[Download] Tải Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh – Tải về File Word, PDF

Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh

Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh
Nội dung Text: Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh

Download


Bài viết xuất phát từ tổng quan về tình hình thất thu thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh cá thể. Từ bất hợp lý trong thực tế là nhóm đối tượng hộ kinh doanh cá thể chiếm số lượng đông nhất trong cả nước, nhưng số thu nộp cho ngân sách nhà nước lại ít nhất, bài viết chỉ ra các bất hợp lý trong quy định pháp lý, cơ chế quản lý trong thực tiễn dẫn đến bất hợp lý trên.

Bạn đang xem: [Download] Tải Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh – Tải về File Word, PDF

*Ghi chú: Có 2 link để tải biểu mẫu, Nếu Link này không download được, các bạn kéo xuống dưới cùng, dùng link 2 để tải tài liệu về máy nhé!
Download tài liệu Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh File Word, PDF về máy

Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh

Mô tả tài liệu

Nội dung Text: Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh

  1. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Kinh tế-Luật và Quản lý, 4(2):737-744
    Open Access Full Text Article Bài tổng quan

    Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh
    doanh
    Đặng Thị Hàn Ni*

    TÓM TẮT
    Bài báo xuất phát từ tổng quan về tình hình thất thu thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ
    kinh doanh cá thể. Từ bất hợp lý trong thực tế là nhóm đối tượng hộ kinh doanh cá thể chiếm
    Use your smartphone to scan this
    số lượng đông nhất trong cả nước, nhưng số thu nộp cho ngân sách nhà nước lại ít nhất, bài viết
    QR code and download this article chỉ ra các bất hợp lý trong quy định pháp lý, cơ chế quản lý trong thực tiễn dẫn đến bất hợp lý
    trên. Cụ thể, do chính sách thuế khoán (ấn định thuế dựa trên dự báo doanh thu) thiếu cơ sở khoa
    học, do phương pháp tính thuế trong các quy định pháp luật liên tục thay đổi, phân thành nhiều
    nhóm ngành với mức thuế suất chênh lệch lớn và do không áp dụng thống nhất chế độ hóa đơn
    chứng từ giống như phương pháp tính thuế khấu trừ, đã tạo ra sự cảm tính, dễ tiêu cực khi tính
    thuế. Từ đó, bài báo đưa ra những kiến nghị thay đổi chính sách, hoàn thiện pháp luật để thống
    nhất phương pháp tính thuế, nhằm hạn chế thấp nhất những tiêu cực, thất thu trong lĩnh vực thuế
    khoán, tạo công bằng về thuế như đối với các loại hình doanh nghiệp. Đồng thời cũng đề xuất ứng
    dụng công nghệ thông tin trong quản lý, tạo minh bạch và công bằng hơn, giúp hộ kinh doanh
    tăng tính tuân thủ, giảm chi phí thực hiện; giúp cơ quan quản lý nhà nước dễ quản lý, hạn chế tiêu
    cực, phù hợp với thời đại công nghiệp 4.0 và xu thế phát triển của thế giới.
    Từ khoá: Thất thu thuế khoán, thuế hộ kinh doanh cá thể, hoàn thiện thuế khoán

    ĐẶT VẤN ĐỀ kinh doanh (bao gồm cá nhân kinh doanh, cơ sở kinh
    doanh) tăng mạnh qua các năm. Trong năm 2015, cả
    Theo con số thống kê của Tổng Cục Thống kê, năm 2017
    nước có 1,61 triệu hộ kinh doanh, đóng góp số thuế
    cả nước có hơn 5,1 triệu hộ kinh doanh cá thể (hiện
    gần 14.200 tỷ đồng; năm 2016 số hộ kinh doanh tăng
    nay đã tăng lên thành 5,6 triệu lượt hộ) gấp gần 10
    lên, đạt gần 1,63 triệu hộ, đóng góp vào số thu khoảng
    lần số lượng doanh nghiệp. Thế nhưng, số thu nộp cho
    15.570 tỷ đồng; năm 2017 số hộ kinh doanh tăng tiếp,
    ngân sách lại giảm, chỉ bằng 1,9% (2015) xuống chỉ còn
    đạt gần 1,7 triệu hộ, đóng góp cho ngân sách khoảng
    1,61% (2018) trong tổng số thu của ngành thuế. Nhìn
    16.300 tỷ đồng và năm 2018 số hộ kinh doanh tăng đạt
    Báo Sài Gòn Giải Phóng từ thực tế, hộ kinh doanh cá thể là lực lượng hùng hậu
    gần 1,8 triệu hộ, nộp thuế khoảng 18.000 tỷ đồng 1 .
    nhất, tồn tại trên khắp các tuyến đường trong cả nước,
    Liên hệ Nếu so sánh tốc độ phát triển số thu của ngành thuế
    lại nộp ngân sách với tỷ lệ thấp nhất, nên xét dưới góc
    Đặng Thị Hàn Ni, Báo Sài Gòn Giải Phóng
    thì số thu của đối tượng hộ kinh doanh cá thể tăng
    độ kinh tế thì đây được xem là khu vực kinh tế chưa
    trưởng chậm hơn, dẫn đến tỷ lệ số thu của khu vực
    Email: hannisggp@gmail.com được quan sát của ngành Tài chính. Do vậy, lĩnh vực
    hộ kinh doanh cá thể chiếm tỷ lệ ngày càng nhỏ lại
    Lịch sử
    thuế khoán đối với hộ kinh doanh cá thể cần phải được
    trong tổng thu thuế. Phân tích và so sánh tỷ lệ số thu
    • Ngày nhận: 10/05/2019 nghiên cứu cả về lý luận lẫn thực tiễn để đảm bảo thu
    qua các năm sẽ thấy rõ (Hình 1):
    • Ngày chấp nhận: 05/07/2019 đúng, thu đủ, tạo công bằng trong nền kinh tế. Điều
    • Ngày đăng: xx/06/2020 Năm 2015, tổng thu ngành thuế đạt khoảng 744.800
    gì đã tạo ra “khoảng trống” thuế, giải pháp nào để hạn
    tỷ đồng thì số thu đối với hộ kinh doanh chỉ 14.200 tỷ
    DOI : 0.32508/stdjelm.v4i2.625 chế thất thu thuế, tạo đơn giản, thuận tiện và công bằng
    đồng, chiếm tỷ lệ 1,9% trong tổng thu.
    trong thực thi là vấn đề được nghiên cứu và đề xuất giải
    Năm 2016, tổng thu ngành thuế đạt khoảng 818.300
    pháp trong bài này .
    tỷ đồng thì số thu đối với hộ kinh doanh chỉ 15.570 tỷ

