[Download] Tải Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng – Tải về File Word, PDF

Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng

Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng
Nội dung Text: Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng

Download


Mời các bạn cùng tham khảo “Bài giảng Kế toán quản trị – Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức” để nắm chi tiết nội dung kiến thức chi phí định mức; biến động chi phí; kiểm soát biến động chi phí; phân biệt hệ thống chi phí định mức với hệ thống chi phí thực tế.

Bạn đang xem: [Download] Tải Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng – Tải về File Word, PDF

*Ghi chú: Có 2 link để tải biểu mẫu, Nếu Link này không download được, các bạn kéo xuống dưới cùng, dùng link 2 để tải tài liệu về máy nhé!
Download tài liệu Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng File Word, PDF về máy

Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng

Mô tả tài liệu

Nội dung Text: Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng

  1. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    BÀI 5: KIỂM SOÁT CHI PHÍ BẰNG CHI PHÍ ĐỊNH MỨC

    Giới thiệu
     Kiểm soát và tiết kiệm chi phí là một yêu
    cầu cần thiết đối với mọi doanh nghiệp.
    Tiết kiệm chi phí làm giảm giá thành, tăng
    lợi nhuận và nâng cao hiệu quả sản xuất
    kinh doanh. Thông qua phân tích tình hình
    biến động của chi phí có thể xác định
    được các khả năng tiềm tàng, các nguyên
    nhân chủ quan, khách quan tác động đến
    sự tăng, giảm chi phí thực tế so với kế
    hoạch đặt ra trước đó.
     Trong bài này chúng ta sẽ nghiên cứu các
    công cụ được sử dụng bởi các nhân viên
    kế toán để trợ giúp các nhà quản lý trong
    việc kiểm soát chi phí và biến động giữa
    chi phí thực tế và chi phí định mức.

    Nội dung Mục tiêu

     Nội dung chi phí định mức. Sau khi học xong bài này, học viên sẽ:
     Phân tích biến động chi phí.  Hiểu khái niệm chi phí định mức, mục
     Kiểm soát biến động chi phí. đích xây dựng chi phí định mức, phân
     Phân biệt hệ thống chi phí định mức với biệt chi phí định mức và dự toán.
    hệ thống chi phí thực tế.  Biết áp dụng để xác định một số loại chi
    phí định mức (định mức chi phí nguyên
    vật liệu trực tiếp, định mức chi phí nhân
    Thời lượng học công trực tiếp…).
     9 tiết  Nắm được các công thức xác định biến
    động chi phí để phân tích biến động.
     Nắm được các yếu tố tác động đến việc
    kiểm soát chi phí, phân tích nguyên nhân
    và xác định trách nhiệm đối với biến động
    chi phí.

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 101

  2. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG BÀI

    Tình huống dẫn nhập
    Bạn là nhân viên phòng hành chính của Công ty Hưng Thịnh. Nhân dịp cuối năm, Ban giám
    đốc quyết định tổ chức liên hoan cuối năm cho toàn thể nhân viên trong công ty. Bạn được
    giao mua đồ uống cho bữa tiệc kết thúc cuối năm của công ty. Ngân sách của bạn dự kiến là 3
    triệu, nhưng bạn đã mua hết 3,5 triệu. Bạn cần phải đảm bảo chi theo đúng dự kiến của bạn.

    Câu hỏi
    Là kế toán quản trị của công ty, bạn cần phải giải thích tại sao lại chi hơn 3 triệu cho việc mua
    đồ uống này và bạn sẽ phải làm gì?

    102 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  3. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    5.1. Chi phí định mức

