[Download] Tải Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam – Tải về File Word, PDF

Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
Nội dung Text: Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Download


Nghiên cứu này đánh tác động của các nhân tố thuộc về ngân hàng, ngành và kinh tế vĩ mô đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại (NHTM) niêm yết trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam giai đoạn 2016-2019 thông qua sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính.

Bạn đang xem: [Download] Tải Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam – Tải về File Word, PDF

*Ghi chú: Có 2 link để tải biểu mẫu, Nếu Link này không download được, các bạn kéo xuống dưới cùng, dùng link 2 để tải tài liệu về máy nhé!
Download tài liệu Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam File Word, PDF về máy

Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Mô tả tài liệu

Nội dung Text: Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam

  1. Chuyên mục: Tài chính Ngân hàng – TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 14 (2020)

    PHÂN TÍCH CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG
    THƯƠNG MẠI NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM

    Hoàng Thị Thu

    Tóm tắt
    Nghiên cứu này đánh tác động của các nhân tố thuộc về ngân hàng, ngành và kinh tế vĩ mô đến khả năng
    sinh lời của các ngân hàng thương mại (NHTM) niêm yết trên thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam
    giai đoạn 2016-2019 thông qua sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính. Kết quả nghiên cứu cho thấy quy mô
    hoạt động, chi phí hoạt động và số lượng giao dịch trên TTCK của mỗi NHTM và lạm phát của nền kinh tế
    có tác động cùng chiều với khả năng sinh lời của các NHTM niêm yết trên TTCK Việt Nam. Những yếu tố
    có tác động ngược chiều với khả năng sinh lời của các NHTM niêm yết trên TTCK Việt Nam là dư nợ cho
    vay, vốn của NHTM và hình thức sở hữu NHTM. Từ thực trạng nghiên cứu, bài viết đề xuất một số giải pháp
    nhằm nâng cao khả năng sinh lời của các NHTM cổ phần niêm yết trên TTCK Việt Nam trong thời gian tới.
    Từ khóa: yếu tố tác động, khả năng sinh lời, ngân hàng thương mại, niêm yết, thị trường chứng khoán.
    ANALYSIS OF FACTORS AFFECTING PROFITABILITY OF LISTED
    COMMERCIAL BANKS ON VIETNAM STOCK MARKET
    Abstract
    This study assesses the impact of factors from banks, industries and macroeconomics on the profitability
    of commercial banks listed on Vietnam stock market in 2016 – 2019 through linear regression models.
    The research results show that the scale of operations, operating cost and the number of transactions on
    the stock market of each commercial bank, and the inflation of the economy have positive impacts on the
    profitability of commercial banks listed on Vietnam stock market. Factors that have negative impacts on
    the profitability of commercial banks listed on Vietnam stock market are loans, equity, and ownership of
    commercial banks. From these findings, the article proposes a number of solutions to improve the
    profitability of joint stock commercial banks listed on Vietnam stock market in the coming time.
    Keywords: Impact factors, profitability, commercial bank, listed, stock market.
    JEL classification: G, G21, G24.
    1. Đặt vấn đề bối cảnh nền kinh tế nói chung và hoạt động của
    Ngân hàng thương mại được coi là hệ thống các doanh nghiệp nói riêng còn nhiều khó khăn, các
    tuần hoàn của nền kinh tế từng quốc gia và toàn NHTM cổ phần đang niêm yết trên TTCK Việt
    cầu. Mặc dù không trực tiếp tạo ra của cải vật chất Nam đã bám sát chỉ đạo của các cơ quan quản lý,
    cho nền kinh tế, NHTM cung cấp những dịch vụ linh hoạt ứng phó với diễn biến của thị trường, sáng
    tiện ích phục vụ nhu cầu thiết yếu cho các tổ chức, tạo, vận dụng nguồn lực tổng hợp để đạt được
    cá nhân như cung ứng tiền tệ, tín dụng và thanh những kết quả tích cực, khẳng định vị trí, vai trò
    toán cho nền kinh tế nhằm góp phần thúc đẩy sự của một loại hình định chế tài chính hàng đầu.
    phát triển và tăng trưởng của nền kinh tế. Với mục Nghiên cứu này được thực hiện với mong
    tiêu là tăng khả năng sinh lời của mình, các NHTM muốn tìm hiểu các yếu tố tác động đến khả năng
    cổ phần luôn cố gắng để các chứng khoán của sinh lời của các NHTM đang niêm yết trên TTCK
    ngân hàng mình có đủ tiêu chuẩn vào đăng ký và Việt Nam trong giai đoạn 2016-2019. Việc nhận
    giao dịch tại thị trường giao dịch chứng khoán tập dạng được nhân tố nào làm gia tăng khả năng sinh
    trung. Việc niêm yết được các chứng khoán trên lời, nhân tố nào tác động ngược chiều đến khả
    sàn giao dịch sẽ giúp cho các NHTM huy động năng sinh lời của các NHTM này giúp cho lãnh
    được lượng vốn lớn khi có nhu cầu, nâng cao tính đạo ngân hàng tránh được những nhận định sai
    thanh khoản cho cổ phiếu và tăng uy tín của ngân lầm về hiệu quả hoạt động kinh doanh, từ đó có
    hàng với các tổ chức tài chính, từ đó tạo ra tăng những chiến lược, kế hoạch kinh doanh thích hợp.
    trưởng nội tại cho ngân hàng đó. Tăng khả năng 2. Mô hình nghiên cứu các yếu tố tác động đến
    sinh lời của các NHTM sẽ giúp các NHTM tối đa khả năng sinh lời của NHTM đang niêm yết
    hóa lợi nhuận và tối đa hóa giá trị ngân hàng. trên TTCK Việt Nam
    Theo Cổng thông tin tài chính trực tuyến 2.1. Tổng quan tài liệu về các yếu tố tác động đến
    Vietstock, tính đến 31/12/2019, Việt Nam có 13 khả năng sinh lời của NHTM
    NHTM cổ phần trong hệ thống các NHTM của Khả năng sinh lời của các NHTM là kết quả
    Việt Nam đang niêm yết trên 2 sàn giao dịch chứng của việc sử dụng tập hợp các tài sản vật chất và tài
    khoán Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Trong sản tài chính, tức là vốn kinh tế mà NHTM nắm