    Bản quyền
    BẤT HỢP LÝ THUẾ ĐỐI VỚI HỘ đồng, chiếm tỷ lệ 1,9% trong tổng thu.
    Năm 2017, tổng thu ngành thuế đạt khoảng 919.300
    © ĐHQG Tp.HCM. Đây là bài báo công bố KHOÁN: SỐ LƯỢNG TĂNG NHƯNG tỷ đồng thì số thu đối với hộ kinh doanh chỉ 16.300 tỷ
    mở được phát hành theo các điều khoản của
    the Creative Commons Attribution 4.0
    SỐ NỘP GIẢM đồng, chiếm tỷ lệ 1,66% trong tổng thu.
    International license. Theo số liệu thu thuế của Tổng Cục thuế trên biểu Năm 2018, tổng thu ngành thuế đạt khoảng 1.118.600
    đồ cho thấy, số thu thuế từ hộ kinh doanh thực hiện tỷ đồng thì số thu đối với hộ kinh doanh chỉ 18.000 tỷ
    theo thuế khoán chỉ tăng nhẹ, trong khi số lượng hộ đồng, chiếm tỷ lệ 1,61% trong tổng thu.

    Trích dẫn bài báo này: Ni D T H. Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh
    doanh. Sci. Tech. Dev. J. – Eco. Law Manag.; 4(2):737-744.
    737

  2. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Kinh tế-Luật và Quản lý, 4(2):737-744