    5.1.1. Khái niệm
     Chi phí định mức hay còn gọi là chi phí tiêu chuẩn
    (standard cost) là sự ước lượng chi phí để sản xuất
    một đơn vị sản phẩm. Chi phí định mức được thiết
    lập cho từng khoản mục chi phí sản xuất (chi phí
    nguyên liệu trực tiếp, chi phí lao động trực tiếp, và
    chi phí sản xuất chung) dựa trên lượng định mức
    (ví dụ như số giờ lao động, số lượng nguyên liệu,…
    cần để sản xuất một đơn vị sản phẩm) và giá định
    mức của mỗi nhân tố đầu vào (ví dụ: Giá ước tính cho 1kg nguyên liệu, mức lương
    ước tính cho 1 giờ lao động, v.v…). Ví dụ: một sản phẩm A cần 0,5 kg nguyên
    liệu trực tiếp để sản xuất và giá mua 1 kg nguyên liệu là 10.000 đồng. Định mức
    chi phí nguyên vật liệu trực tiếp là 5.000 đồng/sản phẩm (0,5 × 10.000). Dựa vào
    chi phí định mức, nhân viên kế toán quản trị sẽ xác định dự toán chi phí sản xuất
    (dựa trên mức hoạt động dự kiến) và sử dụng nó làm “chuẩn mực” để đối chiếu
    với chi phí thực tế.
     Chi phí thực tế (actual cost) là chi phí phát sinh thực tế trong quá trình sản xuất,
    được nhân viên kế toán quản trị thu thập từ hệ thống kế toán của tổ chức.
     Biến động chi phí (cost variance) là chênh lệch giữa chi phí thực tế và chi phí định
    mức (dự toán chi phí). Biến động chi phí được sử dụng để kiểm soát chi phí.
    Các lợi ích của hệ thống chi phí định mức:
     Chi phí định mức là chuẩn mực để nhà quản lý so sánh với chi phí thực tế.
     Chi phí định mức và biến động chi phí giúp nhà quản lý thực hiện quản lý theo
    ngoại lệ.
     Là căn cứ để định giá việc thực hiện.
     Thúc đẩy người lao động hướng đến việc tiết kiệm chi phí.
     Số liệu giá thành thường ổn định hơn.
     Hệ thống kế toán đơn giản hơn so với hệ thống chi phí thực tế.
    Phân biệt định mức và dự toán
    Dự toán được lập trên cơ sở dự toán tương lai, giúp cho nhà quản lý lên kế hoạch
    giá thành và chi phí cho kỳ tương lai. Ví dụ: dự toán quỹ lương trong tháng, dự
    toán nguyên vật liệu…
    Định mức là mức tiêu chuẩn cần thiết cho hoạt động thực tế (như số kg nguyên vật
    liệu cho một sản phẩm, giờ công lao động cho một sản phẩm). Trong sản xuất kinh
    doanh doanh nghiệp sẽ xây dựng hệ thống chi phí định mức để làm cơ sở so sánh với
    các khoản chi phí thực tế như chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công … Khi đó chi
    phí định mức thể hiện giá trị của nguyên vật liệu và nhân công cần sử dụng cho các
    mức độ sản xuất thực tế. Ví dụ để may một áo sơ mi cần 2m vải, và 1 giờ công lao
    động cắt may.

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 103

  4. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    5.1.2. Phân loại
    Định mức chi phí được chia làm hai loại là định mức lý tưởng (perfection standards)
    và định mức thực tế (practical standards).
     Định mức lý tưởng
    Định mức lý tưởng hay còn gọi là định mức hoàn hảo là định mức chỉ có thể đạt
    được trong những điều kiện sản xuất lý tưởng: Người lao động làm việc với năng
    suất cao nhất, nguyên liệu không bị hỏng, không có sự hư hỏng của máy móc,
    hoặc sự gián đoạn sản xuất,… Trong thực tế, định mức lý tưởng ít khi được áp
    dụng vì nó không có tính thực tiễn.
     Định mức thực tế
    Định mức thực tế có thể được định nghĩa là định mức “chặt nhưng có thể thực hiện
    được”, là loại định mức được xây dựng một cách chặt chẽ, có cơ sở khoa học, dựa
    trên điều kiện sản xuất thực tế: cho phép có thời gian hợp lý máy ngừng và thời
    gian nghỉ ngơi của người lao động và do đó định mức sẽ đạt được thông qua sự
    nhận thức và sự cố gắng cao của người lao động trong công việc. Do vậy, định
    mức thực tế nếu xây dựng đúng đắn và hợp lý sẽ có tác dụng động viên, khuyến
    khích người lao động làm việc có năng suất.
    Biến động giữa số liệu thực tế với định mức (thực tế) sẽ có nhiều ý nghĩa đối với
    nhà quản lý trong việc kiểm soát.

