoá cũng như xu hướng phát triển của tiền mã hoá tại Việt Nam trong tương lai, đưa ra quan điểm phản biện nhằm giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về vấn đề tiền mã hoá tại Việt Nam.

Bạn đang xem: [Download] Tải Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách – Tải về File Word, PDF

*Ghi chú: Có 2 link để tải biểu mẫu, Nếu Link này không download được, các bạn kéo xuống dưới cùng, dùng link 2 để tải tài liệu về máy nhé!
Download tài liệu Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách File Word, PDF về máy

Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách

Mô tả tài liệu

Nội dung Text: Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách

  1. Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế
    Trang chủ: http://tapchi.ftu.edu.vn

    THỰC TRẠNG VÀ XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN TIỀN MÃ HOÁ
    TẠI VIỆT NAM – MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
    Trần Thị Xuân Anh1
    Học viện Ngân hàng, Hà Nội, Việt Nam
    Ngô Thị Hằng
    Học viện Ngân hàng, Hà Nội, Việt Nam
    Ngày nhận: 11/8/2020; Ngày hoàn thành biên tập: 18/9/2020; Ngày duyệt đăng: 18/9/2020

    Tóm tắt: Hiện nay, với xu hướng phát triển tất yếu của công nghệ Blogchain, sự xuất hiện và
    phát triển của các loại tiền mã hoá (Cryptocurrencies) được coi là xu thế của tương lai. Tuy
    nhiên, cần có thời gian để minh chứng cho sự cần thiết để phát triển của các loại tiền mã hóa.
    Đặc biệt, trong điều kiện Việt Nam hiện nay, mặc dù, cộng đồng các nhà đầu tư đã và đang giao
    dịch các loại tiền mã hóa rất sôi động; trong khi đó các quy định pháp luật của nhà nước vẫn
    chưa có động thái cụ thể để điều chỉnh thực tiễn sự tồn tại và phát triển của các loại tiền mã hóa
    đang được giao dịch trên thị trường. Bài viết này, trên cơ sở nghiên cứu thực trạng và những bất
    cập của quá trình ứng dụng tiền mã hoá cũng như xu hướng phát triển của tiền mã hoá tại Việt
    Nam trong tương lai, đưa ra quan điểm phản biện nhằm giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu
    rõ hơn về vấn đề tiền mã hoá tại Việt Nam.
    Từ khoá: Tiền mã hoá, Sàn giao dịch tiền mã hoá, Blockchain, Bitcoin, Việt Nam
    CURRENT FACTS AND DEVELOPMENT TREND OF CRYPTOCURRENCIES IN
    VIETNAM – SOME POLICY RECOMMENDATIONS
    Abstract: In the context of the indispensible development of Blockchain technology, the
    emergence and development of different cryptocurrencies are considered the future trends.
    However, these cryptocurrencies need time to prove their importance and the future solid
    development path. In Vietnam, there has been a paradox that investors keep proactively
    investing in these currencies while the current national legal framework does not show any
    signs of accepting the existence as well as supporting the development of these currencies in
    Vietnam. This paper digs into current facts and existing issues of cryptocurrency markets in
    couple with investigating its future development trend in Vietnam. The results provide policy
    makers with a clearer picture on the cryptocurrencies-related issues in Vietnam.
    Keywords: Cryptocurrencies, Cryptocurrencies exchanges, Blockchain, Bitcoin, Vietnam

    1. Giới thiệu
    Tiền mã hoá là một trong những dạng phổ biến của tiền kỹ thuật số, có tên thuật
    ngữ trong tiếng Anh là “Crypto currencies” hay “Cryptocurrencies”. Ngân hàng
    1
    Tác giả liên hệ, Email:anhttx@hvnh.edu.vn

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 31

  2. Trung ương Châu Âu (the European Central Bank – ECB) phân loại tiền mã hoá là
    một bộ phận thuộc tiền ảo (Virtual currencies) và cho rằng tiền mã hoá là hình thức
    biểu thị điện tử của giá trị, không do ngân hàng trung ương phát hành, tổ chức tín
    dụng hay các định chế tiền mã hoá và trong một số trường hợp, có thể được sử dụng
    như một phương tiện thay thế tiền pháp định thông thường” (ECB, 2015). Ngân hàng
    Thế giới (World Bank – WB) xếp loại tiền mã hoá vào nhóm tiền kỹ thuật số (digital
    currencies) và định nghĩa “tiền mã hoá là biểu thị điện tử của giá trị, được ghi nhận
    theo đơn vị thanh toán của riêng nó trong các tài khoản giao dịch, khác với các dạng
    thức tiền mã hoá (e-money) – các cơ chế thanh toán số – thường đại diện và được ghi
    nhận, thanh toán theo đơn vị tiền tệ pháp định” (Houben & Snyers, 2018). Mặc dù có
    sự khác biệt nhất định trong cách định nghĩa của các cơ quan pháp lý và các nhà
    nghiên cứu, tiền mã hoá có thể hiểu khát quát là: (1) Hình thức biểu thị điện tử của
    giá trị; (2) Không do NHTW hay cơ quan quản lý nhà nước nào phát hành; (3) Mang
    các chức năng nhất định của tiền tệ như phương tiện trao đổi, phương tiện thanh toán
    và phương tiện dự trữ giá trị nhưng không có giá trị pháp lý tại bất kì khu vực, quốc
    gia nào; (4) không được quản lý tập trung và (5) Giá cả được xác định theo cung, cầu.
    Thị trường tiền mã hoá ngày càng phát triển với tốc độ nhanh chóng cùng với sự đa
    dạng hoá về loại tiền mã hoá cũng như tăng trưởng mạnh về quy mô thị trường và quy mô
    các giao dịch sử dụng tiền mã hoá, thúc đẩy sự lan toả và phổ biến của tiền mã hoá trên
    phạm vi toàn cầu. Tính tới tháng 7/2019, tổng giá trị vốn hoá thị trường tiền mã hoá toàn
    cầu đạt hơn 273 tỷ đô la Mỹ (tăng hơn 10 lần so với giá trị 27 tỷ đô la Mỹ vào tháng 4/2017
    và tăng 30 lần so với giá trị thống kê tại đầu năm 2016), trong đó riêng Bitcoin đạt 176 tỷ
    đô la Mỹ (Bitcoinira, 2019).
    Phần lớn các quốc gia trên thế giới chưa có động thái rõ ràng về định hướng
    quản lý thị trường tiền mã hoá, song với thực trạng và xu hướng phát triển mạnh mẽ
    của thị trường tiền mã hoá trong thời gian tới, nhiều quốc gia bước đầu đã có sự quan
    tâm tới những tác động của tiền mã hoá tới nền kinh tế quốc gia, thậm chí có những
    điều chỉnh xung quanh quan điểm và hướng quản lý đối với tiền mã hoá.
    Tại Việt Nam, mặc dù hệ thống pháp lý của Việt Nam không công nhận tiền mã hoá
    tương tự như tiền pháp định quốc gia và cấm sử dụng tiền mã hoá trong lĩnh vực thanh
    toán, xong không có quy định chính thức cấm giao dịch, đầu tư tiền mã hoá trong bất kì
    văn bản quy phạm pháp luật nào. Do đó, hoạt động giao dịch, đầu tư, đặc biệt là đầu cơ,
    các loại tiền mã hoá tại Việt Nam vẫn diễn ra hết sức sôi động thông qua các sàn giao
    dịch tiền mã hoá trong nước và quốc tế và thu hút sự quan tâm lớn của công chúng cũng
    như các nhà đầu tư.
    Sự gia tăng đầu tư tiền mã hoá tại Việt Nam trong bối cảnh hiểu biết của nhà đầu
    tư c n hạn chế, môi trường pháp lý không công nhận tính hợp pháp của tiền mã hoá,
    khiến cho kênh đầu tư tiền mã hoá tiềm ẩn nhiều rủi ro cho nhà đầu tư. Thực tế này
    đ i hỏi cần phải nghiên cứu, nhìn nhận đúng đắn về xu hướng phát triển tiền mã hoá
    trong tương lai, từ đó có những điều chỉnh, quyết sách kịp thời, hợp lý từ phía các cơ
    quan chức năng, cơ quan quản lý thị trường đối với các giao dịch, hoạt động tiền mã
    hoá, nhằm tạo điều kiện cho công chúng đầu tư được tiếp cận với các kênh đầu tư
    mới như tiền mã hoá, xong vẫn được phần nào bảo vệ bởi luật pháp, đặc biệt trong
    vấn đề bảo vệ người tiêu dùng, giảm thiểu thiệt hại từ các rủi ro an ninh mạng, trộm
    cắp tài sản số (tiền mã hoá)… trên thị trường tiền mã hoá.