    Như vậy, tỷ lệ số thu của hộ kinh doanh cá thể trong hợp lý. Theo thống kê, năm 2017 cả nước có 517.900
    tổng số thu của ngành thuế giảm dần qua các năm, từ doanh nghiệp đăng ký (trong đó, số doanh nghiệp
    tỷ lệ 1,9% (2015, 2016), xuống 1,66% (2017) và 1,61% hoạt động, có doanh thu, nộp thuế vào ngân sách nhà
    (2018). Trong khi đó, số lượng hộ kinh doanh cá thể nước chỉ 505.000 doanh nghiệp, số còn lại là mới đầu
    tăng mạnh qua các năm: từ 1,61 triệu hộ (năm 2015) tư, chưa đi vào hoạt động sản xuất kinh doanh). Còn
    lên 1,63 triệu hộ (năm 2016), tăng tiếp đạt 1,7 triệu hộ số lượng hộ kinh doanh (1,7 triệu hộ) cao hơn gấp
    (năm 2017) và đạt 1,8 triệu hộ (năm 2018). Xu hướng 3 lần số lượng doanh nghiệp, thế nhưng, đóng góp
    ngược chiều này đã tạo ra bất hợp lý, đã đặt ra vấn đề của hộ kinh doanh cá thể chỉ bằng số lẻ, chiếm chưa
    về công tác quản lý của ngành thuế đối với nhóm đối đầy 2% trong tổng số thu thuế 3 là quá ít. Nếu nhìn
    tượng hộ kinh doanh cá thể. Đã từng có nhiều nghi thực tế, các hộ kinh doanh cá thể, trong đó có các nhà
    vấn được nêu lên trong các cuộc họp của Chính phủ hàng, quán ăn, shop, cửa hàng tạp hoá, bãi xe, phòng
    trong việc áp mức thuế khoán ở địa phương, như cán khám… trên khắp đất nước, số thu lớn nhưng đóng
    bộ bắt tay với hộ kinh doanh để giảm mức ấn định góp trong năm 2017 chỉ bằng 1,6% tổng thu thuế là
    doanh số nhằm giảm số thuế phải nộp, việc quản lý điều bất hợp lý.
    hộ kinh doanh còn lỏng lẻo, không đầy đủ, bỏ sót Nếu kể luôn hơn nửa triệu hộ kinh doanh bị lọt sổ,
    đối tượng trong thu thuế… Đặc biệt, khi số hộ kinh chưa được đưa vào quản lý, thu thuế, thì rõ ràng khu
    doanh tăng nhưng số thu không tăng, thậm chí còn vực hộ kinh doanh có một khoảng trống thuế lớn
    giảm trong cơ cấu thuế của ngành thuế trong biểu đồ không bị kiểm soát. Do vậy, cần nhìn nhận khu vực
    bên dưới càng minh chứng cho nghi vấn về thất thu hộ kinh doanh cá thể và hoạt động thuế khoán như
    thuế trong lĩnh vực thuế khoán là có cơ sở. là khu vực kinh tế chưa được quan sát, để nghiên cứu
    làm rõ. Qua đó, sẽ có biện pháp thu đúng, thu đủ, thu
    THIẾU GIÁM SÁT, NỬA TRIỆU HỘ công bằng và chống thất thu cho ngân sách.
    KINH DOANH “LỌT SỔ” QUY ĐỊNH LIÊN TỤC THAY ĐỔI
    Trong khi năm 2017 Tổng Cục thuế báo cáo số lượng Thuế khoán được áp dụng đối với hộ kinh doanh cá
    hộ kinh doanh cá thể chỉ đạt 1,7 triệu hộ thì báo thể. Theo đó, “Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc
    cáo từ Tổng cục Thống kê thống kê số hộ, cá nhân một nhóm người gồm các cá nhân là công dân Việt
    kinh doanh cao gấp nhiều lần. Theo kết quả tổng Nam đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ,
    điều tra của Tổng cục Thống kê, năm 2017 cả nước hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh
    có đến 5,14 triệu cơ sở kinh doanh. Vì sao có sự doanh tại một địa điểm, sử dụng dưới mười lao động
    chênh lệch lớn này? Lãnh đạo ngành thuế giải trình và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình
    rằng, do Tổng cục Thống kê đã thống kê cả xe ôm, đối với hoạt động kinh doanh” 4 . Chính vì đặc thù
    xe lam, chủ thầu xây dựng vãng lai, quán cóc vỉa hè; của hộ kinh doanh mang tính cá nhân, nhỏ lẻ nên từ
    các hoạt động tại nhiều địa điểm kinh doanh trong đầu các nhà làm luật áp dụng thuế khoán đối với hộ
    cùng một xã phường; hoạt động tại các địa điểm tự kinh doanh nhằm đơn giản, thuận tiện và giảm chi
    phát (không chính thức) được phép hoạt động như phí tuân thủ cho họ. Nếu doanh nghiệp phải có bộ
    chợ tạm, chợ cóc, xóm, làng, thôn, bản; cư dân tại các phận kế toán, có máy móc để khai thuế điện tử thì hộ
    làng nghề truyền thống; cư dân tại khu vực du lịch kinh doanh nộp thuế khoán sẽ được ấn định một mức
    theo thời vụ, hộ kinh doanh có thu nhập thấp không thuế ổn định trong vòng 1 năm, mà không cần phải
    có địa điểm cố định… nên số lượng lớn hơn so với dữ kê khai, khấu trừ như phương pháp kê thai thuế của
    liệu quản lý thuế. Vì theo Thông tư 92/2015/TT-BTC, doanh nghiệp. Đặc điểm của hộ kinh doanh là chịu
    những cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới trách nhiệm vô hạn trong hoạt động kinh doanh; hộ
    100 triệu/năm sẽ được miễn nộp thuế giá trị gia tăng kinh doanh chỉ phải tiến hành thủ tục đăng ký kinh