    75

  2. Chuyên mục: Tài chính Ngân hàng – TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 14 (2020)

    giữ để tạo ra lợi nhuận. Theo Nguyễn Minh Kiều Dư nợ cho vay trên tổng tài sản: Dư nợ cho
    (2012), khả năng sinh lời của các NHTM có thể vay được định nghĩa là một chỉ tiêu giúp phản ánh
    được đo lường thông qua các chỉ số tài chính khác hiện NHTM còn cho vay bao nhiêu tại một thời
    nhau nhưng thông thường được đo bởi Tỷ suất điểm xác định nào đó. Đây cũng chính là khoản
    sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời vay mà NHTM cần phải thu về, sẽ được tính theo
    trên vốn chủ sở hữu (ROE). thời điểm, nghĩa là số dư cuối kì thanh toán. Đây
    Khả năng sinh lời là một trong những chỉ báo chính là tổng số tiền cho vay đối với khách hàng
    quan trọng về sự tồn tại và phát triển bền vững của mà ngân hàng còn phải thu hồi tại một thời điểm.
    NHTM, do vậy có khá nhiều nghiên cứu về các Vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (Hệ số tự
    nhân tố tác động đến khả năng sinh lời của tài trợ): Hệ số này phản ánh tỷ trọng nguồn vốn
    NHTM. Trong các nghiên cứu tiêu biểu về các chủ sở hữu trên tổng tài sản của NHTM. Để xác
    NHTM tại các quốc gia đang phát triển gần đây về định mức độ phù hợp về tỷ lệ vốn chủ sở hữu trong
    các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của nguồn vốn của NHTM sẽ phụ thuộc rất lớn vào
    NHTM như Jafari (2014), Osuagwu (2014), hoạt động và chính sách của NHTM cũng như
    Sufian (2009), Sufian and Habibullah (2009), từng ngành. Tỷ số này cao chứng tỏ khả năng tự
    Topak and Talu (2016), Hồ Thị Hồng Minh và chủ tài chính của NHTM, nhưng cũng cho thấy
    Nguyễn Thị Cành (2015), Nguyễn Phạm Nhã NHTM chưa tận dụng đòn bẩy tài chính nhiều.
    Trúc và Nguyễn Phạm Thiên Thanh (2016), các Môi trường kinh tế, chính trị, xã hội: Bất kỳ
    nghiên cứu đều thừa nhận rằng những yếu tố chính một sự biến động nào trong nền kinh tế đều có thể
    thuộc bản thân ngân hàng (như quy mô ngân hàng, gây ảnh hưởng đến hoạt động của NHTM. Nếu
    chi phí hoạt động, dư nợ vốn vay, vốn của chủ sở tình hình kinh tế, chính trị, xã hội ổn định thì tình
    hữu, …) và các yếu tố vĩ mô (lạm phát, tăng trưởng hình sản xuất, kinh doanh của các cá nhân, doanh
    kinh tế…” có thể tác động đến khả năng sinh lợi nghiệp sẽ diễn ra bình thường, hoạt động ngân
    của các NHTM. hàng nhờ đó cũng diễn ra suôn sẻ. Khi nền kinh tế
    Quy mô ngân hàng: Để đảm bảo hoạt động, tăng trưởng nhanh, tình hình hoạt động kinh
    NHTM sử dụng đồng thời nhiều nguồn vốn khác doanh thuận lợi, nhu cầu vay vốn tăng cao, khả
    nhau như vốn huy động, vốn vay, vốn chủ sở năng hoàn trả cũng được đảm bảo nên các ngân
    hữu…Trong đó, vốn chủ sở hữu tuy chiếm tỷ hàng sẽ có điều kiện thuận lợi để mở rộng quy mô
    trọng nhỏ nhưng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng tín dụng, tăng khả năng sinh lời.
    trong hoạt động của NHTM. Đây là nguồn vốn ổn Môi trường pháp lý: Môi trường pháp lý
    định nhất và có xu hướng tăng trong quá trình hoạt đóng một vai trò rất quan trọng trong việc điều
    động, có thể sử dụng với kỳ hạn dài mà không phải hành hoạt động của nền kinh tế, do đó nó cũng có
    hoàn trả, do đó nó chính là nền tảng cho sự tăng ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả hoạt động của
    trưởng bền vững của NHTM. Hơn nữa, vốn chủ NHTM. Nếu một hệ thống luật pháp được xây
    sở hữu còn quyết định quy mô hoạt động của ngân dựng phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế và
    hàng, bởi đây là căn cứ để xác định các giới hạn được chấp hành nghiêm chỉnh sẽ kích thích nền
    hoạt động như giới hạn huy động vốn, giới hạn kinh tế vận hành ổn định, tác động tích cực lên quá
    cho vay, giới hạn đầu tư vào tài sản cố định… trình sản xuất kinh doanh và qua đó làm gia tăng
    Đồng thời, vốn chủ sở hữu sẽ tạo uy tín và duy trì hiệu quả hoạt động của NHTM. Ngược lại, khi
    niềm tin của công chúng đối với ngân hàng. môi trường pháp lý chưa hoàn thiện, thường
    Chi phí hoạt động trên tổng tài sản: Chi phí xuyên thay đổi thất thường sẽ khiến ngân hàng và
    hoạt động gồm chi lương, bảo hiểm, các khoản phí các chủ thể khác không kịp thay đổi để thích nghi,
    (điện nước, bưu điện…), chi phí văn phòng, khấu do đó gây rủi ro, trở ngại cho các hoạt động của
    hao, trích lập dự phòng, tiền thuê, quảng cáo, đào ngân hàng.
    tạo, chi khác… Chi lương thường là khoản chi lớn Lạm phát: Lạm phát tăng cao, NHNN phải
    nhất trong các khoản chi khác, và có xu hướng gia thực hiện thắt chặt tiền tệ để giảm khối lượng tiền
    tăng. Đối với NHTM, trả lương cố định, chi trong lưu thông, nhưng nhu cầu vay vốn của các
    lương, bảo hiểm tính theo đơn giá tiền lương và số doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh vẫn rất lớn, các
    lượng nhân viên ngân hàng. Đối với ngân hàng trả ngân hàng chỉ có thể đáp ứng cho một số ít khách
    theo kết quả cuối cùng, tiền lương được tính dựa hàng với những hợp đồng đã ký hoặc những dự án
    trên thu nhập ròng trước thuế, trước tiền lương sao thực sự có hiệu quả, với mức độ rủi ro cho phép.
    cho đảm bảo ngân hàng bù đắp được chi phí khác Lãi suất: NHTM là doanh nghiệp kinh doanh
    ngoài lương. Phản ánh trong 100 đồng tổng tài sản trong lĩnh vực tiền tệ, vì vậy, hoạt động kinh
    có bao nhiêu đồng chi phí hoạt động. doanh của NHTM chịu sự tác động, chi phối mạnh