    32 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  3. 2. Giao dịch và ứng dụng tiền mã hoá tại Việt Nam
    Một trong những ứng dụng lớn nhất của các loại tiền mã hoá (đặc biệt là các loại
    tiền mã hoá Litecoin (LTC), Stellar Lumen (XLM) và Bitcoin Cash (BCH)) là khả
    năng thực hiện các giao dịch quy mô lớn trong thời gian ngắn và chi phí thấp dựa trên
    nền tảng công nghệ chuỗi khối của các đồng tiền mã hoá. Ngoài Bitcoin, các loại tiền
    mã hoá khác cũng được nhiều tổ chức, đơn vị trên toàn cầu chấp nhận sử dụng trong
    việc thanh toán cho giao dịch hoặc trả thưởng nhân viên, thành viên tham gia. Đơn cử,
    nền tảng kết nối xã hội và nhật ký trực tuyến (blog) hàng đầu thế giới, trang Steemit
    (https://steemit.com/) thưởng bằng tiền mã hoá cho các thành viên có bài đăng trên
    trang và những thành viên chịu trách nhiệm quản lý nội dung bài đăng trên trang
    nhằm khuyến khích các thành viên của trang web gia tăng chất lượng nội dung đăng
    tải trên trang (Lielacher, 2020). Huy động vốn thông qua các đợt phát hành tiền mã
    hoá (ICOs-Initial coin offerings) cũng đang ngày càng trở nên phổ biến và có ý nghĩa
    quan trọng đối với các doanh nghiệp khởi nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ
    chuỗi khối, đặc biệt là các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và khó có khả năng tiếp cận
    các nguồn tài trợ vốn truyền thống từ phía các định chế tài chính hay thông qua huy
    động vốn trên thị trường chứng khoán. Tại Việt Nam, các giao dịch và ứng dụng tiền
    mã hoá ngày càng trở nên phổ biến, cụ thể:
    2.1 Sàn giao dịch tiền mã hoá
    Hiện tại giao dịch tiền mã hoá tại Việt Nam được đánh giá là dễ dàng và thuận
    tiện hơn trước rất nhiều. Chính sự thuận tiện đó đã giúp cho nhiều nhà đầu tư tiếp cận
    được với việc giao dịch tiền mã hoá hơn. Việc các hình thức thanh toán, trao đổi, lưu
    trữ được cải tiến dễ dàng, thân thiện giúp các nhà đầu tư trên thế giới nói chung và ở
    Việt Nam nói riêng dễ dàng sở hữu được các loại tiền mã hoá cũng góp phần làm giá
    trị thực của các loại tiền mã hoá này càng ngày càng được đẩy lên cao. Thu hút thêm
    nhiều nhà đầu tư tham gia vào thị trường này.
    Theo kết quả thống kê từ Google Trend trong Bảng 1, Việt Nam đứng thứ
    38/100 nước về thứ hạng tìm kiếm từ khóa liên quan tới tiền mã hoá.
    Bảng 1. Từ khóa về tiền mã hoá được truy cập thông qua Google nhiều nhất từ Việt Nam

    Xếp hạng Binance Bitcoin Blockchain Ethereum Coinmarketcap
    Top 1 Bến Tre Kon Tum Thái Bình Đắc Lắc Sơn La
    Top 2 Hậu Giang Lào Cai Ninh Bình Quảng Ngãi Bình Phước
    Top 3 Quản Trị Hoà Bình Hà Nội Tây Ninh Gia Lai
    Top 4 Cao Bằng Lạng Sơn Đồng Tháp Ninh Bình Hà Nam
    Top 5 Đồng Tháp Điện Biên Hồ Chí Minh Tiền Giang Bình Định

    Nguồn: Satoshi, 2019
    Tại Việt Nam hiện nay, có trên dưới 100 các sàn giao dịch tiền mã hóa đang hoạt
    động, tuy nhiên có 6 sàn giao dịch tập trung đông các nhà đầu tư nhất, đó là Ginero,
    Remitano, Santienao, Vicuta, T-Rex và Bitcoinvn.io (Blogtienao, 2020; BitcoinVN
    News, 2019).
    Để thực hiện giao dịch liên quan tới tiền mã hoá, các sàn giao dịch tiền mã hoá
    tại Việt Nam yêu cầu nạp tiền Việt Nam đồng vào tài khoản ngân hàng của sàn giao

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 33

  4. dịch và có một số yêu cầu nhất định đối với việc nạp tiền giao dịch (nội dung chuyển
    khoản, số tiền chuyển vào tài khoản…). Đối với các sàn giao dịch quốc tế, để tăng
    cường tính đơn giản, thuận tiện và tiết kiệm thời gian cho nhà đầu tư, các sàn c n
    cung cấp cho nhà đầu tư phương thức thanh toán giao dịch và thực hiện giao dịch tiền
    mã hoá thông qua thẻ tín dụng (VisaCard và MasterCard). Ngoài việc thực hiện giao
    dịch mua/bán tiền mã hoá trực tiếp với các sàn giao dịch, thông qua các sàn giao dịch,
    các nhà đầu tư cũng có thể thực hiện giao dịch mua/bán tiền mã hoá với nhau (giao
    dịch ngang hàng, P2P). Tuy nhiên, việc giao dịch giữa các nhà đầu tư với nhau đ i
    hỏi phải thông qua quá trình xác minh giao dịch phức tạp hơn, nên phần lớn các nhà
    đầu tư tiền mã hoá tại Việt Nam thực hiện giao dịch trực tiếp với các sàn giao dịch.
    Các sàn giao dịch tiền mã hoá với hình thức giao dịch đa dạng, giao diện dễ sử
    dụng, đặc biệt mức phí giao dịch hợp lý nên đã thu hút được nhiều các nhà đầu tư
    tham gia góp vốn; đồng thời, việc các sàn giao dịch này đã có các trụ sở giao dịch
    hoặc cơ quan đại diện tại Việt Nam, đã làm cho cộng đồng nhà đầu tư có niềm tin
    vững chắc hơn khi quyết định mở tài khoản để giao dịch trong thời gian vừa qua.
    Bảng 2. Một số sàn giao dịch tiền mã hóa lớn tại Việt Nam
    Sàn Ginero Remitano Santienao Vicuta T-Rex Bicoinvn.io
    Thành 2018 2014 2014 2017 2018 2013
    lập
    Trụ sở British Vigrin Cộng hòa Việt Nam Việt Nam Singapore Việt Nam
    Island Seychelles
    Tiền BTC/ VND; BTC, ETH, BTC, ETH, 311 cặp BTC, ETH, BTC, ETH,
    mã hoá ETH/VND; USDT, BCH, USDT, PM USDT DASH, BCH,
    USDT/VND LTC, XRP LTC
    Ngân Tất cả các ngân 42 ngân hàng Vietcombank VCB, ACB, 23 ngân hàng Techcombank,
    hàng hàng tại Việt tại Việt Nam. (Sàn môi giới) TCB, BIDV, của Việt Nam VPBank (Sàn
    Nam (Sàn P2P Trong đó Vietinbank (Không có môi giới, khách
    là khách hàng tự Vietcombank ngân hàng hàng chuyển
    chuyển tiền qua vừa có tài của T-Rex, tiền vào tài
    ngân hàng của khoản của P2P) khoản của
    nhau) Remi, vừa ở BicoinVN)
    dạng P2P
    Phí 0-0,2% 1% BTC: 0,0005 BTC:0,0005 1% 0-0,2%
    giao ETH: 0,0005 ETH: 0,01
    dịch USDT: 5 USDT: 1
    Phí rút* BTC: 0,0001 BTC: 0,0002 BTC: 0,001 BTC: 0,005 BTC:0,0002 Sau khi mua,
    BCH:0,000005 ETH: 0,005 ETH: 0,001 ETH: 0,01 ETH: 0,005 BTC sẽ được
    LTC: 0,007 USDT: 5 USDT: 5 USDT: 1,4 USDT: 5 chuyển qua ví
    DASH:0,00001 BCH: 0,0001 của người sở
    ETH:0,0028 LTC: 0.0005 hữu, không lưu
    trên ví sàn
    XRP:0,00001
    Phí nạp 0 BTC: 0,0002 0 0 0 0
    ETH: 0,005
    USDT: 0
    BCH: 0,0001
    LTC: 0,0005
    XRP: 0
    Ghi chú: * thay đổi theo từng thời điểm
    Nguồn: BitcoinVN News, 2019