    và thuế thu nhập cá nhân nên ngành thuế chỉ quản doanh tại Ủy ban Nhân dân quận, huyện và phải nộp
    lý thuế những hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuế khoán theo một mức ấn định 5 . Tuy nhiên, với sự
    có doanh số trên 100 triệu đồng/năm 2 . Tuy nhiên, phát triển quá rộng lớn của lực lượng hộ thuế khoán,
    ngành thuế vẫn thừa nhận, sau khi trừ các đối tượng cung cấp một lượng không nhỏ hàng hoá cho các đơn
    “chênh lệch về tiêu chí thống kê” kể trên thì số liệu do vị – mà các đơn vị này cần phải có hoá đơn để kê khai
    cơ quan thuế quản lý chỉ có 1,7 triệu hộ kinh doanh thuế – nên các quy định đã được sửa đổi, cho phép hộ
    là bị “lọt sổ” khoảng trên 500.000 hộ kinh doanh. kinh doanh được mua hoá đơn. Do vậy, hiện nay các
    Còn so sánh về số thuế thực nộp của lực lượng hộ hộ kinh doanh có nhu cầu hoá đơn thì vừa phải nộp
    kinh doanh với lực lượng doanh nghiệp thì sức đóng thuế khoán vừa phải nộp thuế dựa trên kê khai hoá
    góp cho ngân sách giữa hai lực lượng cũng thấy bất đơn, khiến việc tính thuế trở nên phức tạp hơn.

    738

  3. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Kinh tế-Luật và Quản lý, 4(2):737-744

    Hình 1: So sánh tỷ lệ thuế khoán của hộ kinh doanh cá thể trong tổng thu của ngành thuếa
    a
    Nguồn: Tổng Cục thuế

    Về mặt lý thuyết, hộ kinh doanh cá thể không thuộc công nghệ thông tin trong quản lý nên việc tính toán
    loại hình doanh nghiệp nào, nhưng lại được quy định giảm trừ gia cảnh, theo luỹ tuyến đối với từng cá nhân
    trong Luật doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp phải hàng năm, tốn quá nhiều chi phí tuân thủ, quản lý.
    thực hiện phương pháp kê khai khấu trừ thuế thì Chính sự biến động ngừng nghỉ thường xuyên đó,
    hộ kinh doanh được áp dụng thuế khoán. Dù thuế khiến cơ quan thuế khó có thể tính được số thuế họ
    khoán, hộ kinh doanh vẫn phải chịu sự điều chỉnh của phải nộp là bao nhiêu, các cơ quan quản lý thuế cấp
    rất nhiều sắc thuế, phí, tương tự như đối với doanh trên cũng không thể kiểm soát theo rủi ro đối với việc
    nghiệp. Cụ thể, hộ kinh doanh chịu các sắc thuế, quản lý hộ kinh doanh của cơ quan thuế cấp dưới, rất
    phí như phí môn bài, thuế giá trị gia tăng, thuế thu dễ xảy ra hiện tượng bắt tay – thoả thuận ngầm nhằm
    nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi giảm số thuế phải nộp.
    trường, phí bảo vệ môi trường. Các sắc thuế, phí này Để giải quyết những vướng mắc đó, kể từ 1/1/2015,
    được quy định bởi các luật thuế và phí, lệ phí, được chính sách thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh
    hướng dẫn bởi rất nhiều Thông tư, Nghị định và các doanh được sửa đổi từ chiều dọc, sang chiều ngang.
    văn bản dưới luật. Do đó, việc tìm hiểu về chính sách Các hộ kinh doanh có quy mô, ngành nghề như nhau
    thuế đối với hộ kinh doanh rất khó khăn, dễ dẫn đến thì sẽ nộp thuế như nhau. Với cách tính thuế mới đơn
    khó trong thực thi và quản lý. giản chỉ cần nhân (x) doanh thu với thuế suất sẽ ra số
    Cách tính thuế cũng liên tục thay đổi. Riêng về chính thuế phải nộp 7 . Quy định này đơn giản, giúp hộ kinh
    sách thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh, doanh tự tính toán số thuế của mình, giúp cơ quan
    trước năm 2015 được xây dựng theo hướng quân bình thuế giám sát được việc tính thuế của cán bộ thuế.
    theo chiều dọc – tức điều chỉnh mức thuế theo từng Tuy nhiên, do mỗi ngành nghề đặc thù khác nhau,
    đối tượng trong xã hội bằng cách tính giảm trừ gia nên có nhiều mức thuế suất khác nhau. Hiện giờ, hộ
    cảnh, áp dụng biểu thuế lũy tiến 7 bậc 6 và phải quyết kinh doanh cá thể nộp thuế khoán theo 4 nhóm ngành
    toán thuế thu nhập cá nhân vào cuối năm. Nhưng do nghề chính gồm:
    số lượng hộ kinh doanh đông, có đặc điểm là kinh – Nhóm ngành thương mại: thuế giá trị gia tăng 1%
    doanh không ổn định, có thể ngừng nghỉ hoặc kinh và thuế thu nhập cá nhân 0,5%.
    doanh trở lại bất cứ lúc nào hoặc chỉ kinh doanh theo – Nhóm ngành dịch vụ, xây dựng không bao thầu
    thời vụ, đại đa số là có trình độ hiểu biết pháp luật nguyên vật liệu: thuế giá trị gia tăng là 5% và thuế
    thấp, không thực hiện sổ sách kế toán, không áp dụng thu nhập cá nhân là 2%.