    76

  3. Chuyên mục: Tài chính Ngân hàng – TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 14 (2020)

    mẽ từ chính sách lãi suất. Với bất kỳ sự thay đổi NHTM. Biến này có giá trị càng lớn thì quy mô
    nhỏ trong điều hành chính sách lãi suất, đều ảnh của ngân hàng càng lớn.
    hưởng tới hoạt động của NHTM, sự thay đổi của Chi phí hoạt động được đo lường bằng tỷ số
    lãi suất có thể tác động đến cả người gửi tiền và chi phí hoạt động/tổng tài sản. Trong đó, chi phí
    người vay vốn. Khi lãi suất giảm, một số người hoạt động bao gồm tất cả các chi phí ngoại trừ chi
    gửi tiền rút vốn khỏi NHTM để đầu tư vào nơi có phí cho lãi suất tiền gửi, ví dụ như chi phí cho
    tỷ suất sinh lợi cao hơn; còn những người đi vay nhân công, chi phí quảng cáo… Biến này thể hiện
    tích cực tiếp cận các khoản tín dụng vì lãi suất đã khả năng kiểm soát chi phí của các nhà quản trị
    thấp hơn trước. Những xu hướng của sự thay đổi NHTM. Tỷ số này càng cao thì thể hiện khả năng
    lãi suất ảnh hưởng đến giá trị thị trường của các kiểm soát chi phí của NHTM càng thấp.
    tài sản mà NHTM có thể đem bán để tăng thêm Cho vay được đo lường bằng tỷ số dư nợ
    nguồn cung thanh khoản và trực tiếp ảnh hưởng vay/tổng tài sản. Trong đó, dư nợ cho vay bao gồm
    đến chi phí vay mượn trên thị trường tiền tệ. dư nợ cho vay cả ngắn hạn, trung hạn và dài hạn.
    Tốc độ tăng trưởng GDP: Tốc độ tăng trưởng Đây chính là tổng số tiền cho vay đối với khách hàng
    GDP là thước đo chính xác thực trạng hoạt động mà ngân hàng còn phải thu hồi tại một thời điểm.
    của nền kinh tế. Hiệu quả hoạt động của một Chỉ tiêu này thể hiện dư nợ cho vay chiếm bao nhiêu
    NHTM là nhạy cảm với tốc độ tăng trưởng GDP phần trăm trong tổng tài sản của ngân hàng.
    thực tế. Như vậy về lý thuyết thì tốc độ tăng Vốn ngân hàng được tính bằng tỷ số vốn chủ
    trưởng GDP và hiệu quả hoạt động của các sở hữu/tổng tài sản. Vốn chủ sở hữu tuy chiếm tỷ
    NHTM có mối quan hệ trực tiếp và có thể thay đổi trọng nhỏ nhưng lại đóng vai trò cực kỳ quan trọng
    tùy thuộc vào điều kiện thị trường khác nhau. trong hoạt động của NHTM. Đây là nguồn vốn ổn
    2.2. Mô hình nghiên cứu nhân tố tác động đến định nhất và có xu hướng tăng trong quá trình hoạt
    khả năng sinh lời của các NHTM niêm yết trên động, có thể sử dụng với kỳ hạn dài mà không phải
    thị trường chứng khoán Việt Nam hoàn trả, do đó nó chính là nền tảng cho sự tăng
    Để nhận dạng những nhân tố tác động đến trưởng bền vững của NHTM. Tỷ lệ Vốn ngân