    34 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  5. Theo Huobi, nền tảng giao dịch tiền mã hoá top 3 thế giới, tại Việt Nam, tính
    riêng thị trường Bitcoin có hơn 74.000 người dùng đăng ký với khối lượng giao dịch
    nằm trong Top 3 Đông Nam Á. Bittrex, Poloniex và một số sàn giao dịch tiền mã hoá
    khác ghi nhận lượng truy cập của Việt Nam luôn nằm trong Top 5 vào khoảng tháng
    11/2017. Số lượng người tham gia vào thị trường này tại Việt Nam đã tăng gấp đôi,
    từ 30.000 người trong năm 2016 lên 60.000 vào năm 2017. Sự tham gia của các nhà
    đầu tư đa phần đều là các nhà đầu tư trẻ (Xuân, 2018).
    2.2 Thanh toán bằng tiền mã hoá
    Theo ghi nhận ngày 21/12/2017, có một số đơn vị kinh doanh quán cà phê, nhà
    hàng tại đường Bùi Viện, Đặng Tất (Quận 1, TP HCM) đã chấp nhận cho khách Việt
    Nam và nước ngoài thanh toán bằng Bitcoin. Hình thức thanh toán này xuất hiện với
    mục đích của các đơn vị kinh doanh là thu hút những khách hàng tò mò khi sự quan
    tâm của quần chúng với Bitcoin ở đỉnh điểm. Theo Bộ Luật Hình sự 2015 đã được
    sửa đổi, bổ sung năm 2017, từ ngày 01-01-2018, hành vi phát hành, cung ứng, sử
    dụng Bitcoin và các loại tiền mã hoá khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
    Việc chấp nhận thanh toán bằng Bitcoin của các đơn vị kinh doanh tại Việt Nam đến
    nay đã không c n tồn tại (Thy & Chánh, 2017).
    Thời điểm hiện tại, việc sử dụng Bitcoin hay các loại tiền mã hóa tương tự khác
    làm phương tiện thanh toán chỉ còn tồn tại trong các giao dịch ngầm. Nằm ngoài tầm
    kiểm soát vì nhà nước đã nghiêm khắc và sát sao hơn trong việc ngăn cấm hành vi sử
    dụng Bitcoin hay các loại tiền mã hoá khác làm phương tiện thanh toán.
    Theo CoinATMRadar, Việt Nam hiện tại có 6 máy Bitcoin ATM (C n được gọi
    là BTM). Tất cả đều được đặt ở thành phố Hồ Chí Minh. Trong 6 máy BTM này, tất
    cả đều hỗ trợ Bitcoin, 5 máy hỗ trợ Litecoin, 4 máy hỗ trợ Monero, 4 máy hỗ trợ
    Bitcoin Cash và Ether, 2 máy hỗ trợ Dash, 1 máy hỗ trợ Zcash và 1 máy hỗ trợ Tether.
    2.3 Dịch vụ chuyển tiền
    Với nhu cầu chuyển tiền quốc tế, người tiêu dùng am hiểu và tin tưởng vào tiền
    mã hóa đang dần thay đổi chuyển sang sử dụng tiền mã hoá để tránh được những thủ
    tục và chi phí giao dịch đắt đỏ khi phải thông qua các đơn vị trung gian. Mức phí giao
    dịch rẻ hơn (Một số loại tiền mã hoá như EOS, Litecoin miễn toàn bộ phí giao dịch),
    không bị kiểm soát hoạt động giao dịch cũng là những lý do chính khiến người dùng
    tại Việt Nam và trên toàn thế giới đang dần chuyển sang hình thức chuyển tiền quốc
    tế mới này.
    Tháng 11/2019, thông qua RippleNet – một nền tảng chuỗi khối được phát triển
    bởi SBI Ripple Asia, liên doanh giữa Ripple Labs, Inc (USA) và SBI Holdings,
    TPBank đã trở thành ngân hàng thương mại đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng thành
    công công nghệ chuỗi khối phục vụ chuyển tiền quốc tế, giúp khách hàng của
    TPBank thực hiện các giao dịch chuyển tiền quốc tế nhanh chóng, thuận tiện và an
    toàn hơn thông qua nền tảng chuỗi khối. Ngoài tham gia vào RippleNet, TPBank còn
    là đối tác của sàn giao dịch tiền mã hoá Coinhako. Điều này sẽ đặt nền móng cho xu
    hướng phát triển dịch vụ chuyển tiền trên nền tảng công nghệ chuỗi khối và tiền mã

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 35

  6. hoá trong tương lai tại Việt Nam thông qua cả các sàn giao dịch quốc tế, sàn giao dịch
    nội địa và thậm chí thông qua các ngân hàng thương mại có liên kết với các sàn giao
    dịch tiền mã hoá.
    2.4 Ứng dụng tiền mã hoá trong tiết kiệm, đầu tư
    Những người có nhu cầu lưu giữ tiền của mình vào các loại tài sản lưu trữ giá trị
    đang dần lựa chọn Bitcoin và các loại tiền mã hoá khác thay thế cho vàng hay bất
    động sản. Nhờ những tính năng vượt trội của tiền mã hoá so với các loại tài sản lưu
    trữ giá trị truyền thống. Những người đó đa phần là những người thuộc thế hệ trẻ,
    được sinh ra trong thời đại công nghệ số, có trình độ và hiểu biết cao về công nghệ.
    Khảo sát của Cointelegraph (2019) đã chỉ ra rằng, cứ một trong bốn người trẻ thuộc thế
    hệ Milliennial-Thế hệ X (Những người sinh năm 1980 – 2000) được hỏi cho biết rằng,
    thay vì gửi vào tài khoản ngân hàng họ đang đầu tư tiền tiết kiệm vào Bitcoin
    (Alexandre, 2019). Theo những người này, họ kiếm được nhiều tiền hơn đồng thời cảm
    thấy yên tâm hơn từ việc đầu tư vào Bitcoin. Uớc tính gần một triệu người Việt Nam
    trên tổng số 95,54 triệu người (2018) hiện đang sử dụng tiền mã hoá, chiếm khoảng 1%
    dân số và số lượng này dự kiến sẽ tăng hơn 30 lần trong thập kỷ tới khi lợi ích mà tiền
    mã hoá mang lại dần dần được cộng đồng hiểu và chấp nhận (Tassev, 2020).
    Tính đến đầu tháng 8/2020 (Biểu đồ 1), theo số liệu thống kê từ Coin Dance,
    quy mô giao dịch các loại tiền mã hóa của các nhà đầu tư Việt Nam đạt bình quân
    năm 2020 đạt hơn 1.100 tỷ đồng/tuần; đặc biệt trong những giai đoạn thị trường tiền
    mã hóa đạt đỉnh điểm năm 2018, giá trị giao dịch hàng tuần lên đến 3.700 tỷ đồng;
    trong khi năm 2019, bình quân hàng tuần vẫn đạt khoảng hơn 2.000 tỷ đồng giao
    dịch tiền mã hóa. Tuy nhiên, do chưa được pháp luật thừa nhận, nên các giao dịch
    mua bán tiền mã hóa chưa được cơ quan quản lý nhà nước ghi nhận; vì thế nhà
    nước đang thất thoát một khoản tiền thuế khá lớn.
    Đơn vị: Triệu đồng

    5000.00
    4500.00
    4000.00
    3500.00
    3000.00
    2500.00
    2000.00
    1500.00
    1000.00
    500.00
    0.00
    2015-…
    2015-…
    2016-…
    2016-…
    2016-…
    2016-…
    2016-…
    2016-…
    2017-…

    2017-…
    2017-…
    2017-…
    2017-…
    2018-…
    2018-…
    2018-…
    2018-…
    2018-…
    2018-…
    2019-…
    2019-…
    2019-…
    2019-…
    2019-…
    2019-…

    2020-…
    2020-…
    2017-…

    2020-…

    Biểu đồ 1. Giá trị giao dịch hàng tuần của Bitcoin tại Việt Nam
    Ghi chú: Dữ liệu cập nhật tới 3/8/2020
    Nguồn: Coin Dance, 2020

    36 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  7. 3. Xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam và những vấn đề đặt ra đối với
    nền kinh tế
    Phát triển tiền mã hoá là xu thế toàn cầu trong bối cảnh khoa học công nghệ
    không ngừng được phát triển và cải tiến với tốc độ nhanh chóng và Việt Nam cũng
    không nằm ngoài xu thế phát triển chung đó. Nhu cầu của nhà đầu tư, người tiêu dùng
    đối với việc tiếp cận các công nghệ tiên tiến, hiện đại với những tiện ích vượt trội hay
    tìm kiếm tiền mã hoá như một công cụ đầu tư thay thế góp phần bổ sung, đa dạng hoá
    danh mục đầu tư của nhà đầu tư tại thị trường Việt Nam dự kiến sẽ còn tiếp tục gia
    tăng mạnh trong thời gian tới.
    Theo CryptoCompare, tháng 11/2017, 80% giao dịch Bitcoin xuất phát từ Châu Á,
    trong đó có 4 thị trường lớn nhất là Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam
    (Xuân, 2018; Le, 2018, Thailand Business News, 2017). Các sàn giao dịch lớn như
    Bittrex, Poloniex, trang thông tin lớn về tiền mã hoá trên thế giới như Coinmarketcap
    luôn có số lượng truy cập từ Việt Nam nằm trong Top 5 cùng với Hoa Kỳ, Nga,
    Nhật,… (Xuân, 2018).
    Nhu cầu sử dụng tiền mã hoá sẽ tiếp tục c n tăng trưởng mạnh mẽ tại Việt Nam
    khi các mô hình kinh doanh thương mại điện tử (B2B, B2C, C2C, B2B2C) tiếp tục xu
    thế phát triển mạnh mẽ (Nguyễn, 2018). Tại nhiều quốc gia trên thế giới cũng như
    Châu Á, điển hình là Nhật Bản và Singapore, tiền mã hoá đang được ứng dụng rộng
    rãi trên các nền tảng thương mại điện tử, được công nhận và sử dụng trong thanh toán
    ở lĩnh vực du lịch, dịch vụ nhà hàng, dịch vụ khách sạn, thanh toán giao dịch hàng
    hoá,… Thêm vào đó, xu hướng gia tăng nhu cầu tiếp cận và sử dụng tiền mã hoá cũng
    như công nghệ chuỗi khối tại Việt Nam c n được hỗ trợ bởi xu hướng ứng dụng các
    nền tảng công nghệ chuỗi khối trong thanh toán, chuyển tiền tốc độ nhanh và có tính
    bảo mật cao sẽ trở thành hướng đi mới của các định chế tài chính tại Việt Nam, Ngân
    hàng Tiên phong là đơn vị tiên phong (TP Bank, 2019), do cơ sở hạ tầng công nghệ
    hỗ trợ giao dịch của khách hàng đóng vai tr quan trọng trong việc thúc đẩy hiệu quả
    dịch vụ khách hàng và sau đó là năng lực và lợi thế cạnh tranh của các ngân hàng
    thương mại Việt Nam (Pham & Tran, 2017).
    Khảo sát của OECD thực hiện năm 2019 cũng cho thấy 59% trong tổng số 1003
    người Việt Nam tham gia khảo sát cho biết sẽ sử dụng, sở hữu tiền mã hoá trong thời
    gian tới, cao hơn mức 53% và 46% của Philippines và Malaysia với cùng cỡ mẫu khảo
    sát; 41% người Việt Nam cho biết sẽ tham gia đầu tư vào các phương án phát hành
    token mã hoá trong thời gian tới (tỷ lệ này của Malaysia và Philippines lần lượt là 22%
    và 25%) (OECD, 2019).
    Mặc dù thực trạng giao dịch tiền mã hoá tại Việt Nam tương đối khả quan (Biểu
    đồ 1) so với các thị trường trong khu vực, song việc chưa có khung pháp lý quản lý
    thị trường cũng như những biện pháp bảo vệ nhà đầu tư cùng với thực trạng về trình
    độ hiểu biết hạn chế của nhà đầu tư về tiền mã hoá sẽ làm cho thị trường tiền mã hoá
    ngày càng rủi ro hơn cho nhà đầu tư.
    Cụ thể, đa phần người dân Việt Nam hiện nay mặc định trong suy nghĩ rằng
    Bitcoin hay các loại tiền mã hóa tương tự khác là lừa đảo nên không tiếp cận, tìm