    739

  4. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Kinh tế-Luật và Quản lý, 4(2):737-744

    – Nhóm ngành sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn với bán hàng, không có thống kê hàng hoá “đầu vào”, “đầu
    hàng hoá, xây dựng có bao thầu nguyên vật liệu: thuế ra”, nên việc quyết định áp mức doanh thu bao nhiêu
    giá trị gia tăng là 3% và thuế thu nhập cá nhân là 1,5%. là hoàn toàn cảm tính. Đó là chưa kể, nếu một hộ
    – Nhóm ngành nghề, lĩnh vực khác: thuế giá trị gia kinh doanh bán nhiều mặt hàng ở các nhóm ngành
    tăng là 2%, thuế thu nhập cá nhân là 1%. khác nhau thì áp dụng mức thuế suất nào thì không
    Nhóm ngành này được phân định dựa trên sự án thể phân định rạch ròi được. Những điều trên chính
    chừng theo tỷ suất lợi nhuận của từng nhóm ngành là khoảng trống gây thất thu thuế trong lĩnh vực thuế
    nên chưa sát thực tế. Do vậy, qua vài năm áp dụng, đã khoán.
    bộc lộ nhiều điểm yếu.
    MỘT SỐ BẤT CẬP VÀ KIẾN NGHỊ
    PHƯƠNG PHÁP ÁP THUẾ CHƯA Thống nhất cách tính nhằm tránh thất thu
    KHOA HỌC thuế giá trị gia tăng
    Vì đặc thù của thuế khoán là không thực hiện chế độ Quy định về thuế giá trị gia tăng hiện có sự chênh
    hoá đơn, chứng từ, nên việc giao thương giữa hộ kinh lệch rất lớn giữa hai phương pháp tính thuế (khoán
    doanh cá thể với doanh nghiệp, tổ chức sẽ khó khăn thuế và khấu trừ thuế) 10 . Đối với phương pháp khấu
    vì không có hoá đơn. Do vậy, Bộ Tài chính ban hành trừ thì lấy số thuế giá trị gia tăng đầu ra trừ thuế giá
    Thông tư 92/2015/TT-BTC ngày 15/6/2015 quy định trị gia tăng đầu vào, rồi nộp cho ngân sách số chênh
    rõ, hộ kinh doanh không phải thực hiện sổ sách kế lệch. Mức thuế suất thuế giá trị gia tăng hầu hết ở mức
    toán, hoá đơn, chứng từ và nộp thuế theo phương 10%, chỉ số ít loại hàng hoá có mức thuế suất 5%. Và
    khoán và hộ kinh doanh nộp thuế khoán vẫn được đặc điểm của thuế giá trị gia tăng là loại thuế gián thu
    sử dụng hóa đơn của cơ quan thuế để cung cấp cho nên người tiêu dùng cuối cùng phải chịu, người tiêu
    khách hàng. Doanh thu tính thuế là doanh thu khoán dùng trả thuế thông qua giá bán, người bán có trách
    và doanh thu thực tế phát sinh trên hóa đơn và nộp nhiệm thu hộ rồi nộp cho ngân sách nhà nước.
    thuế khoán riêng, thuế theo hóa đơn riêng – không Trong khi đối với thuế khoán, đầu vào không buộc
    gộp chung như trước. Thông tư cũng bổ sung thêm phải có hoá đơn chứng từ nhưng đầu ra, người kinh
    hình thức công khai thông tin hộ khoán để tăng cường doanh phải theo mức của từng nhóm ngành với mức
    giám sát của cơ quan ban ngành địa phương, tăng từ 1%, 2%, 3% và cao nhất là 5%. Việc này sinh ra bất
    cường sự giám sát của người dân (trong đó công khai hợp lý là nếu người tiêu dùng mua hàng của doanh
    danh sách hộ kinh doanh đến từng hộ kinh doanh nghiệp thì trong hoá đơn ghi rõ phải thanh toán 10%
    cùng địa bàn, công khai doanh thu và mức thuế khoán thuế giá trị gia tăng, nhưng mua hàng từ hộ kinh
    trên website ngành thuế); quy định trách nhiệm của doanh cá thể thì vẫn phải thanh toán 10% thuế giá trị
    Cục Thuế trong kiểm soát việc quản lý hộ kinh doanh gia tăng, mà hộ kinh doanh lại chỉ phải nộp cho ngân
    tại các Chi cục Thuế trên địa bàn. sách 1%-5%. Và cũng chưa chứng minh được dựa vào
    Các căn cứ để ấn định doanh số đối với hộ kinh doanh cơ sở nào để có mức 1% hay 5%. Hơn nữa, việc không
    cá thể cũng khá phức tạp. Trong khi doanh nghiệp quy định hoá đơn chứng từ đầy đủ dẫn đến tình trạng
    được quyền tự tính – tự khai – tự nộp 8 thuế và tự mua bán khống hoá đơn. Vì không quy định đồng
    chịu trách nhiệm thì hộ kinh doanh được Hội đồng tư điều về mức thuế, hình thức khai thuế nên dễ dẫn đến
    vấn thuế phường xã ấn định số thu ổn định cho mỗi trường hợp hộ kinh doanh cá thể mua hàng giá rẻ từ
    năm. Hội đồng tư vấn thuế phường xã gồm Chủ tịch nhà sản xuất, sau đó bán ra với giá không có thuế giá
    Ủy ban Nhân dân, cán bộ tài chính, đại diện Công an, trị gia tăng nên rẻ hơn, làm giảm sức cạnh tranh đối
    đại diện Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc và cán bộ phụ trách với doanh nghiệp tuân thủ; hoặc bán với giá có thuế
    thuế phường xã 9 . Đồng thời, để mở rộng số lượng hộ giá trị gia tăng 10% nhưng chỉ nộp cho ngân sách 1%-
    kinh doanh tham gia nhằm tăng thêm tính dân chủ, 5% thuế giá trị gia tăng.
    Thông tư cũng quy định địa bàn có trên 900 hộ kinh Chính việc không thống nhất mức thuế suất thuế giá
    doanh thì có ít nhất 9 hộ kinh doanh tham gia hội trị gia tăng (thuế giá trị gia tăng của hộ khoán thấp
    đồng tư vấn thuế. hơn), nên hiện có nhiều đơn vị kinh doanh có doanh
    Việc quy định chi tiết, rõ ràng mức thuế, tưởng có ý số 100-200 tỷ đồng/năm, sử dụng hàng trăm lao động
    nghĩa quan trọng trong việc tính thuế, thế nhưng để nhưng vẫn đăng ký mô hình hộ kinh doanh. Nhiều hộ
    xác định doanh số bao nhiêu, áp mức thuế nào, hoàn kinh doanh nộp thuế khoán nhưng hoạt động trong
    toàn phụ thuộc vào người thực thi. Hiện nay, chưa các lĩnh vực cung cấp máy móc thiết bị công nghệ cao
    có bất kỳ cơ sở khoa học nào để xác định doanh thu (thiết bị y tế, thiết bị thí nghiệm, máy móc xây dựng),
    của hộ kinh doanh khi họ không phải xuất hoá đơn cung cấp hàng tiêu dùng nhập khẩu, cung cấp nguyên