    5.1.3. Phương pháp xác định chi phí định mức
    Thiết lập định mức có lẽ là công việc khó khăn nhất trong quá trình xây dựng một hệ
    thống chi phí định mức (Edmonds et al., 2003). Các nhà quản lý thường sử dụng hai
    phương pháp chủ yếu sau đây để xây dựng định mức chi phí: Phương pháp thống kê
    kinh nghiệm và phương pháp phân tích công việc.
     Phương pháp thống kê kinh nghiệm (Historical Data Analysis)
    Phương pháp này thường được áp dụng ở các
    doanh nghiệp có quy trình sản xuất ổn định. Để xây
    dựng các định mức chi phí, người ta dựa vào số
    liệu trong quá khứ, tiến hành phân tích và từ đó xây
    dựng định mức về lượng (lượng nguyên liệu tiêu
    hao, thời gian làm việc,…). Đồng thời, căn cứ vào
    tình hình thị trường, các quyết định tồn kho để xây
    dựng định mức về giá.
     Phương pháp phân tích công việc
    Để thực hiện phương pháp này, các kế toán viên phải phối hợp với các nhân viên
    kỹ thuật để phân tích công suất thiết kế của máy móc thiết bị, phân tích quy trình
    công nghệ, phân tích hành vi sản xuất, v.v… để xây dựng các định mức chi phí.
    Trong thực tiễn, các nhà quản lý thường sử dụng phối hợp hai phương pháp này để
    xây dựng các định mức chi phí. Phương pháp thống kê kinh nghiệm được sử dụng
    ở những phần/giai đoạn của quy trình sản xuất ổn định (không có sự thay đổi), và
    phương pháp phân tích công việc được sử dụng trong những phần/giai đoạn của
    quy trình sản xuất có sự thay đổi về công nghệ hoặc phương pháp sản xuất.

    104 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  5. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    5.1.4. Xây dựng định mức chi phí sản xuất
    Xây dựng các định mức chi phí sản xuất kinh doanh là công việc phức tạp và khó
    khăn, đòi hỏi các nhà quản trị doanh nghiệp phải chú ý đến đặc điểm tổ chức sản xuất
    kinh doanh, yêu cầu quản lý cụ thể, loại sản phẩm, dịch vụ, địa điểm kinh doanh,
    nguồn hàng cung cấp, đơn giá vật tư, đơn giá lao động.

    5.1.4.1. Định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
    Định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp được xây dựng dựa vào định mức lượng
    nguyên vật liệu tiêu hao và định mức giá của nguyên vật liệu.
     Định mức lượng nguyên liệu trực tiếp: phản ánh
    lượng nguyên liệu tiêu hao ước tính để sản xuất
    một sản phẩm, bao gồm cả lượng hao hụt cho phép
    trong quá trình sản xuất.
     Định mức về giá nguyên liệu trực tiếp: phản ánh
    giá phí cuối cùng của một đơn vị nguyên liệu trực
    tiếp, bao gồm giá mua cộng với chi phí thu mua trừ
    đi chiết khấu mua hàng được hưởng.
    Nguyên tắc chung: khi xác định số lượng nguyên vật liệu chính tiêu hao định mức cho
    một đơn vị sản phẩm (ĐVSP) phải căn cứ vào loại sản phẩm, khả năng thay thế
    nguyên vật liệu, trình độ sử dụng NVL của công nhân hay máy móc thiết bị, số NVL
    hao hụt định mức (nếu có).
    Khi xác định đơn giá NVL tiêu dùng cho sản xuất từng loại sản phẩm, căn cứ vào việc
    nghiên cứu giá thị trường, nguồn cung cấp nguyên, vật liệu và một số điều kiện khác
    như giá cước phí vận chuyển, phương tiện vận chuyển… để dự tính đơn giá mua thực
    tế và chi phí mua của một số vật liệu xuất dùng.
     Sau khi xác định được đơn giá mua thực tế của NVL chính, kế toán sử dụng công thức
    dưới đây để tính định mức chi phí NVL chính tiêu hao cho một đơn vị sản phẩm.
    Định mức chi phí Số lượng NVL Đơn giá NVL
    NVL chính tiêu = chính tiêu hao  chính tiêu hao (1)
    hao cho 1 ĐVSP cho 1 ĐVSP cho 1 ĐVSP