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 37

  8. hiểu về tiền mã hoá. Nguyên nhân chính đến từ người dân Việt Nam đa phần không
    quen và hiểu biết về công nghệ, không quan tâm đến công nghệ, chưa dành thời
    gian tìm hiểu, chưa có nhiều thông tin về tiền mã hoá. Cụ thể, theo Khảo sát của
    OECD thực hiện năm 2019, trong tổng số hơn 1000 người được hỏi “Đã từng nghe
    tới tiền mã hoá hay tiền kỹ thuật số như Bitcoin hay Ethereum hay chưa?” thì có tới
    hơn 82% người tham gia khảo sát trả lời “Chưa”.

    n=3006 n=1000 n=1003 n=1003
    Tất cả Malaysia Philippines Việt Nam
    Biểu đồ 2. Nhận thức của người tiêu dùng đối với tiền mã hoá
    Nguồn: OECD, 2019
    Bảng 3. Mức độ hiểu biết về tiền mã hoá
    I – Mức độ hiểu biết về tiền mã hoá
    Ý kiến Tổng Malaysia Philippines Việt Nam
    Không biết 20% 16% 26% 18%
    Biết không rõ lắm 29% 40% 27% 20%
    Hơi biết 34% 33% 29% 39%
    Rất hiểu biết 17% 11% 17% 23%
    Mẫu khảo sát 3006 1000 1003 1003
    II – Mức độ hiểu biết về ICOs
    Ý kiến Tổng Malaysia Philippines Việt Nam
    Không biết 54% 60% 62% 41%
    Biết không rõ lắm 11% 13% 11% 10%
    Hơi biết 21% 18% 15% 31%
    Rất hiểu biết 13% 9% 11% 19%
    Mẫu khảo sát 3006 1000 1003 1003
    III – Có sử dụng tư vấn trong giao dịch tiền mã hoá?
    Ý kiến Tổng Malaysia Philippines Việt Nam
    Có 69% 70% 55% 19%
    Không 31% 30% 45% 81%
    Mẫu khảo sát 1770 505 595 670
    Nguồn: OECD, 2019
    Khảo sát chi tiết hơn về kiến thức và mức độ hiểu biết về tiền mã hoá của người
    tiêu dùngcũng cho thấy trình độ hiểu biết về tiền mã hoá của người tiêu dùng, nhà đầu
    tư Việt Nam còn rất hạn chế với hơn 70% người được khảo sát không biết hoặc hiểu
    rõ về tiền mã hoá (Bảng 3). Và chủ yếu người tiêu dùng tiếp cận, thu thập thông tin

    38 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  9. về tiền mã hoá và thị trường tiền mã hoá thông qua các nguồn thông tin phi chính
    thống, thông tin đa chiều và khó kiểm chứng tính xác thực và hợp lý của thông tin
    như các nguồn tin từ Facebook, blog, phương tiện thông tin truyền thông, quảng
    cáo… (Bảng 4).
    Bảng 4. Nguồn thông tin tiền mã hoá người tiêu dùng tiếp cận
    tại Việt Nam, Malaysia và Philippines
    Tổng Malaysia Philippines Việt Nam
    Nguồn thông tin (%) (%) (%) (%)
    n=1287 n=345 n=449 n=473
    Báo online (blogs; websites; …) 30 35 25 32
    Phương tiện truyền thông 30 20 35 34
    Quảng cáo Online 19 20 21 15
    Thảo luận với người không phải chuyên gia 7 7 7 7
    Báo in 3 4 4 2
    Chương trình tivi, đài phát thanh 3 2 3 3
    Thảo luận với chuyên gia tài chính, kỹ thuật số 3 5 2 4
    Hướng dẫn đầu tư từ chuyên gia 2 3 0 3
    Quảng cáo trực tiếp 0 0 0 1
    Khác 1 2 2 0
    Không phải các nguồn tin trên 0 1 0 –
    Nguồn: OECD, 2019
    Bảng 5. Khảo sát mục đích sử dụng tiền mã hoá của nhà đầu tư tại
    Việt Nam, Malaysia và Philippines
    Tổng (%) Malaysia Philippines Việt Nam
    (%) (%)
    Lí do (%)
    n=1770 n=505 n=595 n=670
    Kiếm tiền nhanh hơn 41 38 36 47
    Hiểu hơn về tiền mã hoá 34 29 40 33
    Sử dụng như phương tiện thanh toán online cho 32 24 39 31
    các hàng hoá, dịch vụ
    Đa dạng hoá danh mục đầu tư 27 31 16 34
    Đầu tư dài hạn, quỹ hưu trí 26 37 23 21
    Hỗ trợ các chương trình phát triển công nghệ 15 18 13 15
    chuỗi khối
    Cho vui 14 20 12 10
    Chuyển tiền nội địa và quốc tế 13 16 11 13
    Vì mục đích thừa kế 7 10 7 6
    Hội chứng sợ bỏ lỡ (mất cơ hội) 6 8 4 6
    Khác 1 0 2 0
    Không phải ý nào trong số các ý trên 1 1 2 0

    Nguồn: OECD, 2019

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 39

  10. Về mục đích sử dụng, đầu tư vào tiền mã hoá, người Việt Nam phần lớn lựa
    chọn giao dịch tiền mã hoá vì mục đích kiếm lời nhanh, hay chính là hành vi đầu cơ
    (Bảng 5). Mục đích đầu cơ kết hợp với sự thiếu hiểu biết và thiếu nguồn thông tin,
    hạn chế sử dụng tư vấn từ chuyên gia trong đầu tư (Biểu đồ 3) khiến cho các nhà đầu
    tư Việt Nam càng có mức độ phơi nhiễm rủi ro cao hơn trong kênh đầu tư tiền mã hoá.

    n=1770 n=505 n=595 n=670

    Tất cả Malaysia Philippines Việt Nam
    Biểu đồ 3. Sử dụng tư vấn trong đầu tư tiền mã hoá
    Nguồn: OECD, 2019

    Trước thực trạng nêu trên, việc nhận định rõ xu hướng phát triển tiền mã hoá để
    có những điều chỉnh phù hợp, kịp thời về khía cạnh pháp lý và quản lý nhằm tạo môi
    trường thuận lợi cho các nhà đầu tư, tiêu dùng Việt Nam được chính thức tiếp cận và
    sử dụng các sản phẩm, dịch vụ liên quan đến tiền mã hoá, thay vì sử dụng thông qua
    các sàn quốc tế, là điều cần thiết. Một trong những động thái mới nhất của Chính phủ
    Việt Nam, ngày 01/4/2020 Bộ Tư pháp đã có Báo cáo số 70/BC-BTP trình Thủ tướng
    Chính phủ nhằm rà soát các khung pháp lý có liên quan đến ứng dụng, phát triển và
    cung cấp các loại hình dịch vụ được phát triển dựa trên nền tảng của công nghệ
    blockchain hiện nay. Trong báo cáo này, Bộ Tư pháp đã đưa ra rõ ràng ba vấn đề
    quan trọng có liên quan đến việc tồn tại và phát triển tiền mã hóa ở Việt Nam trong
    tương lai, đó là (1) Chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng về việc huy động vốn thông qua
    phát hành tài sản mã hóa, tiền mã hóa; (2) Chưa có cơ sở pháp lý về việc giao dịch và
    vận hành các sàn giao dịch tài sản mã hóa và tiền mã hóa, và (3) Chưa có hệ sinh thái
    về việc khuyến khích sử dụng và phát triển các ứng dụng của công nghệ blockchain
    tại Việt Nam.
    Với việc thiếu ba điều kiện ở trên, trong thời gian trước mắt, quá trìnhgiao dịch
    và phát triển tiền mã hóa ở Việt Nam vẫn còn nhiều vấn đề phát sinh, ảnh hưởng
    không nhỏ đến các nhà đầu tư nói riêng và hệ sinh thái liên quan đến tiền mã hóa như:
    Thứ nhất, việc phát hành các loại tiền mã hóa tại Việt Nam vẫn là bất hợp pháp;
    bởi lẽ hiện nay pháp luật chưa cho phép thực hiện nghiệp vụ huy động vốn thông quá
    các tài sản mã hóa và tiền mã hóa. Cụ thể, cho đến nay theo Chỉ thị Số 10/CT-TTg về