    740

  5. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Kinh tế-Luật và Quản lý, 4(2):737-744

    vật liệu có nguồn gốc tài nguyên khoáng sản (gỗ, cát, 2% (căn cứ vào mức thuế 20% trên lợi nhuận) thì tỷ
    sỏi, đá xây dựng, ….) – là những lĩnh vực hoạt động suất lợi nhuận được xác định chỉ 10%; nếu mức thuế
    kinh doanh không phù hợp với mô hình hộ khoán, thu nhập cá nhân 1% thì tỷ suất lợi nhuận 5%… Ví dụ,
    không thực hiện sổ sách kế toán, dễ dẫn đến tình trạng bác sĩ cạo vôi răng với giá 200.000 đồng, phải nộp 1%
    núp bóng hộ khoán để không thực hiện nộp thuế theo thuế thu nhập cá nhân, tức chỉ 2.000 đồng, như vậy,
    đúng kết quả sản xuất kinh doanh thực tế. Ngoài ra, áp phương pháp khấu trừ của doanh nghiệp (nộp 20%
    còn dễ phát sinh việc lợi dụng hoá đơn của hộ kinh trên lợi nhuận) thì số thuế 2.000 phải nộp quy ra lợi
    doanh để tiêu thụ hàng hoá nhập lậu – thất thu thuế nhuận được xác định là 10.000 đồng, tương đương tỷ
    nhập khẩu, hợp thức hoá đầu vào cho doanh nghiệp suất lợi nhuận 5%. Điều đó cho thấy, mức thuế đối
    để trốn thuế thu nhập doanh nghiệp; lợi dụng hoá đơn với hộ khoán quá thấp. Trong thực tế, ngành dịch vụ
    của hộ kinh doanh trong việc tham nhũng làm thất kể trên sẽ có tỷ lệ lợi nhuận rất cao, đến khoảng 50%
    thoát ngân sách nhà nước tại các đơn vị sử dụng vốn doanh thu, chứ không phải 5% như thể trên.
    ngân sách nhà nước cũng có thể diễn ra. Có nhiều hộ Do vậy, cần phải phân theo 2 nhóm hàng hoá: nhóm
    kinh doanh mới thành lập nhưng đã phát sinh doanh thương mại (mua bán) với nhóm dịch vụ. Qua đó,
    thu sử dụng hoá đơn lên đến cả trăm tỷ đồng/năm. xác định mức thuế suất đối với ngành dịch vụ phải
    Nếu cơ quan thuế thực hiện kiểm tra thì đóng cửa, cao hơn nhiều lần so với nhóm thương mại.
    giải thể để thành lập hộ kinh doanh mới để tránh việc Vì thực tế, cùng là hộ khoán nhưng nếu phân vào các
    kiểm soát của cơ quan thuế. nhóm khác nhau sẽ có mức thuế khoán khác nhau.
    Trong khi đó, Luật Doanh nghiệp quy định, hộ kinh Dù không có cơ sở lý luận nào cho thấy các mức thuế
    doanh tối đa không quá 10 lao động, nhưng vì luật suất này phù hợp hay không, nhưng trong thực tế,
    không có chế tài xử lý, nên có rất nhiều hộ kinh doanh mức thuế thể hiện sự bất hợp lý. Chẳng hạn, người
    quy mô lớn vẫn hoạt động theo mô hình hộ khoán để kinh doanh dịch vụ giữ xe phải nộp thuế cao hơn
    hưởng thuế suất thấp, mà không bị xử lý. phòng khám của bác sĩ. Ví dụ, một bãi giữ xe cũng
    Kiến nghị: đầu tư máy móc, phòng cháy chữa cháy, máy soi, cam-
    – Bãi bỏ các mức khoán thuế giá trị gia tăng chêch lệch era… có doanh số 500 triệu đồng/tháng sẽ bị tính thuế
    nhau, thống nhất một mức thuế giá trị gia tăng cho cả thuộc nhóm “dịch vụ không bao thầu nguyên liệu” với
    hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp, dựa trên thực mức thuế suất là 7% (gồm 2% thuế thu nhập cá nhân
    tế bán hàng của đơn vị. Vì sắc thuế này do người tiêu và 5% thuế giá trị gia tăng). Số thuế chủ bãi xe phải
    dùng cuối cùng trả, nên cần phải thu bằng nhau. Khi nộp là 500 triệu x 7% = 35 triệu đồng/tháng. Trong
    việc áp thuế khoán không còn có lợi, thì trao quyền khi đó, một phòng khám bác sĩ cũng có doanh số 500
    cho người kinh doanh được tự chọn mô hình kinh triệu đồng/tháng nhưng được phân vào nhóm “ngành
    doanh là hộ cá thể hay doanh nghiệp, mà không cần nghề, lĩnh vực khác” nên chỉ áp thuế 3% (gồm 1% thuế
    ràng buộc theo quy mô doanh số, vốn hay số lao động. thu nhập doanh nghiệp và 2% thuế giá trị gia tăng)
    – Loại bỏ việc vừa áp dụng thuế khoán, vừa áp dụng nên số thuế phải nộp chỉ 500 triệu x 3% = 15 triệu
    kê khai thuế khi sử dụng hoá đơn cho cùng một hộ đồng/tháng. Chứng minh cho thấy có sự khác biệt
    kinh doanh. Khi một hộ cùng lúc được áp dụng hai lớn trong tính thuế giữa các ngành nghề, chênh lệch
    loại thuế là khoảng trống cho kẻ gian dồn doanh số hơn gấp đôi.
    của thuế khoán sang xuất hoá đơn cho doanh nghiệp Một bất hợp lý khác không kém phần quan trọng nữa
    đưa vào chi phí, nhằm giảm số thuế thu nhập phải nộp là dù luật quy định mức thuế suất của từng nhóm
    của doanh nghiệp. ngành thấp, nhưng thất thu lại nằm ở khâu xác định
    doanh số. Rất nhiều hộ kinh doanh nộp thuế khoán
    Chỉ phân theo 2 nhóm: dịch vụ và thương mại ở các chợ đầu mối có doanh số hàng trăm triệu đồng,
    Hộ kinh doanh hiện được áp dụng thuế suất thấp hơn thậm chí cả tỷ đồng/đêm nhưng số thuế hiện nay được
    so với doanh nghiệp. Thông thường tổng thuế điều khoán cho mỗi hộ chỉ chừng chục triệu đồng đến 15
    tiết đối với hộ kinh doanh từ 1,5% đến 7%. Trong đó, triệu đồng/tháng, là quá ít. Ví dụ, với mức bán thấp
    thuế thu nhập cá nhân được áp với mức rất thấp, chỉ nhất ở chợ đầu mối là 100 triệu đồng/đêm x 30 đêm
    0,5% – 1% – 1,5% – 2% (tuỳ theo nhóm ngành). Trong = 3 tỷ đồng/tháng. Nhóm ngành thương mại có mức
    khi đó, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp là 20% thuế suất 1,5% (0,5% thuế thu nhập cá nhân và 1%
    trên thu nhập chịu thuế. Mặc dù, thuế thu nhập doanh thuế giá trị gia tăng) thì số thuế phải nộp là 45 triệu
    nghiệp tính trên phần lợi nhuận, còn thuế thu nhập cá đồng/tháng – nhưng thực tế chỉ khoán 10-15 triệu
    nhân của hộ khoán tính trên doanh thu nên thấp hơn. đồng/tháng. Điều đó cho thấy một con số thất thu
    Tuy nhiên, nếu xác định mức thuế thu nhập cá nhân thuế khủng ở lĩnh vực thuế khoán. Nguyên nhân, cán

    741

  6. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Kinh tế-Luật và Quản lý, 4(2):737-744