    khả năng sinh lời của các NHTM niêm yết trên thị hàng cho thấy mức độ vốn an toàn của NHTM. Tỷ
    trường chứng khoán Việt Nam, tác giả sử dụng mô lệ này càng cao thì mức độ an toàn của ngân hàng
    hình hồi quy tuyến tính đã được xây dựng trong càng cao và ngược lại.
    nghiên cứu của Nguyễn Phạm Nhã Trúc và Hình thức sở hữu của NHTM là biến giả,
    Nguyễn Phạm Thiên Thanh (2016). Mô hình được gán giá trị 1 cho NHTM có vốn sở hữu nhà
    nghiên cứu có dạng như sau: nước, giá trị 0 cho NHTM không có vốn sở hữu
    Yit = β0 + β1X1t + β2X2t + β3X3t + β4X4t nhà nước. Biến này dùng để so sánh về khả năng
    + β5X5t + β6X6t + β7X7t + β8X8t + β9X9t + eit sinh lời giữa NHTM có vốn sở hữu nhà nước và
    Trong đó: Biến phụ thuộc Y là lợi nhuận trên NHTM không có vốn sở hữu nhà nước.
    tổng tài sản (ROA). Các biến độc lập lần lượt là Lạm phát được đo lường bằng chỉ số tăng giá
    Quy mô hoạt động của NHTM (X1), Chi phí hoạt tiêu dùng hàng năm tại Việt Nam.
    động ((X2), Cho vay (X3), Vốn ngân hàng (X4), Tăng trưởng GDP được đo lường bằng tốc
    Hình thức sở hữu của NHTM (X5), Thời gian (X6), độ tăng tổng sản phẩm quốc nội hàng năm. Tốc
    Lạm phát (X7), Tăng trưởng GDP (X8) và Giao độ tăng trưởng GDP là thước đo chính xác thực
    dịch thị trường chứng khoán (X9). t biểu hiện số trạng hoạt động của nền kinh tế. Hiệu quả hoạt
    năm sử dụng trong nghiên cứu, từ 2016 đến 2019, động của một NHTM là nhạy cảm với tốc độ tăng
    i biểu hiện số NHTM sử dụng trong nghiên cứu và trưởng GDP thực tế. Tốc độ tăng trưởng GDP và
    eit là sai số ngẫu nhiên. hiệu quả hoạt động của các NHTM có mối quan
    Mô hình nghiên cứu cụ thể như sau: hệ trực tiếp và có thể thay đổi tùy thuộc vào điều
    ROA = a0 + a1Quy mô + a2Chi phí hoạt động kiện thị trường khác nhau.
    + a3Cho vay + a4Vốn ngân hàng + a5Hình thức sở Giao dịch thị trường chứng khoán được đo
    hữu + a6Thời gian + a7Lạm phát + a8Tăng trưởng lường bằng tỷ số giữa giá trị giao dịch bình quân
    GDP + a9Giao dịch thị trường chứng khoán + e (1) trên thị trường chứng khoán Việt Nam so với giá trị
    Trong đó: tổng sản phẩm quốc nội của Việt Nam hàng năm.
    ROA được tính bằng tỷ số giữa lợi nhuận sau Thời gian được gán giá trị 1 cho năm 2016, 2
    thuế so với tổng tài sản của ngân hàng. cho năm 2017, 3 cho năm 2018 và 4 cho năm
    Quy mô được sử dụng để đo lường quy mô 2019. Biến này dùng để điều tra xu hướng của
    hoạt động mỗi NHTM. Biến này được tính bằng ROA qua khoảng thời gian 2016 – 2019.
    logarit cơ số tự nhiên của tổng tài sản của mỗi