    40 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  11. tăng cường quản lý các hoạt động liên quan tới Bitcoin và các loại tiền mã hoá tương
    tự khác (ban hành ngày 11/4/2018), Chính phủ đã giao cho Bộ Tài chính chỉ đạo,
    không cho các công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, các quỹ
    đầu tư chứng khoán không được thực hiện các hoạt động phát hành, giao dịch và môi
    giới giao dịch liên quan tới tiền mã hoá trái pháp luật, tuân thủ các quy định pháp luật
    về phòng chống rửa tiền. Ngoài ra, Bộ Tài chính c n được giao nhiệm vụ nghiên cứu
    thực tiễn quốc tế về việc huy động vốn thông qua phát hành tiền mã hóa (ICO) để đề
    xuất phương án hành xử đối với thực trạng tại Việt Nam. Như vậy, nếu chưa có văn
    bản pháp quy nào mới được đưa ra, hành vi huy động vốn thông qua phát hành tiền
    mã hóa (ICO) tại Việt Nam trong tương lai vẫn được coi là hành vi bất hợp pháp.
    Thứ hai, mặc dù giao dịch tiền mã hóa, tương tự như phát hành tiền mã hoá,
    chưa được pháp luật Việt Nam công nhận, song thực tế các nhà đầu tư vẫn thực hiện
    giao dịch sôi động, với giá trị rất lớn. Tính riêng từ năm 2018 tới nay, chỉ riêng giá trị
    giao dịch Bitcoin của các nhà đầu tư hàng tuần cũng đạt bình quân gần 1 tỷ đồng/tuần;
    trong đó có những tuần đạt trên 4 tỷ đồng (tháng 8/2019), hay xấp xỉ 2,9 tỷ đồng/tuần
    (tháng 5/2020) (Biểu đồ 1). Việc giao dịch của các nhà đầu tư chủ yếu dưới hình thức
    mua đi bán lại; trong khi đó việc ứng dụng của tiền mã hóa trong thanh toán, giao
    dịch vẫn được coi là bất hợp pháp, đặc biệt cũng theo như Chỉ thị Số 10/CT-TTg, Thủ
    tướng Chính phủ đã yêu cầu ngân hàng nhà nước, chỉ đạo các tổ chức tín dụng và các
    tổ chức trung gian thanh toán không được thực hiện các giao dịch liên quan đến tiền
    mã hóa; đồng thời yêu cầu ngân hàng nhà nước phối hợp với Bộ Công an để phát hiện
    và xử lý các hành vi sử dụng tiền mã hóa làm đơn vị tiền tệ, hoặc làm phương tiện
    thanh toán trái pháp luật. Chính điều này làm cho việc giao dịch, lưu hành và sử dụng
    các loại tiền mã hóa bị hạn chế rất lớn trong nền kinh tế. Thực tế cho thấy, việc cấm
    sử dụng và lưu hành tiền mã hóa, cấm coi tiền mã hóa như công cụ để thanh toán
    trong nền kinh tế đã được áp dụng tại nhiều quốc gia trên thế giới như Bolivia,
    Ecuador, Ấn Độ, Bangladesh, Iceland, Kyrgyzstan, Morocco, Nepal, Malaysia,
    Indonesia và Đài Loan (The Legal Library of Congress, 2018). Như vậy, trong thời
    gian tới, nếu không có các quy định mới từ Chính phủ Việt Nam, việc lưu hành, sử
    dụng các loại tiền mã hóa trong nền kinh tế vẫn bị coi là bất hợp pháp.
    Thứ ba, để phát triển tiền mã hóa rất cần hệ sinh thái để loại công cụ này được
    phát triển. Với các quy định hiện hành, rất khó để có môi trường thuận lợi cho tiền
    mã hóa hình thành và phát triển ở Việt Nam. Mặc dù trong Quyết định 1255/QĐ-TTg
    về Phê duyệt đề án hoàn thiện khung pháp lý để quản lý, xử lý đối với các loại tài sản
    ảo, tiền mã hoá, thủ tướng chính phủ đã giao nhiệm vụ cho các bộ, ngành như Bộ Tư
    pháp; Ngân hàng nhà nước Việt Nam; Bộ Tài chính; Bộ Công an thực hiện các nhiệm
    vụ như nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế cũng như thực tiễn về thể chế, điều kiện hoạt
    động cũng như môi trường cần thiết để quản lý và phát triển các loại tiền mã hóa tại
    các quốc gia trên thế giới; hay trong nội dung Bộ Tư pháp trình Báo cáo số 70/BC-
    BTP lên Thủ tướng Chính phủ (ngày 01/4/2020), đã có đề cập đến việc tạo môi

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 41

  12. trường tối ưu cho đổi mới sáng tạo để nghiên cứu và tiếp cận tài sản mã hóa và tiền
    mã hóa, nêu rõ việc nghiên cứu cần đảm bảo tính trung lập về công nghệ theo hướng
    thị trường tự quyết định lựa chọn công nghệ; tận dụng khung pháp lý hiện hành để
    quản lý, xử lý các vấn đề liên quan nhưng cho phép các ngoại lệ hoặc ban hành các
    văn bản điều chỉnh (có thể mang tính thí điểm) trong trường hợp cần thiết cho từng
    vấn đề (nhóm vấn đề) cụ thể. Tuy nhiên, cho đến nay đây vẫn chỉ là đề xuất, báo cáo
    mà chưa có văn bản pháp quy nào hướng dẫn cụ thể.
    Như vậy, trong điều kiện luật pháp và thực tế các nhà đầu tư giao dịch các loại
    tiền mã hóa ở Việt Nam trong tương lai gần; vẫn chưa thể hiện rõ ràng quan điểm ủng
    hộ của chính phủ cho các loại tiền mã hóa được hình thành (ICO) hay giao dịch, sử
    dụng làm công cụ giá trị để trao đổi hàng hóa tại Việt Nam; tất cả các quy định hiện
    hành mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu, tiếp cận, đề xuất một cách thận trọng đối
    với loại công cụ này. Mặt khác, ở góc độ các nhà đầu tư đang nắm giữ và giao dịch
    tiền mã hóa, đa số đều sử dụng các nền tảng giao dịch (platform) có nguồn gốc từ
    nước ngoài để giao dịch và trao đổi; điều này tiềm ẩn nguy cơ mất tài sản của chính
    các nhà đầu tư này, khi đang không có quy định của pháp luật nào bảo vệ các nhà đầu
    tư. Bên cạnh đó, do việc giao dịch trên các nền tảng của nước ngoài như vậy rất khó
    để cơ quan quản lý thuế của Việt Nam kiểm soát và thu thuế và có thể gây thất thu
    ngân sách quốc gia.
    4. Một số khuyến nghị chính sách
    Mặc dù phần lớn các quốc gia trên thế giới chưa có động thái rõ ràng đối với
    việc quản lý tiền mã hoá và thị trường tiền mã hoá, song bước đầu thể hiện sự quan tâm
    đối với sáng kiến công nghệ mới này cũng như những lợi ích vượt trội và rủi ro tiềm ẩn
    của tiền mã hoá đối với nền kinh tế quốc gia và ổn định tài chính. Bên cạnh đó, nhiều
    quốc gia cũng đã có những chính sách cụ thể đối với thị trường tiền mã hoá như cấm
    tuyệt đối các giao dịch liên quan tới tiền mã hoá (Algeria, Bolivia, Ai Cập, Pakistan,
    Nepal, Việt Nam, …), hàm ý cấm giao dịch tiền mã hoá (Trung Quốc, Đài Loan,
    Macao, Indonesia, Bangladesh, …), chấp nhận tiền mã hoá trong giao dịch và thanh
    toán (Canada, Zimbabwe, Mỹ, Hà Lan, Nhật Bản, Hong Kong, Singapore, …) (The
    Legal Library of Congress, 2018).
    Như vậy, có thể thấy quy định pháp lý của các quốc gia trên thế giới hiện nay đối
    với tiền mã hoá được xây dựng theo một trong ba cách tiếp cận: (1) Khuyến khích
    việc sử dụng và phát triển tiền mã hoá; (2) Cấm hoặc hạn chế sử dụng tiền mã hoá; và
    (3) Quy định việc sử dụng tiền mã hoá để giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn trong khi khuyến
    khích đổi mới tài chính.
    Kinh nghiệm ứng dụng và quản lý tiền mã hoá tại một số quốc gia điển hình tại
    Châu Á như Trung Quốc, Thái Lan, Singapore, hay Nhật Bản đều cho thấy, mặc dù
    các quốc gia ban đầu có thể không công nhận tiền mã hoá (Trung Quốc, Thái Lan)
    hay chấp nhận tiền mã hoá, tích cực ứng dụng tiền mã hoá trong các hoạt động của