    bộ bắt tay với hộ kinh doanh để giảm doanh thu nhằm Thế nhưng, việc ứng dụng công nghệ thông tin này
    trốn thuế, “cưa” lợi ích. chỉ mới giải quyết khâu “đầu ra” là nộp thuế. Trong
    Ngoài ra, cần tách thuế giá trị gia tăng ra khỏi mức khi, chi phí tuân thủ và chi phí quản lý lại nằm ở khâu
    khoán thuế, vì thuế này đã được Luật thuế Giá trị gia “đầu vào”, tức là tính thuế, xác định thuế, áp thuế ở
    tăng quy định thống nhất cho từng loại hàng hoá, dịch địa phương. Do vậy, để giảm chi phí quản lý cần thay
    vụ, nên căn cứ vào mức thuế suất trong luật để áp vào đổi chính sách theo hướng:
    doanh số bán hàng để thu. – Chỉ một lực lượng cán bộ thuế chịu trách nhiệm, các
    Từ đó, cần kiến nghị một số giải pháp để tăng cường ngành khác chỉ giám sát.
    quản lý, chống thất thu thuế như: – Tăng mức phạt thật nặng đối với người vi phạm để
    – Phân lại, phân chi tiết nhóm ngành và mức thuế phù đủ sức răn đe.
    hợp với tỷ suất lợi nhuận trung bình, tương ứng với – Giao quyền tự tính, tự khai, tự nộp thuế và tự chịu
    tỷ suất lợi nhuận 20% của doanh nghiệp. Việc này chỉ trách nhiệm cho hộ kinh doanh cá thể như đối với
    tạm thời, vì dần dần nên hướng đến áp dụng khấu trừ doanh nghiệp. Khi đó sẽ giải tán hội đồng tư vấn thuế
    thuế thống nhất đối với các hình thức kinh doanh, phường xã. Cán bộ thuế dành thời gian đi hậu kiểm
    để tránh lỗ hỏng thuế. Khi chưa áp dụng khấu trừ và xử phạt đơn vị, cá nhân vi phạm.
    thuế, cũng chỉ nên ấn định thuế khoán đối với thuế – Ứng dụng công cụ công nghệ thông tin trong quản lý.
    thu nhập cá nhân, còn thuế giá trị gia tăng là thuế do Ngành thuế trang bị máy POS tính tiền cho tất cả các
    người tiêu dùng đóng, cần phải thống nhất thuế suất hộ kinh doanh, có gắn kết nối với mạng của cơ quan
    chung cho cả hộ kinh doanh lẫn doanh nghiệp. thuế để cơ quan thuế có thể giám sát doanh số bán của
    – Gắn máy tính tiền, để theo dõi doanh số bán hàng hộ kinh doanh. Nếu ngân hàng phục vụ khách hàng,
    của hộ kinh doanh, để tính đúng doanh thu thực tế, gắn máy POS tính tiền ở các điểm kinh doanh, thì cơ
    quan thuế thu tiền, phải đầu tư hệ thống để đảm bảo
    tránh việc hội đồng tư vấn thuế bắt tay với hộ kinh
    giám sát công bằng, tránh thất thu trong lâu dài là cần
    doanh giảm doanh số khoán.
    thiết.
    Giảm chi phí quản lý, thống nhất một đầu mối – Sửa đổi Luật thuế Giá trị gia tăng theo hướng xem
    trách nhiệm phiếu tính tiền từ máy POS có mã số hộ kinh doanh
    của từng hộ là hoá đơn chứng từ hợp pháp khi kê khai,
    Nếu mỗi hội đồng tư vấn thuế phường xã gồm 5 người
    khấu trừ thuế. Từ đó, dần dần sẽ tiến tới khấu trừ thuế
    (trong đó có 1 cán bộ thuế chuyên trách) thì cả nước
    thu nhập cá nhân đối với từng cá nhân, nhằm khuyến
    có 11.162 xã phường, tính trung bình có đến 55.810
    khích cá nhân nhận hoá đơn. Có thể áp dụng cả
    người lo chuyện tính thuế khoán ở địa phương. Dẫu
    phần mềm trong máy POS tính tiền bằng cách doanh
    biết hầu hết là cán bộ kiêm nhiệm, nhưng với lực nghiệp, cá nhân mua hàng chỉ cần nhập mã số thuế
    lượng đông như thế, mà mỗi năm chỉ thu được 2% thì hoá đơn đó sẽ được chuyển dữ liệu tự động vào hồ
    trong tổng số thu thì liệu số thu có đủ để bù đắp sơ thuế của bên mua (đồng thời thông báo qua điện
    được chi phí quản lý? Đó là chưa kể, khi bỏ sót trong thoại di động hoặc tin nhắn trên mạng để người mua
    thu thuế – điểm hình là việc lọt sổ hơn nửa triệu hộ theo dõi), đến cuối năm, bên mua sẽ có dữ liệu sẵn
    kinh doanh – thu thuế không đúng, không đủ, thì vẫn quyết toán thuế mà không cần phải giữ hoá đơn giấy.
    không xác định được trách nhiệm thuộc về ai. Khi tất cả hộ kinh doanh, doanh nghiệp cùng sử dụng
    Do vậy, để giảm chi phí tuân thủ và chi phí quản lý, hoá đơn chứng từ trong mọi hoạt động mua bán thì
    tăng hiệu quả quản lý, cần một chế độ quản lý thuế sẽ không có khoảng trống thuế nữa. Sẽ không còn
    hiện đại. Mặc dù từ năm 2016, ngành thuế thực hiện chuyện những hộ kinh doanh dùng phần bán cho cá
    thí điểm nộp thuế điện tử thông qua tổ chức kinh nhân không lấy hoá đơn rồi dồn doanh số đó xuất hoá
    tế nhận ủy nhiệm thu thuế (do Ủy ban Nhân dân đơn khống bán cho doanh nghiệp khác, giúp họ kê
    phường xã, không có cơ sở vật chất và phương tiện để khai, khấu trừ thuế hoặc hoạch toán trục lợi tiền từ
    thực hiện nhận và gửi dữ liệu thu thuế bằng phương ngân sách.
    thức điện tử cho cơ quan thuế). Đã có 316/711 Chi
    cục Thuế (đạt 43,7%) tham gia thí điểm nộp thuế điện KẾT LUẬN
    tử của cá nhân kinh doanh qua tổ chức nhận uỷ nhiệm Bài báo đã chỉ ra rằng, do hai phương pháp tính thuế là
    thu thuế hay nộp thuế điện tử (POS), tin nhắn điện phương pháp trực tiếp (thuế khoán) và phương pháp
    thoại, nộp thuế tại địa chỉ đăng ký, thanh toán tại quầy khấu trừ (đầu ra trừ (-) đầu vào của hàng hóa, dịch
    giao dịch của đơn vị nhận uỷ nhiệm thu thuế, thanh vụ) có độ chênh lệch lớn về xác định số thuế phải
    toán tại các điểm thu di động… giúp việc nộp thuế nộp; đặc biệt với việc áp dụng các loại hóa đơn khác
    trở nên thuận tiện, tiết kiệm được thời gian, công sức. nhau (hóa đơn trực tiếp và hóa đơn giá trị gia tăng) đã