    77

  4. Chuyên mục: Tài chính Ngân hàng – TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 14 (2020)

    Mô hình hồi quy (1) được ước lượng bằng cho vay, Vốn ngân hàng và Hình thức sở hữu của
    phương pháp hồi quy tuyến tính (ordinary least NHTM được thu thập từ các báo cáo tài chính đã
    square) với phương sai chuẩn mạnh (robust được kiểm toán từ năm 2016 đến 2019 của 13
    standard errors) để kiểm soát ảnh hưởng của NHTM niêm yết trên TTCK Việt Nam (Bảng 1).
    phương sai thay đổi (heteroskedasticity). Các số liệu Lạm phát và tăng trưởng GDP sử dụng
    Bài nghiên cứu sử dụng số liệu về Quy mô là số liệu tính theo giá trị hiện tại, được công bố
    hoạt động của NHTM, Chi phí hoạt động, dư nợ trong niên giám thống kê Việt Nam.
    Bảng 1: Các NHTM niêm yết trên TTCK Việt Nam
    Mã Ngày Vốn Sở hữu Sở hữu ngoài
    Tên
    TT chứng niêm điều lệ nhà nước NN
    NHTM
    khoán yết (tỷ đồng) (%) (%)
    1 Sacombank STB 12/07/2006 18.852,16 0,01 99,99
    2 ACB ACB 21/11/2006 16.627,37 100
    3 SHB SHB 20/04/2009 12.036,16 100
    4 Vietcombank VCB 30/06/2009 37.088,77 77,11 22,89
    5 Vietinbank CTG 16/07/2009 37.234,05 64,46 35,54
    6 Eximbank EIB 27/10/2009 12.355,23 100
    7 NCB NVB 13/09/2010 4.101,56 100
    8 MBBank MBB 01/11/2011 23.727,32 100
    9 BIDV BID 24/01/2014 34.187,15 95,28 4,72
    10 VPBank VPB 17/08/2017 25.299,68 100
    11 HDBank HDB 05/01/2018 9.810 100
    12 TPBank TPB 19/04/2018 8.565,89 6,09 93,91
    13 Techcombank TCB 04/06/2018 35.001,40 100
    Nguồn: Vietstock.vn
    3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận thập từ báo cáo tài chính, với tổng số là 52 quan
    3.1. Mô tả thống kê dữ liệu các biến sát để xác định các nhân tố tác động đến khả năng
    Nghiên cứu sử dụng số liệu thu thập từ các sinh lời của các NHTM Việt Nam niêm yết trên
    báo cáo tài chính của 13 NHTM niêm yết trên TTCK giai đoạn 2016 – 2019.
    TTCK Việt Nam từ năm 2016 đến 2019 được thu
    Bảng 2: Mô tả thống kê dữ liệu các biến
    Giá trị trung bình Độ lệch chuẩn
    Biến
    (Mean) (Std. Dev.)
    Biến phụ thuộc
    ROA 1,0629 0,7755
    Biến giải thích
    Quy mô 12,6787 0,8368
    Chi phí hoạt động 0,0161 0,0076
    Cho vay 0,6262 0,0912
    Vốn ngân hàng 0,0919 0,1312
    Hình thức sở hữu của NHTM 0,3846 0,4913
    Lạm phát 3,6322 0,6914
    Tăng trưởng GDP 6,7800 0,3473
    Giao dịch thị trường chứng khoán 2,04E-06 2,17E-06
    Thời gian 2,500 1,1289
    Nguồn: Tính toán của tác giả
    Bảng 2 thể hiện mô tả thống kê giá trị trung yết trên sàn chứng khoán thu được bình quân là
    bình và độ lệch chuẩn của các biến được sử dụng 1,06 đồng lợi nhuận sau thuế. Có sự khác biệt
    trong nghiên cứu này trong giai đoạn 2016 – 2019. tương đối lớn về quy mô giữa các NHTM niêm
    Kết quả cho thấy rằng 13 NHTM niên yết trên yết trên TTCK Việt Nam. Chi phí hoạt động bình
    TTCK Việt Nam có khả năng sinh lợi trên tổng tài quân trên một đơn vị tài sản là 1,60%. Dư nợ cho
    sản được đánh giá là tốt với ROA bình quân là vay bình quân chiếm 62,62% tổng tài sản của các
    1,06%/năm. Điều đó thể hiện rằng cứ 100 đồng NHTM niêm yết trên TTCK ở Việt Nam. Tỷ số
    tổng tài sản bỏ ra, thì bình quân các NHTM niêm vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản bình quân tại một