    42 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  13. nền kinh tế (Singapore, Nhật Bản) xong đều nhìn nhận xu thế phát triển tất yếu của
    tiền mã hoá trong tương lai bởi những lợi ích mà tiền mã hoá và công nghệ chuỗi
    khối đem lại hấp dẫn ngày càng lớn nhu cầu sử dụng của công chúng và có những
    điều chỉnh trong hành lang pháp lý đối với tiền mã hoá, chủ yếu theo hướng công
    nhận và có quản lý thị trường tiền mã hoá (Bảng 6). Do đó, cách tiếp cận và định
    hướng quản lý thị trường tiền mã hoá đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp
    cho công chúng cơ hội tiếp cận với các lựa chọn tiêu dùng và cơ hội đầu tư mới từ
    tiền mã hoá.
    Bảng 6. Tóm tắt tình trạng pháp lý của tiền mã hoá tại một số quốc gia điển hình

    Quốc gia Tình trạng Sàn giao Giao dịch TMH Định hướng quản lý trong thời
    nghiên cứu pháp lý của dịch TMH gian tới đối với giao dịch TMH
    TMH
    – Chưa có ý định gỡ bỏ quy định
    cấm giao dịch tiền mã hoá tại
    Trung Quốc
    Không công – NHTW TQ đang trong quá trình
    Trung Quốc nhận là tiền Cấm Cấm nghiên cứu và giới thiệu tiền mã
    tệ hợp pháp hoá Ngân hàng Trung ương
    – Chính phủ ủng hộ việc xây dựng
    và thực hiện khung quản lý toàn
    cầu đối với tiền mã hoá
    Hợp pháp và Hợp pháp
    phải đăng ký Chấp nhận 7 loại
    với Uỷ ban tiền mã hóa được
    chứng khoán giao dịch hợp
    Không công nhà nước pháp tại quốc gia:
    Thái Lan nhận là tiền Chưa có định hướng rõ ràng
    Bitcoin,
    tệ hợp pháp
    Ethereum, Bicoin
    Cash, Ethereum
    Classic, Litecoin,
    Ripple, Stellar.
    Hợp pháp và Áp dụng luật thanh toán và tạo
    phải đăng ký Hợp pháp điều kiện cho thị trường điều
    Không công
    với Cơ quan Có quản lý bởi chỉnh phù hợp với luật do luật
    Singapore nhận là tiền
    tiền tệ Luật dịch vụ dịch vụ thanh toán chính thức có
    tệ hợp pháp
    Singapore thanh toán hiệu lực từ tháng 1/2020
    (MAS)
    – Phát triển Hiệp hội sàn giao dịch
    Hợp pháp và tiền mã hoá Nhật Bản nhằm hỗ
    Hợp pháp và Hợp pháp
    phải đăng ký trợ các sàn giao dịch chưa đăng
    được công Có quản lý bởi
    Nhật Bản với Uỷ ban ký và kiểm soát vấn đề rửa tiền
    nhận là một luật dịch vụ thanh
    dịch vụ tài thông qua các sàn giao dịch
    loại tài sản toán
    chính (FSA) – Xây dựng quy định bảo vệ
    người tiêu dùng tiền mã hoá

    Nguồn: Comply Advantage, 2020

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 43

  14. Bảng 7. Kinh nghiệm quản lý tiền mã hoá tại một số quốc gia điển hình

    Quốc gia Lịch sử quản lý thị trường tiền mã hoá
    12/2013. PBoC cấm tất cả các định chế tài chính thực hiện các hoạt động liên quan đến
    Bitcoin: Mua, bán, đăng ký, lưu ký, thanh toán bù trừ…
    9/2017. Cấm việc huy động vốn phát hành tiền mã hóa (ICO), cấm các giao dịch Bitcoin
    nội địa
    5/2019. Bản dự thảo về Luật mã hóa được đệ trình lên quốc hội Cộng hòa dân chủ nhân
    Trung dân Trung Hoa
    Quốc 10/2019. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh về tầm quan trọng của Bitcoin
    đối với tương lai của nền kinh tế Trung Quốc
    1/2020. Chính phủ Trung Quốc dự định phát hành đồng tiền mã hóa đầu tiên, được kiểm
    soát theo cơ chế tập trung bởi Ngân hàng trung ương PBoC. Đồng tiền DCEP sẽ được sử
    dụng thử nghiệm tại quận Tương Thành, thành phố Tô Châu, tỉnh Giang Tô từ tháng
    05/2020.
    3/2014. Chính phủ Singapore yêu cầu Cơ quan tiền tệ Singapore (MAS) cung cấp các
    biện pháp kiểm soát tiền mã hoá do vấn đề ẩn danh của người nhận trong giao dịch và
    khả năng sử dụng tiền của họ cho các mục đích rửa tiền, tài trợ khủng bố, hoặc bất kì
    hành vi phạm pháp nào khác.
    8/2017. MAS tuyên bố chính thức sẽ quản lý các sản phẩm tiền mã hoá chứng khoán và các
    phương án phát hành tiền mã hoá chứng khoán. MAS cũng cảnh báo các nhà đầu tư về các
    rủi ro tiềm ẩn của các đợt phát hành tiền mã hoá.
    Singapore 11/2017. MAS ban hành “Hướng dẫn phát hành tiền mã hoá”
    11/2018. MAS công bố “Dự thảo Đạo luật dịch vụ thanh toán”
    12/2019. MAS ban hành “Đạo luật dịch vụ thanh toán” yêu cầu tất cả các đơn vị kinh
    doanh dịch vụ liên quan tới tiền mã hoá thanh toán phải đăng ký hoạt động với MAS và
    áp dụng các điều kiện về phòng chống rửa tiền và tài trợ khủng bố đối với giao dịch tiền
    mã hoá.
    1/2020-7/2020. Hoãn đăng kí kinh doanh cho các sàn giao dịch tiền mã hoá có đệ đơn
    xin phép với MAS
    6/2015. Sáng kiến phòng chống rửa tiền (AML) của G7, xuất bản ‘Hướng dẫn cách tiếp
    cận dựa trên rủi ro đối với tiền tệ mã hoá”. Điều này đ i hỏi tất cả các trao đổi tiền mã
    hoá phải được cấp phép và tuân thủ luật AML và cung cấp thông tin khách hàng (KYC).
    3/2016. Dự luật sửa đổi Đạo luật Dịch vụ Thanh toán để phù hợp chặt chẽ hơn với các
    khuyến nghị của FATF. Các sửa đổi được thông qua vào 5/2016.
    Nhật Bản 4/2017. Đạo luật Dịch vụ Thanh toán mới, cập nhật có hiệu lực. Tiền mã hoá hiện được
    hợp pháp hoá tại Nhật Bản. 16 sàn giao dịch đăng ký với Cơ quan Dịch vụ Tài chính
    Nhật Bản (FSA)
    3/2018. Thành lập Hiệp hội sàn giao dịch tiền mã hoá Nhật Bản (JVCEA), một cơ quan
    tự điều hành hoạt động phối hợp với 16 Nhà cung cấp dịch vụ trao đổi tiền mã hoá đã
    đăng ký.
    Nguồn: Nhóm tác giả tổng hợp
    Như vậy, có thể thấy, ngoài việc có những thay đổi trong ứng xử pháp lý của các
    quốc gia đối với việc công nhận tiền mã hoá trong các hoạt động của nền kinh tế,
    nghiên cứu kinh nghiệm các quốc gia điển hình, đặc biệt như Singapore và Nhật Bản,
    còn cho thấy các quốc gia không ngừng giám sát thị trường và có những điều chỉnh
    kịp thời đối với hệ thống pháp lý quản lý thị trường tiền mã hoá nhằm hỗ trợ sự phát
    triển của tiền mã hoá, cung cấp người tiêu dùng cơ hội tiếp cận và sử dụng tiện ích
    công nghệ như tiền mã hoá, đồng thời giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn từ các giao dịch