     Đối với vật liệu phụ, căn cứ vào đặc tính của sản phẩm, dịch vụ để có thể định
    mức theo một tỷ lệ phù hợp, sau đó, dựa vào đơn giá của vật liệu để định mức chi
    phí vật liệu phụ theo công thức:
    Số lượng Đơn giá vật liệu
    Định mức chi phí
    vật liệu phụ phụ tiêu hao
    vật liệu phụ tính =  (2)
    tiêu hao tính tính cho
    cho 1 ĐVSP
    cho 1 ĐVSP 1 ĐVSP
    Cuối cùng, tổng hợp định mức chi phí NVL chính và vật liệu phụ trực tiếp sử dụng
    cho sản xuất 1 ĐVSP sẽ có được định mức chi phí NVL trực tiếp tính cho 1 ĐVSP.
    Ví dụ: Định mức lượng và giá nguyên liệu trực tiếp để sản xuất một sản phẩm tại
    Công ty may Hưng Thịnh như sau:

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 105

  6. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    Định mức lượng:
    Lượng nguyên liệu cần để sản xuất 1 áo sơ mi: 1,85m vải
    Lượng nguyên liệu hao hụt cho phép: 0,15m
    Định mức nguyên liệu phụ cho một áo sơ mi: 10.000 đồng
    Định mức giá:
    Giá mua 1m vải: 34.500 đồng
    Cộng: Chi phí vận chuyển 500 đồng
    Định mức giá 1 mét nguyên liệu vải 35.000 đồng
    Định mức chi phí nguyên vật liệu = Định mức lượng  Định mức giá
    = 2m  35.000 + 10.000 = 80.000 đồng/sản phẩm

    5.1.4.2. Định mức chi phí nhân công trực tiếp
    Định mức chi phí nhân công trực tiếp được biểu thị thông qua định mức giá của một
    giờ lao động trực tiếp và định mức lượng thời gian lao động trực tiếp để sản xuất một
    đơn vị sản phẩm.
     Định mức về thời gian lao động: lượng thời gian tiêu chuẩn cần thiết để sản xuất
    một đơn vị sản phẩm. Một điều cần lưu ý là định mức thời gian lao động phải bao
    gồm cả thời gian để nghỉ ngơi, giải quyết các nhu cầu cá nhân, lau chùi máy và
    thời gian chết máy.
    Về lý luận cũng như thực tế, định mức thời gian lao động trực tiếp được thực hiện
    bằng một trong hai phương pháp:
    o Bấm giờ để xác định thời gian cần thiết hoàn
    thành một đơn vị sản phẩm;
    o Chia công việc hoàn thành theo từng thao thác
    kỹ thuật, xác định thời gian của từng thao tác
    kỹ thuật để hoàn thành sản phẩm và tổng hợp
    lại nhằm xác định thời gian hoàn thành của một
    đơn vị sản phẩm.
     Định mức giá lao động trực tiếp: Chi phí tiền lương ước tính cho một giờ lao động
    trực tiếp, bao gồm tiền lương, tiền công của người lao động và các khoản phụ cấp
    và những chi phí khác liên quan đến lao động.
    Ví dụ: Định mức lượng thời gian và giá lao động trực tiếp để sản xuất một áo sơ mi
    tại Công ty may Hưng Thịnh như sau:
    Định mức lượng thời gian lao động trực tiếp:
     Thời gian căn bản cần để sản xuất 1 áo sơ mi: 1 giờ
     Thời gian giải lao và giải quyết nhu cầu cá nhân: 0,1 giờ
     Thời gian lau chùi máy và chết máy: 0,1 giờ
     Định mức thời gian cho 1 đơn vị sản phẩm: 1,2 giờ
    Định mức đơn giá lao động trực tiếp:
     Mức lương căn bản 1 giờ: 50.000 đồng

    106 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  7. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

     Phụ cấp lương (25% mức lương căn bản): 12.500 đồng
     Định mức giá 1 giờ lao động trực tiếp: 62.500 đồng