    78

  5. Chuyên mục: Tài chính Ngân hàng – TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 14 (2020)

    các NHTM niêm yết trên TTCK ở Việt Nam là tế vĩ mô đến ROA của các NHTM niêm yết trên
    9,19%. Tỷ lệ lạm phát bình quân của Việt Nam TTCK Việt Nam. Sai số chuẩn thể hiện trong bảng
    trong khoảng thời gian 2016 đến 2019 là 3 để đo lường biến động cho các biến sử dụng
    3,63%/năm và tăng trưởng tổng sản phẩm quốc trong nghiên cứu. Nghiên cứu chỉ ra rằng, dữ liệu
    nội hàng năm bình quân là 6,78%. Doanh số giao khá chính khác khi thể biện sai số chuẩn có độ
    dịch trên thị trường chứng khoán của các NHTM phân tán nhỏ. Nhìn vào hệ số hồi quy của từng
    niêm yết trên TTCK ở Việt Nam bình quân chiếm biến trong bảng 3, nếu hệ số hồi quy có giá trị
    2,04% tổng sản phẩm quốc nội tại Việt Nam. dương và có p – value ≤ 0,10, ta kết luận biến đó
    3.2. Đánh giá các yếu tố tác động đến khả năng có tác động tích cực đến ROA của ngân hàng. Nếu
    sinh lời của các NHTM niêm yết trên TTCK Việt hệ số hồi quy có giá trị âm và có p – value ≤ 0,10,
    Nam ta kết luận biết đó có tác động tiêu cực đến ROA
    Bảng 3 trình bày tương ứng kết quả ước của ngân hàng. Nếu hệ số hồi quy của biến có p-
    lượng mô hình hồi quy (1) để đánh giá tác động value > 0,10, ta kết luận biến đó không có tác động
    của các nhân tố thuộc về ngân hàng, ngành và kinh rõ ràng đến ROA.
    Bảng 3: Các nhân tố tác động đến Khả năng sinh lời của NHTM niêm yết trên TTCK
    Biến phụ thuộc: ROA
    Sai số
    Hệ số hồi quy Xác suất
    Biến giải thích chuẩn t-Statistic
    (Coefficient) (P- value)
    (Std. Error)
    Quy mô 0.7571*** 0,0903 8,3835 0,0000
    Chi phí hoạt động 68,4025*** 5,8291 11,7347 0,0000
    Cho vay -4,4114*** 0,6807 -6,4808 0,0000
    Vốn ngân hàng -0,4044*** 0,1435 -2,8189 0,0073
    Hình thức sở hữu của NHTM -0,9504*** 0,0663 -4,3273 0,0000
    Lạm phát 0,1739** 0,0819 0,1228 0,0397
    Tăng trưởng GDP 0,2432 0,1679 1,4440 0,1550
    Giao dịch TTCK -48900,88*** 17402,78 -2,8099 0,0075
    Thời gian 0,1644*** 0,0184 8,9531 0,0000
    C -9,0104*** 1,9397 -4,6934 0,0000
    R- Squared 0,8253
    R điều chỉnh
    2
    0,7878
    F-Statistic 22,0419
    Tổng số quan sát 52
    Ghi chú: ***: p-value < 0,01; **: p-value < 0,05; *: p-value < 0,10
    Nguồn: Tính toán của tác giả
    Để đảm bảo hoạt động, NHTM sử dụng đồng Hệ số biến Chi phí hoạt động cho thấy chi phí
    thời nhiều nguồn vốn khác nhau như vốn huy hoạt động tăng làm tăng khả năng sinh lời của các
    động, vốn vay, vốn chủ sở hữu … để đầu tư cho NHTM. Với điều kiện các yếu tố khác không đổi,
    các tài sản của ngân hàng. Hệ số biến Quy mô cho nếu tỷ lệ chi phí hoạt động/tổng tài sản của NHTM
    thấy yếu tố quy mô tác động tích cực đến cả ROA niêm yết trên TTCNH Việt Nam tăng thêm 1% sẽ
    của các NHTM niêm yết trên TTCK Việt Nam. tác động làm cho khả năng sinh lời trên tổng tài
    Với điều kiện các yếu tố khác không đổi, nếu quy sản (ROA) tăng thêm 68,4%. Theo số liệu thống
    mô hoạt động của NHTM niêm yết trên TTCNH kê trên Bảng 2, chi phí hoạt động bình quân trên
    Việt Nam tăng thêm 1% sẽ tác động làm cho khả một đơn vị tài sản của các NHTM niêm yết trên
    năng sinh lời trên tổng tài sản (ROA) tăng thêm TTCNH Việt Nam là 1,60%, khá là thấp so với tỷ
    0,75%. Nguyên nhân là do NHTM tận dụng được lệ trung bình của ngành. Điều này có thể giải thích
    cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, nhân lực có là các NHTM niêm yết trên TTCK Việt Nam đã
    sẵn,… nên việc gia tăng tổng tài sản làm giảm chi chi tiêu một cách có hiệu quả, các khoản chi tiêu
    phí trung bình cho một đơn vị tài sản và sau đó hoạt động này tạo ra sự gia tăng doanh thu vượt
    làm tăng lợi nhuận của ngân hàng. hơn sự gia tăng chi phí, kết quả là lợi nhuận ngân
    hàng tăng nên ROA được cải thiện.