    44 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  15. tiền mã hoá. Trên cơ sở đó cũng như xu hướng phát triển tiền mã hoá trong tương lai,
    nhóm tác giả khuyến nghị một số chính sách đối với thị trường tiền mã hoá tại Việt
    Nam trong thời gian tới như sau:
    Một là, lựa chọn ứng xử pháp lý đối với tiền mã hoá.
    Căn cứ vào thực tiễn tại Việt Nam hiện nay, nhóm nghiên cứu cho rằng Chính
    phủ nên chọn cách tiếp cận thứ ba đối với tiền mã hoá. Mặc dù ở thời điểm hiện tại,
    tiền mã hoá chưa được Nhà nước công nhận, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có
    khuyến cáo rằng các quy định của pháp luật hiện hành về tiền tệ và ngoại hối, Bitcoin
    và các loại tiền mã hoá tương tự khác không phải là tiền tệ và không phải là phương
    tiện thanh toán hợp pháp tại Việt Nam. Việc sử dụng chúng làm phương tiện thanh
    toán không được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Tuy nhiên, thị trường tiền mã hoá
    hiện nay tại Việt Nam đang phát triển rất sôi động, diễn biến phức tạp, có rất nhiều
    loại tiền mã hoá được đầu tư và quảng bá trên thị trường, trong đó được quan tâm và
    đầu tư nhiều nhất là đồng tiền Bitcoin, Etherium và Litecoin.
    Với xu hướng phát triển của tiền mã hoá, sự công nhận của các nước trên thế
    giới và những ưu điểm của tiền mã hoã, Chính phủ nên có những quy định phù hợp
    để tạo sân chơi cho các nhà đầu tư, cụ thể: Đối với các tổ chức, cá nhân sử dụng và
    hoạt động trong lĩnh vực trao đổi, giao dịch tiền mã hoá, cần đăng ký hoạt động với
    các cơ quan chức năng nhằm xác nhận quyền sở hữu tài khoản, lưu trữ các thông tin
    về lịch sử giao dịch; Đối với các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ bằng tiền mã
    hoá, cần phải có quy chế đảm bảo thực hiện nghĩa vụ của người bán, đảm bảo tuân
    thủ các nguyên tắc về kế toán, kiểm toán, nghĩa vụ thuế liên quan đến sở hữu và sử
    dụng tiền mã hoá cũng như các quy định của pháp luật về phòng chống rửa tiền; Đối
    với các cá nhân, tổ chức “đào” hay khai thác tiền mã hoá, phải chịu thuế thu nhập trên
    khối lượng “đào được”.
    Ngoài ra, để nâng cao hiệu quả quản lý tiền mã hoá trong dài hạn, cần có các
    chính sách nâng cao cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng và nâng cao năng
    lực đội ngũ chuyên gia tài chính, chuyên gia mã hóa và bảo mật, nâng cao nhận thức
    của người dân về bản chất của các loại tiền mã hoá.
    Hai là, giải pháp bảo vệ người tiêu dùng
    Tiền mã hóa được kỳ vọng là công cụ thanh toán của tương lai với những tính
    năng bảo mật được cải tiến vô cùng ưu việt, tiết kiệm thời gian, chi phí giao dịch so
    với phương thức thanh toán truyền thống, Nhờ công cụ chuỗi khối, giao dịch thông
    qua tiền mã hóa không cần đến bên trung gian thứ 3 để hỗ trợ và điều phối giao dịch
    thành công. Nếu như quyết định giao dịch của người mua và người bán là hoàn hảo,
    tức là người mua có đủ tiền, không quên mật khẩu giao dịch, người bán giao hàng
    đúng sản phẩm và đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng, mọi quyền lợi liên quan đến giao
    dịch cho người mua và người bán đều được đảm bảo. Tuy nhiên, trong thực tế có thể
    phát sinh một số vấn đề, người mua có thể quên mã đăng nhập vào ví tiền mã hoá, sản
    phẩm chào bán có thể phát sinh lỗi, chất lượng không đúng với nhu cầu, trong những
    trường hợp như thế, việc bảo vệ quyền lợi cho người sử dụng tiền mã hóa có vai trò
    vô cùng quan trọng. Bởi vì, giao dịch tiền mã hóa đã thực hiện sẽ không có chức năng
    hồi tố, thực hiện lại hay đổi trả.

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 45

  16. Bên cạnh chức năng như là phương tiện thanh toán, tiền mã hóa c n được xem là
    một công cụ đầu tư hấp dẫn với nhiều kỳ vọng. Tuy nhiên trong thời gian vừa qua, nhiều
    vụ lừa đảo huy động vốn để đầu tư tiền mã hóa, những vụ mất cắp Bitcoin ở một số sàn
    giao dịch chứng khoán và việc giá biến động quá mạnh đã gây tổn thất nặng nề cho
    người sử dụng.
    Hiện nay, chưa có quốc gia nào ban hành những văn bản luật cụ thể liên quan
    đến việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sử dụng tiền mã hóa. Thống kê hệ thống
    pháp lý áp dụng đối với tiền mã hoá cũng như thị trường tiền mã hoá tại các quốc gia
    được đánh giá là thân thiện với tiền mã hoá và hỗ trợ tích cực cho sự phát triển của
    tiền mã hoá như Nhật Bản hay Singapore (Bảng 6 và Bảng 7) cũng cho thấy các quốc
    này chưa xây dựng quy định cụ thể về bảo vệ người tiêu dùng tiền mã hoá.
    Tuy nhiên, những nguyên tắc, định hướng cơ bản để xây dựng các quy định, giải
    pháp bảo vệ người tiêu dùng được thiết lập, dựa trên 5 vấn đề chính: bảo vệ an toàn
    tài sản tiền mã hóa, bảo vệ thông tin người sử dụng, ứng dụng sử dụng tiền mã hóa dễ
    thực hiện, minh bạch thông tin và đảm bảo sự ổn định giá trị của tiền mã hóa.
    Ba là, tăng cường nhận thức của công chúng đối với tiền mã hoá. Trước tiên, khi
    Việt Nam vẫn chưa chấp nhận tiền mã hoá trong thanh toán, xong không cấm các
    hoạt động kinh doanh tiền mã hoá, do đó bộ phận dân cư tiếp cận và tìm hiểu, thực
    hiện đầu tư vào tiền mã hoá vẫn tiếp tục gia tăng trong thời gian tới. Do đó, cần thiết
    phải truyền thông và tổ chức các buổi hội thảo, chuyên đề trực tuyến hoặc trực tiếp về
    tiền mã hoá thông qua báo chí, các phương tiện truyền thông đại chúng, các công ty
    chứng khoán, các sàn giao dịch tiền mã hoá, các chương trình đào tạo tại các đơn vị
    giáo dục nhằm tăng cường hiểu biết của công chúng về tiền mã hoá đồng thời liên tục
    nhắc nhở, cảnh báo người tiêu dùng về mức độ rủi ro của kênh đầu tư tiền mã hoá.
    Điều này sẽ phần nào giúp nhà đầu tư thận trọng hơn trước khi đưa ra quyết định đầu
    tư vào tiền mã hoá và có kế hoạch, phương án đầu tư an toàn, tránh các hành vi giao
    dịch ký quỹ có thể làm cho nhà đầu tư và phương án đầu tư tiền mã hoá tăng nguy cơ
    và mức độ phơi nhiễm với rủi ro mất vốn.
    Bốn là, xây dựng cơ sở dữ liệu trực tuyến thống kê và quản lý thông tin về các
    sàn giao dịch tiền mã hoá tại Việt Nam. Giải pháp này sẽ tạo tiền đề cho giai đoạn
    quản lý các sàn giao dịch tiền mã hoá sau này.
    Năm là, tiến tới quản lý các sàn giao dịch tiền mã hoá. Sau khi thống kê các sàn
    giao dịch tiền mã hoá tại Việt Nam, để tăng cường bảo vệ nhà đầu tư và người tiêu
    dùng tiền mã hoá trong nước, Chính phủ cần xây dựng văn bản hướng dẫn: (i) Thành
    lập, quản lý, giám sát phòng quản lý các đơn vị kinh doanh dịch vụ tiền mã hoá (sàn
    giao dịch tiền mã hoá) thuộc Ngân hàng Nhà nước; (ii) Hướng dẫn, quy định điều
    kiện đăng kí cấp phép kinh doanh dịch vụ tiền mã hoá cho các sàn giao dịch tiền mã
    hoá tại Việt Nam.
    Ngoài ra, yêu cầu các sàn giao dịch tiền mã hoá cần chủ động và thực hiện
    nghiêm việc xác nhận thông tin khách hàng trước khi mở tài khoản giao dịch và
    khuyến khích các sàn giao dịch tiễn mã hoá nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro hoạt
    động (rủi ro an ninh mạng, công nghệ thông tin) nhằm tăng cường bảo vệ thông tin