    742

  7. Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Kinh tế-Luật và Quản lý, 4(2):737-744

    tạo ra khoảng trống thuế, giúp người nộp thuế và cán TUYÊN BỐ ĐÓNG GÓP CỦA CÁC TÁC
    bộ thuế bắt tay trục lợi, gây thất thu cho ngân sách
    GIẢ
    nhà nước. Với việc phân nhiều nhóm ngành để ấn
    định thuế suất trong quy định pháp luật hiện hành gây Toàn bộ nội dung bài viết chỉ do tác giả thực hiện (dựa
    phức tạp và khó áp dụng, bởi hoạt động kinh doanh trên số liệu của Tổng Cục thuế và đối chiếu với quy
    nhỏ lẻ thường đa ngành nghề, doanh số lại thống nhất định pháp luật).
    chung, không có hóa đơn, chứng từ xác định từng mặt TÀI LIỆU THAM KHẢO
    hàng thì khó có thể thực hiện đúng phân nhóm ngành
    1. Tổng Cục thuế. Báo cáo tổng kết công tác Thuế năm 2015,
    áp thuế, từ đó việc xác định sai nhằm giảm số thuế sẽ 2016, 2017 và 2018;.
    dễ xảy ra. Từ đó, bài báo cũng hàm ý chính sách thuế 2. Điều 3 Thông tư 92/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính;.
    3. Bộ Tài Chính, Báo cáo tình hình thu ngân sách năm 2015, 2016,
    khoán xây dựng theo hướng tinh gọn nhóm ngành; 2017, 2018;.
    thống nhất cách áp thuế dựa trên doanh số thực thông 4. Khoản 1 Điều 66 Nghị định 78/2015/NĐ-CP hướng dẫn về thủ
    qua việc ứng dụng công nghệ thông tin (máy POS tính tục đăng ký kinh doanh của Luật doanh nghiệp . 2014;.
    5. Nghị định 78/2015/NĐ-CP hướng dẫn về thủ tục đăng ký kinh
    tiền kết nối với cơ quan quản lý thuế); đồng thời tăng doanh của Luật doanh nghiệp. 2014;.
    hậu kiểm để phát hiện sai phạm; sửa đổi chế tài theo 6. Nghị định 75/2002/NĐ-CP quy định về lệ phí môn bài; Nghị
    định 139/2016/NĐ-CP quy định về lệ phí môn bài;.
    hướng tăng nặng mức xử phạt đối với người vi phạm
    7. Khoản 2 Điều 2 Thông tư 92/2015/TT-BTC hướng dẫn thực
    để đủ tính răn đe. hiện thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân đối với
    cá nhân cư trú có hoạt động kinh doanh;.
    TUYÊN BỐ XUNG ĐỘT LỢI ÍCH 8. Luật số 71/2014/QH13 Luật thuế Thu nhập Doanh nghiệp;.
    9. Thông tư số 208/2015/TT-BTC về hoạt động của Hội đồng tư
    Tác giả xin cam đoan rằng không có bất kì xung đột vấn thuế xã, phường, thị trấn;.
    lợi ích nào trong công bố bài báo. 10. Luật số 13/2008/QH12 Luật thuế Giá trị gia tăng;.

    743

  8. Science & Technology Development Journal – Economics – Law and Management, 4(2):737-744
    Open Access Full Text Article Review

    Tax gaps to business households

    Dang Thi Han Ni*

    ABSTRACT
    The article starts from tax revenue loss to individual business households. From the fact that indi-
    vidual business households account for the largest number in the country yet the budget revenue
    Use your smartphone to scan this from this group is lowest, the article points out irrationalities in legal regulations and management
    QR code and download this article mechanism which result in the issue. Specifically, tax policies have not been developed on a scien-
    tific basis, tax calculation methods are changed regularly and divided into many groups of industry
    with a large difference in tax rates. In addition, the inconsistency in the regulations on invoices has
    caused varying applications and paved the way for illegitimate activities in tax calculation. There-
    fore, the article proposes to change policies and improve the legal system so as to uniform tax
    calculation methods for mitigating illegitimate activities, reducing the revenue loss from tax and
    ensuring a fair playground to different types of businesses. Besides, the article suggests applying IT
    in the tax management for better transparency, just tax treatment, better compliance by the busi-
    ness households and reduction of compliance costs. This also can make it easier for government
    agencies to manage and reduce negative issues, especially in the context of Industry 4.0 and the
    world’s development trend.
    Key words: Tax revenue loss, individual business household tax, tax improvement

    Sai Gon Giai Phong newspaper

    Correspondence
    Dang Thi Han Ni, Sai Gon Giai Phong
    newspaper
    Email: hannisggp@gmail.com

    History
    • Received: 10/05/2019
    • Accepted: 05/07/2019
    • Published: 30/06/2020
    DOI : 0.32508/stdjelm.v4i2.625

    Copyright
    © VNU-HCM Press. This is an open-
    access article distributed under the
    terms of the Creative Commons
    Attribution 4.0 International license.

    Cite this article : Ni D T H. Tax gaps to business households. Sci. Tech. Dev. J. – Eco. Law Manag.;
    4(2):737-744.
    744

Download tài liệu Khoảng trống thuế trong lĩnh vực thuế khoán đối với hộ kinh doanh File Word, PDF về máy