    Định mức chi phí lao động trực tiếp = Định mức lượng  Định mức giá

    = 1,2  62.500 = 75.000 đồng/áo

    5.1.4.3. Định mức chi phí sản xuất chung
    Định mức chi phí sản xuất chung được xây dựng theo chi phí sản xuất chung biến đổi
    và cố định, nhằm phục vụ cho việc phân tích biến động chi phí sản xuất chung. Định
    mức chi phí sản xuất chung được xây dựng dựa trên đơn giá phân bổ sản xuất chung
    và tiêu thức được chọn để phân bổ chi phí sản xuất (ví dụ như số giờ lao động hoặc số
    giờ máy). Để thuận lợi cho việc thảo luận trong bài này, chúng ta giả sử rằng Công ty
    may Hưng Thịnh chọn căn cứ để phân bổ chi phí sản xuất chung là số giờ lao động.
     Định mức chi phí sản xuất chung biến đổi:
    Định mức lượng: Số giờ lao động cho cần thiết để sản xuất một đơn vị sản phẩm.
    Định mức giá: Đơn giá phân bổ chi phí sản xuất chung biến đổi (phản ánh đơn giá
    sản xuất chung biến đổi tính cho một giờ lao động).
    Phương pháp xác định định mức chi phí biến đổi và chi phí cố định thuộc chi phí
    sản xuất chung đều giống nhau và được tính theo công thức sau:

    Định mức chi phí Đơn giá chi phí Đơn vị tiêu chuẩn
    sản xuất chung = sản xuất chung  phân bổ cho (3)
    cho 1 ĐVSP phân bổ 1 ĐVSP

    Ví dụ: Định mức sản xuất chung biến đổi để sản xuất một áo sơ mi tại công ty
    may Hưng Thịnh như sau:
    Định mức lượng (Số giờ công cho phép để sản xuất 1 áo sơ mi): 0,2 giờ
    Định mức giá (Đơn giá sản xuất chung biến đổi ước tính/1 giờ công): 50.000 đồng/giờ
    Định mức sản xuất chung biến đổi: 0,2 giờ  50.000 = 10.000 đồng
     Định mức chi phí sản xuất chung cố định:
    Định mức chi phí sản xuất chung cố định được xây dựng tương tự như định mức
    chi phí sản xuất chung biến đổi.
    Ví dụ: Định mức sản xuất chung cố định để sản xuất áo sơ mi tại công ty may
    Hưng Thịnh như sau:
    Định mức lượng (Số giờ máy cho phép để sản xuất 1 áo sơ mi): 1,2 giờ
    Định mức giá (Đơn giá sản xuất chung cố định ước tính/1 giờ máy): 30.000đồng/giờ
    Định mức sản xuất chung cố định: 1,2 giờ × 30.000 = 36.000 đồng

    5.1.4.4. Tổng hợp các định mức chi phí sản xuất
    Sau khi xây dựng định mức cho từng yếu tố chi phí sản xuất, ta lập bảng tổng hợp các
    định mức chi phí, gọi là thẻ tính giá thành định mức.

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 107

  8. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức
    Bảng 5.1: Bảng tính giá thành định mức Công ty may Hưng Thịnh
    Thẻ tính giá thành định mức sản phẩm:….