    46 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  17. khách hàng cũng như thông tin giao dịch tiền mã hoá của khách hàng. Điều này là hết
    sức quan trọng đối với các sàn giao dịch tiền mã hoá, đặc biệt là tại các quốc gia đang
    phát triển và cơ sở hạ tầng công nghệ chưa thực sự phát triển như Việt Nam. Phần lớn
    các sàn giao dịch tiền mã hoá trên thế giới, trong đó có Việt Nam, là các doanh
    nghiệp khởi nghiệp, đầu tư vốn mạo hiểm với công tác quản trị rủi ro ít được chú
    trọng và là mục tiêu của các cuộc tấn công mạng, nhằm đánh cắp thông tin, đặc biệt
    đánh cắp các loại tiền mã hoá phổ biến như Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH), XRP,…
    cũng là những loại tiền mã hoá mà người tiêu dùng Việt Nam quan tâm. Do đó, giải
    pháp này là hết sức cần thiết và quan trọng.
    Sáu là, quản lý, kiểm soát và khuyến khích các định chế tài chính có cơ chế quản
    lý rủi ro hoạt động chặt chẽ khi liên quan tới các giao dịch tiền mã hoá. An toàn hoạt
    động và khả năng thanh toán của các định chế tài chính trong nước có liên quan và
    ảnh hưởng trực tiếp tới ổn định hệ thống tài chính và tình hình kinh tế – chính trị quốc
    gia, do đó, việc quản lý, kiểm soát và giảm thiểu tối đa rủi ro của các định chế tài
    chính trong các hoạt động có liên quan tới tiền mã hoá như sử dụng công nghệ chuỗi
    khối và tiền mã hoá trong trao đổi, đầu tư hoặc có các khách hàng, đối tác có giao
    dịch tiền mã hoá có thể ảnh hưởng liên đới tới mối quan hệ giữa khách hàng với định
    chế tài chính (khả năng hoàn trả nợ vay…). Vì vậy, cần có cơ chế cảnh bảo các định
    chế tài chính, đặc biệt là các ngân hàng thương mại về rủi ro ứng dụng công nghệ
    chuỗi khối và tiền mã hoá trong hoạt động cũng như quy định rõ mức độ và phạm vi
    ứng dụng công nghệ chuỗi khối và tiền mã hoá trong hoạt động kinh doanh của các
    định chế tài chính.
    Bảy là, nghiên cứu xây dựng, vận hành và quản lý các đơn vị cung cấp dịch vụ
    tiền mã hoá của nhà nước. Cụ thể, xây dựng các sàn giao dịch tiền mã hoá là doanh
    nghiệp nhà nước để cạnh tranh với các sàn giao dịch quốc tế và tư nhân trong nước
    nhằm nâng cao tầm kiểm soát của nhà nước với thị trường tiền mã hoá tại Việt Nam,
    tránh thất thoát nguồn thu thuế từ phí giao dịch do hiện nay giao dịch tiền mã hoá
    chưa phải nộp thuế. Với sàn giao dịch tiền mã hoá là doanh nghiệp nhà nước, cũng
    cần chủ động trong việc có các chương trình đào tạo, tiếp cận khách hàng nhằm năng
    cao nhận thức của người tiêu dùng về tiền mã hoá, giúp gia tăng niềm tin và nhận
    thức của người tiêu dùng vào thị trường tiền mã hoá, tăng tính thanh khoản cho thị
    trường. Đồng thời dựa vào uy tín của nhà nước để tăng lợi thế cạnh tranh với các sàn
    giao dịch tư nhân, quốc tế. Thêm vào đó, sàn giao dịch tiền mã hoá là doanh nghiệp
    nhà nước cũng giúp nâng cao được tầm kiểm soát để củng cố tính minh bạch trong
    các hoạt động giao dịch quốc tế, phòng chống, phát hiện nhanh và xử lý kịp thời các
    hành vi rửa tiền, tài trợ khủng bố.
    Đầu tư và thành lập doanh nghiệp khai thác tiền mã hoá là doanh nghiệp nhà
    nước để có lợi thế về chi phí tiền điện nhằm xây dựng nguồn cung với giá rẻ hơn,
    giúp doanh nghiệp sàn giao dịch của nhà nước dễ dàng cạnh tranh nhờ nguồn cung
    giá rẻ, thu hút được các nhà đầu tư nước ngoài.
    5. Kết luận
    Nghiên cứu thực trạng sử dụng tiền mã hoá tại Việt Nam cho thấy phần lớn
    người sử dụng tiền mã hoá tiếp cận và sử dụng tiền mã hoá dưới góc độ đầu tư tiền

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 47

  18. mã hoá, trong đó, dễ nhận thấy xu hướng chủ yếu là đầu cơ với sự thiếu hiểu biết nhất
    định về tiền mã hoá. Khảo sát của OECD năm 2019 đối với người sở hữu tiền mã hoá
    tại Việt Nam cũng cho thấy phần lớn các nhà đầu tư tiền mã hoá không có nguồn tiếp
    cận thông tin chính thống cũng như không có sự tham vấn chuyên gia khi thực hiện
    đầu tư qua kênh đầu tư rủi ro này, tuy nhiên, nhu cầu sở hữu tiền mã hoá và xu hướng
    phát triển thị trường tiền mã hoá trong tương lai tại Việt Nam còn rất lớn. Do đó, để
    tăng các biện pháp bảo vệ nhà đầu tư cũng như gia tăng kiểm soát thị trường tiền mã
    hoá để tránh các rủi ro tiềm ẩn như rửa tiền hay tài trợ khủng bố, an ninh mạng…,
    Việt Nam cần định hướng quan điểm pháp lý theo hướng chấp nhận tiền mã hoá trong
    giao dịch, thanh toán và xây dựng cơ chế quản lý các đối tượng tham gia thị trường
    tiền mã hoá.
    Tài liệu tham khảo
    Alexandre, A. (2019), “Survey: 40% of millennials look to crypto in the event of recession”,
    https://cointelegraph.com/news/survey-40-of-millennials-look-to-crypto-in-the-event-of-
    recession, truy cập ngày 24/08/2020.
    BitcoinVN News. (2019), “So sánh 6 sàn giao dịch tiền điện tử tại Việt Nam uy tín hiện nay”,
    https://news.bitcoinvn.io/so-sanh-6-san-giao-dich-tien-dien-tu-tai-viet-nam-uy-tin-hien-
    nay/, truy cập ngày 7 tháng 8 năm 2020.
    Bitcoinira. (2019), “[Infographic] Bitcoin And Cryptocurrency In Perspective”,
    https://bitcoinira.com/articles/infographic-bitcoin-in-perspective, truy cập ngày 15/052020.
    Blogtienao. (2020), “Top 100 sàn giao dịch tiền ảo Bitcoin, Ethereum, Ripple, NEO,
    Litecoin”, https://blogtienao.com/san-giao-dich-tien-ao/, truy cập ngày 12/08/2020.
    Coin Dance. (2020), “Local bitcoins volume (Vietnam)”,
    https://coin.dance/volume/localbitcoins/VND, truy cập ngày 05/08/2020.
    Comply Advantage. (2020), “Cryptocurrencies regulation around the world”
    https://complyadvantage.com/blog/cryptocurrency-regulations-around-world/, truy cập
    ngày 10/05/2020.
    ECB. (2015), “Virtual currency schemes – a further analysis”, ECB Publications.
    Houben, R. & Snyers, A. (2018), Cryptocurrencies and blockchain – legal context and
    implications for financial crime, money laundering and tax evasion, European
    Parliament Publication.
    Le, T. (2018), “No legalize bitcoin, Vietnam says”, https://e.vnexpress.net/news/business/no-
    legalizing-bitcoin-vietnam-says-3770123.html, truy cập ngày 24/08/2020.
    Lielacher, A. (2020), “10 awesome uses of cryptocurrency”,
    https://bravenewcoin.com/insights/10-awesome-uses-of-cryptocurrency, truy cập ngày
    05/08/2020.
    Nguyễn, T.H.V. (2019), “Một số giải pháp nhằm ứng dụng các mô hình mới của thương mại
    điện tử trong lĩnh vực du lịch của Việt Nam trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0”,
    Tạp chí Kinh tế đối ngoại, Số 107, tr. 77 – 89.
    OECD. (2019), Cryptoassets in Asia-consumer attitudes, behaviours and experiences, OECD
    Publications 2019.
    Pham, T.H. & Tran, T.L. (2017), “Critical factors affecting performance of customer service
    staff – the case of VP Bank Vietnam”, External Economics Review, No. 96, pp. 56 – 66.
    Satoshi. (2019), “Tổng quan sự quan tâm tới thị trường tiền mã hoá tại Việt Nam”,
    https://vic.news/tong-quan-su-quan-tam-toi-thi-truong-tien-dien-tu-tai-viet-nam-trong-
    nam-2019/, truy cập ngày 24/08/2020.

    48 | Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020)

  19. Tassev, L. (2020), “Singapore introduces licensings for crypto platforms, new payment
    service act now in force”, https://news.bitcoin.com/singapore-introduces-licensing-for-
    crypto-platforms/, truy cập ngày 24/08/2020.
    Thailand Business News. (2017), “How the average Joe in Asia is driving the crypto boom”,
    https://www.thailand-business-news.com/currencies/65347-average-joe-asia-driving-
    crypto-boom.html, truy cập ngày 24/08/2020.
    The Legal Library of Congress. (2018), “Regulation of cryptocurrency around the world”,
    https://www.loc.gov/law/help/cryptocurrency/index.php, truy cập ngày 20/04/2020.
    Thy, T. & Chánh, T. (2017), “Thanh toán bằng bitcoin dù bị cấm”, https://nld.com.vn/thoi-
    su/thanh-toan-bang-bitcoin-du-bi-cam-2017122121574839.htm, truy cập ngày 05/08/2020.
    TP Bank. (2019), “TP Bank là ngân hàng đầu tiên ứng dụng thành công chuyển tiền quốc tế qua
    blockchain”, https://tpb.vn/tin-tuc/tin-tpbank/tpbank-la-ngan-hang-viet-nam-dau-tien-ung-
    dung-thanh-cong-chuyen-tien-quoc-te-qua-blockchain, truy cập ngày 18/09/2020.
    Xuân, T. (2018), “Việt Nam là thị trường giao dịch tiền ảo top đầu Châu Á”,
    https://thanhnien.vn/tai-chinh-kinh-doanh/viet-nam-la-thi-truong-giao-dich-tien-ao-top-
    dau-chau-a-977908.html, truy cập ngày 24/08/2020.

    Tạp chí Quản lý và Kinh tế quốc tế, số 131 (09/2020) | 49

Download tài liệu Thực trạng và xu hướng phát triển tiền mã hoá tại Việt Nam – Một số khuyến nghị chính sách File Word, PDF về máy