    79

  6. Chuyên mục: Tài chính Ngân hàng – TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 14 (2020)

    Hệ số biến Cho vay cho thấy một sự gia tăng Hệ số biến Tăng trưởng GDP cho thấy tăng
    tỷ số cho vay / tổng tài sản có tác động ngược chiều trưởng GDP có ảnh hưởng không rõ ràng đến khả
    tới ROA. Với điều kiện các yếu tố khác không đổi, năng sinh lời của ngân hàng. Trong năm 2016 –
    nếu tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tài sản của NHTM 2019 sự tăng trưởng GDP không gây ra tác động
    niêm yết trên TTCNH Việt Nam tăng thêm 1% sẽ đáng kể đến lợi nhuận của ngân hàng. Mối quan hệ
    tác động làm cho khả năng sinh lời trên tổng tài sản giữa GDP và lợi nhuận của ngân hàng có thể thay
    (ROA) giảm đi 4,4%. Theo số liệu thống kê trên đổi tùy thuộc vào điều kiện thị trường khác nhau.
    Bảng 1, dư nợ cho vay bình quân đã chiếm 62,62% Hệ số biến Giao dịch thị trường chứng khoán
    tổng tài sản của các NHTM niêm yết trên TTCK ở cho thấy khi số giao dịch của các NHTM niêm yết
    Việt Nam. Nếu các NHTM niêm yết trên TTCK trên TTCK Việt Nam gia tăng có tác động cùng
    Việt Nam tiếp tục mở rộng quy mô hoạt động bằng chiều với ROA. Điều này có thể giải thích rằng
    cách gia tăng doanh số cho vay quá nhiều dẫn đến khi các NHTM niêm yết trên TTCK Việt Nam gia
    chất lượng các khoản tín dụng không tốt, không ổn tăng giao dịch, ngân hàng có thể gia tăng cho vay
    định và sẽ làm cho khả năng sinh lợi nhuận của các khách hàng đầu tư chứng khoán. Ngoài ra,
    NHTM không cao. ngân hàng cũng có thể thu được phí từ các dịch vụ
    Hệ số biến Vốn ngân hàng cho thấy một sự gia cung cấp liên quan đến chứng khoán. Tất cả
    tăng vốn ngân hàng dẫn đến sự suy giảm về ROA. những điều này dẫn đến sự gia tăng doanh thu của
    Khi các yếu tố khác không đổi, tăng vốn chủ sở hữu ngân hàng, giúp ngân hàng cải thiện được ROA.
    của ngân hàng lên 1% thì ROA giảm 0,4%. Do Vốn Hệ số biến Thời gian cho thấy qua thời gian
    chủ sở hữu chủ yếu dùng để xây dựng cơ sở vật ROA đều có xu hướng tăng từ năm 2016 – 2019.
    chất, nhà xưởng, mua máy móc thiết bị, trả lương Nguyên nhân của xu hướng này do trong giai đoạn
    cho người lao động… mà ít được dùng vào đầu tư, 2016 – 2019 nền kinh tế đang có xu hướng phát
    sản xuất kinh doanh nên vốn chủ sở hữu ít tạo ra triển, cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch theo hướng
    được lợi nhuận, điều này làm cho khả năng sinh lời công nghiệp hóa – hiện đại hóa. NHNN đã điều
    của NHTM giảm. Hơn nữa, khi NHTM gia tăng hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối
    vốn chủ sở hữu nhưng tốc độ gia tăng lợi nhuận hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính
    không theo kịp tốc độ gia tăng vốn chủ sở hữu, dẫn sách kinh tế vĩ mô khác nhằm kiểm soát lạm phát,
    đến lợi nhuận trên một đồng vốn giảm. ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần hỗ trợ tăng trưởng
    Hệ số biến giả Hình thức sở hữu của NHTM kinh tế; thanh khoản của tổ chức tín dụng được
    cho thấy nhóm NHTM có vốn sở hữu của nhà đảm bảo và có dư thừa, thị trường tiền tệ, ngoại
    nước có khả năng sinh lời thấp hơn nhóm NHTM hối ổn định, thông suốt. Do đó, các ngân hàng hoạt
    không có vốn sở hữu nhà nước. Vốn của NHTM động kinh doanh có hiệu quả, tạo ra lợi nhuận cao
    không có vốn sở hữu nhà nước thường là vốn huy cho thấy thời gian là biến có tác động cùng chiều
    động từ bên ngoài nên áp lực trả nợ, giảm chi phí đến ROA.
    và tăng lợi nhuận là rất lớn. Do đó, các NHTM 4. Kết luận và khuyến nghị giải pháp
    không có vốn sở hữu nhà nước luôn phải hoạt Khả năng sinh lời là thước đo quan trọng để
    động kinh doanh một cách có hiệu quả để đem lại đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của
    lợi nhuận tối đa và rủi ro tối thiểu. Nhóm NHTM NHTM. Nhà quản lý NHTM luôn tìm mọi cách
    có vốn sở hữu của nhà nước là nhóm có nguồn vốn không ngừng gia tăng khả năng sinh lời để mở
    chủ sở hữu cao nên thường ít bị áp lực trong việc rộng quy mô hoạt động kinh doanh và gia tăng thu
    thanh toán các khoản nợ, là nguyên nhân khiến nhập cho các cổ đông nhờ mức chi trả cổ tức cao.
    cho nhóm này có khả năng sinh lời thấp hơn. Điều này càng làm cho giá trị cổ phiếu của ngân
    Hệ số biến Lạm phát cho thấy lạm phát có tác hàng trên thị trường càng tăng, thương hiệu và uy
    động cùng chiều đến ROA. Lạm phát là một trong tín của ngân hàng ngày càng được phổ biến. Gia
    những yếu tố có tác động tích cực lẫn tiêu cực tới tăng khả năng sinh lời còn là điều kiện để nâng
    tốc độ tăng trưởng kinh tế thông qua nhiều kênh cao phúc lợi và khen thưởng cho người lao động,
    khác nhau với mức độ ảnh hưởng tổng thể khác làm cho người lao động gắn bó với nơi làm việc,
    nhau. Nguyên nhân làm cho lạm phát có tác động giúp ổn định nhân sự và tổ chức.
    cùng chiều với ROA là do trong giai đoạn 2016 – Năm 2019, các NHTM niêm yết trên TTCK
    2019 lạm phát giảm liên tục giúp tăng trưởng kinh Việt Nam tiếp tục ghi dấu với xã hội bằng việc
    tế thông qua khuyến khích các doanh nghiệp đầu tăng giá trị của tổng tài sản, nguồn vốn huy động,
    tư, huy động vốn. Điều này làm tăng trưởng cho dư nợ tín dụng, lợi nhuận sau thuế và hệ số chỉ tiêu
    vay, tăng tỷ lệ tiền gửi cũng như chứng khoán đầu sinh lợi ROE và ROA. Nghiên cứu này nhằm phát
    tư làm cho lợi nhuận của các ngân hàng tăng lên. hiện ra các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời

    80

  7. Chuyên mục: Tài chính Ngân hàng – TẠP CHÍ KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH SỐ 14 (2020)

    của các NHTM cổ phần niêm yết trên TTCK Việt Thứ nhất, các NHTM đang niêm yết trên sàn
    Nam thông qua sử dụng mô hình hồi quy tuyến chứng khoán nên gia tăng các khoản thu dịch vụ
    tính trong giai đoạn 2016-2019. Kết quả nghiên phí. Các khoản thu dịch vụ phí có chi phí thấp
    cứu chỉ ra rằng quy mô ngân hàng, chi phí hoạt nhất, do đó tạo ra hiệu quả hoạt động lớn nhất. Mặt
    động của các NHTM, lạm phát vừa phải và tăng khác, NHTM nên mở rộng dịch vụ ngân hàng, vừa
    trưởng kinh tế của một quốc gia là những yếu tố tăng thu nhập vừa hỗ trợ tích cực cho hoạt động
    có tác động tích cực đến khả năng sinh lời của các tín dụng và nên tận dụng tối đa lợi thế vốn có của
    NHTM niêm yết trên TTCK Việt Nam. Phát hiện NHTM để giảm chi phí.
    này phù hợp với những nghiên cứu trước đó đối Thứ hai, các NHTM đang niêm yết trên sàn
    với NHTM tại các nước đang phát triển (Jafari, chứng khoán có thể mở rộng đầu tư tài chính bằng
    2014; Sufian and Habibullah, 2010; Osuagwu, cách tạo những tài sản có tính sinh lời nhiều hơn
    2014; Hồ Thị Hồng Minh và Nguyễn Thị Cành, nhưng có tính thanh khoản cao. Ngoài ra, các
    2015; Nguyễn Phạm Nhã Trúc và Nguyễn Phạm NHTM đang niêm yết trên sàn chứng khoán nên tiết
    Thiên Thanh, 2016). Hơn nữa, nghiên cứu chỉ ra kiệm các chi phí một cách hợp lý như chi phí vật
    rằng ROA thể hiện xu hướng tăng trưởng trong liệu, giấy tờ các công cụ dụng cụ và các chi phí khác.
    khoảng thời gian 2016-2019 và NHTM không có Thứ ba cần có biện pháp để ngăn ngừa và hạn
    vốn sở hữu nhà nước có khả năng sinh lời tốt hơn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của
    NHTM có vốn sở hữu của nhà nước. Tuy nhiên, ngân hàng.
    nghiên cứu cũng cho thấy quy mô cho vay và vốn Cuối cùng, ngoài việc tìm các phương pháp
    ngân hàng có tác động tiêu cực đến ROA trong để tăng thu nhập, giam thiểu chỉ phí và ngăn ngừa
    giai đoạn nghiên cứu. hạn chế rủi ro, muốn đạt được khả năng sinh lời
    Để nâng cao khả năng sinh lời nhằm nâng cao mong muốn, các NHTM cần nâng cao năng lực
    năng lực cạnh tranh của các NHTM đang niêm yết quản trị của đội ngũ nhân lực trong NHTM, đồng
    trên TTCK trong thời gian tới, các NHTM có thể thời tăng cường khả năng ứng dụng công nghệ
    thực hiện một số giải pháp như sau: hiện tại trong các hoạt động của NHTM.
    TÀI LIỆU THAM KHẢO
    [1]. Báo cáo tài chính hợp nhất của năm 2016, 2017, 2018 và 2019 của 13 NHTM niêm yết trên TTCK
    Việt Nam.
    [2]. Jafari, M.K and Alchami, M. (2014). Determinants of Bank Profitability: Evidence from Syria.
    Journal of Applied Finance & Banking, 4(1), 1-2
    [3]. Osuagwu, E.S. (2014). Determinants of Bank Profitability in Nigeria. International Journal of
    Economics and Finance, 6(12), 46 – 64.
    [4]. Sufian, F. (2009). Determinants of Bank Profitability in a Developing Economy: Empirical Evidence
    from the China Banking Sector. Journal of Asia-Pacific Business, 10(4), 281-307.
    [5]. Sufian, F. and Habibullah, M.S. (2009). Determinants of banks’profitability in a developing economy:
    Empirical evidence from Bangladesh. Journal of Business Economics and Management, 10(3), 207-217.
    [6]. Topak, M.S. and Talu, N.H. (2016). Internal Determinants Of Bank Profitability: Evidence From
    Turkish Banking Sector. International Journal of Economic Performance Management, 65 (8), 1057 –
    1074.
    [7]. Hồ Thị Hồng Minh và Nguyễn Thị Cành. (2015). Đa dạng hóa thu nhập và yếu tố tác động đến khả
    năng sinh lời các NHTM Việt Nam. Tạp chí Công nghệ Ngân hàng, 106+107, 13-24.
    [8]. Nguyễn Phạm Nhã Trúc & Nguyễn Phạm Thiên Thanh. (2016). Các nhân tố tác động đến khả năng
    sinh lời hệ thống NHTM tại Việt Nam. Kinh tế và Phát triển, 228 (6/2016), 52-60.
    [9]. Nguyễn Minh Kiều. (2012). Nghiệp vụ ngân hàng hiện đại. Nhà xuất bản Lao động Xã hội.
    [10]. Website https://vietstock.vn/ (Tin tức và dữ liệu kinh tế, tài chính, chứng khoán Việt Nam, Lào,
    Campuchia và quốc tế.)

    Thông tin tác giả:
    1. Hoàng Thị Thu Ngày nhận bài: 06/09/2020
    – – Đơn vị công tác: Trường ĐH Kinh tế & QTKD Thái Nguyên Ngày nhận bản sửa: 25/09/2020
    – Địa chỉ email: thuhttn@yahoo.com Ngày duyệt đăng: 30/09/2020

    81

Download tài liệu Phân tích các yếu tố tác động đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam File Word, PDF về máy