    Khoản mục chi phí Định mức lượng Định mức giá Định mức chi phí

    NVL chính trực tiếp 2m 35.000 70.000

    NVL phụ trực tiếp 10.000 10.000

    Nhân công trực tiếp 1,2 giờ 62.500 75.000

    Chi phí sản xuất chung

    Chi phí biến đổi 0,2 giờ 62.500 13.000

    Chi phí cố định 1,2 giờ 30.000 36.000

    Giá thành định mức 204.000

    5.2. Phân tích biến động chi phí

    5.2.1. Khái niệm biến động chi phí
    Biến động chi phí là chênh lệch giữa chi phí thực tế và chi phí định mức (định mức
    chi phí). Biến động chi phí được tách thành hai thành phần là biến động về giá và biến
    động về lượng nhằm phục vụ cho việc kiểm soát chi phí.
    Khi đó công thức chung sẽ là:
    Biến động chung = Tổng chi phí thực tế – Tổng chi phí định mức (4)
    Nếu biến động chung > 0 (dương) tức là chi phí thực tế lớn hơn chi phí định mức –
    biến động bất lợi, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh không hiệu quả, chi phí lớn hơn
    so với định mức được lập. Ngược lại biến động chung < 0 – biến động thuận lợi – chi
    phí thực tế nhỏ hơn chi phí định mức, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hiệu quả hơn
    so với định mức đề ra.
    Sự biến động này do biến động về giá và biến động về lượng tạo ra. Khi đó biến động
    về giá và biến động về lượng sẽ được xác định như sau:
    Biến động về giá = (Đơn giá thực tế – Đơn giá định mức)  Lượng thực tế (5)
    Biến động về lượng = (Lượng thực tế – Lượng định mức)  Đơn giá định mức (6)

    Mục đích phân tích biến động chi phí
    Biến động xảy ra do nhiều nguyên nhân, vừa chủ quan vừa khách quan. Các nhà quản
    lý xác định đúng các nguyên nhân gây ra biến động thì mới đưa ra được các biện pháp
    đúng đắn và kịp thời để chấn chỉnh hoặc phát huy các biến động đó theo hướng có lợi
    cho doanh nghiệp. Để làm được điều đó, đòi hỏi doanh nghiệp phải phân tích biến
    động chi phí giữa thực tế và tiêu chuẩn (định mức, ngân sách dự toán…) cho phép
    doanh nghiệp kiểm soát được chi phí.

    5.2.2. Phân tích biến động doanh thu
    Công thức
    Biến động doanh thu được xác định từ công thức như sau:
    Biến động tổng quát: Doanh thu thực tế – Doanh thu định mức

    108 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  9. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    Trong đó: Doanh thu thực tế là mức doanh thu tương ứng với số lượng sản phẩm tiêu
    thụ thực tế.
    Doanh thu định mức là mức doanh thu dự kiến ứng với số lượng sản phẩm tiêu thụ
    thực tế (còn gọi là doanh thu linh hoạt) và giá bán định mức.
    ∆g = (gbtt – gbđm)  SLtt
    ∆sl = (SLtt – SLđm)  gbđm
    Trong đó:
    ∆g: Biến động về giá
    ∆sl: Biến động về lượng
    gbtt: Giá bán thực tế đơn vị
    gbđm: Giá bán định mức/tiêu chuẩn đơn vị
    SLtt: Số lượng thực tế
    SLđm: Số lượng định mức/tiêu chuẩn
    Ví dụ:
    Giả sử trong tháng, công ty may Hưng Thịnh thực tế bán được 1.020 áo TH 14 với giá
    250.000 đồng/áo.
    Nhân viên kế toán quản trị phân tích các biến động liên quan tới doanh thu như sau:
     Biến động về giá: ∆g = (gbtt – gbđm)  SLtt
    ∆g = (250.000 – 220.000)  1.020 = 30.600.000 > 0 (thuận lợi)
     Biến động về số lượng sản phẩm ∆sl = (SLtt – SLđm)  gbđm
    ∆sl = (1.020 – 1.000)  220.000 = 4.400.000 > 0 (thuận lợi)
     Biến động doanh thu = 30.600.000 + 4.400.000 = 35.000.000 đồng (thuận lợi).
    Nhận xét
    Biến động về doanh thu là biến động thuận lợi, mức doanh thu thực tế mà doanh
    nghiệp thu về cao hơn so với mức doanh thu định mức. Mức thuận lợi này có được
    nhờ vào giá bán thực tế cao hơn giá bán định mức 250 (nđ) thay vì 220 (nđ) góp
    phần làm tăng doanh thu 30.600 (nđ). Bên cạnh đó số lượng bán thực tế cao hơn so
    với số lượng định mức (1.020 sản phẩm thay vì 1.000 sản phẩm) góp phần làm
    doanh thu tăng thêm 4.400 (nđ). Biến động này có thể doanh nghiệp đã làm tốt
    công tác giới thiệu sản phẩm, khâu phân phối sản phẩm cũng như sản phẩm của
    công ty đã khẳng định được vị thế của mình trên thị trường.

    5.2.3. Phân tích biến động nguyên vật liệu trực tiếp
    Công thức tính
    Biến động chi phí nguyên liệu trực tiếp được xác định bằng các công thức sau:
    Biến động tổng quát: chi phí NVL trực tiếp thực tế – chi phí NVL trực tiếp định mức.
    Trong đó:
    ∆g = (gtt – gđm)  SLtt
    ∆sl= (SLtt – Slđm)  Gđm

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 109

  10. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    Trong đó:
    ∆g: Biến động về giá
    ∆sl: Biến động về lượng
    gtt: Đơn giá NVL thực tế
    gđm: Đơn giá nguyên vật liệu định mức
    Sltt: Số lượng NVL thực tế
    Slđm: Số lượng NVL định mức/tiêu chuẩn
    Ví dụ
    Để minh họa cho việc tính toán biến động chi phí nguyên liệu trực tiếp, chúng ta sử
    dụng số liệu chi phí nguyên liệu trực tiếp của công ty may Hưng Thịnh. Giả sử rằng,
    trong một tháng, công ty đã mua 2.050 mét vải nguyên liệu với giá 45.000đ/m (bao
    gồm cả chi phí vận chuyển, bốc vác và đã trừ chiết khấu). Tất cả nguyên liệu trên đã
    được sử dụng để sản xuất 1.000 áo sơ mi.
    Biến động chi phí nguyên liệu trực tiếp trong tháng của công ty Hưng Thịnh được
    nhân viên kế toán quản trị tính toán như sau:
    ∆g = (gtt – gđm)  SLtt
    ∆sl = (SLtt – Slđm)  gđm
    Biến động về giá = (45.000 – 40.000)  2.050 = 10.250.000 > 0 (không thuận lợi)
    Biến động về lượng = (2.050 – 2.000)  40.000 = 2.000.000 > 0 (không thuận lợi)
    Biến động chi phí nguyên vật liệu trực tiếp = 10.250.000 + 2.000.000 = 12.250.000
    đồng (không thuận lợi).
    Nhận xét:
    Biến động về giá nguyên liệu trực tiếp là không thuận lợi, nguyên nhân dẫn đến biến
    động về giá này là do công ty mua nguyên liệu với giá thực tế cao hơn mức giá định
    mức 45 (nđ) so với 40 (nđ). Biến động về lượng nguyên liệu trực tiếp cũng là một biến
    động không thuận lợi vì lượng nguyên liệu thực tế sử dụng cao hơn lượng nguyên liệu
    định mức cho phép (2.050 mét vải so với 2.000 mét). Biến động này có thể do các
    nguyên nhân như: máy móc hoạt động không tốt, chất lượng của nguyên liệu, công
    nhân không lành nghề, v.v…

    5.2.4. Phân tích biến động nhân công trực tiếp
    Biến động chi phí nhân công trực tiếp được cấu tạo bởi biến động về đơn giá lao động
    và về lượng lao động và xác định trên cơ sở công thức tổng quát (4), (5), (6) như sau:
    ∆g = (gtt – gđm)  SLtt
    ∆sl= (SLtt – Slđm)  Gđm
    Trong đó:
    ∆g: Biến động về giá
    ∆sl: Biến động về lượng
    gtt: Đơn giá nhân công thực tế

    110 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  11. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    gđm: Đơn giá nhân công định mức
    Sltt: Số giờ công thực tế
    Slđm: Số giờ công định mức/tiêu chuẩn
    Ví dụ: Để minh họa cho việc phân tích biến động của chi phí nhân công trực tiếp,
    chúng ta sử dụng số liệu về chi phí nhân công trực tiếp của công ty may Hưng Thịnh.
    Trong tháng công ty may Hưng Thịnh sản xuất 1.000 áo sơ mi với lượng thời gian lao
    động trực tiếp sử dụng là 1.300 giờ, với đơn giá nhân công thực tế là 56.250 đồng/giờ
    lao động trực tiếp.
    Nhân viên kế toán quản trị phân tích biến động chi phí lao động trực tiếp bằng cách
    tính toán các biến động sau đây:
    Biến động giá lao động: ∆g = (gtt – gđm)  SLtt
    ∆g = (56.250 – 62.500)  1.300 = (8.125.000) (tốt)
    Biến động hiệu suất lao động: ∆sl = (SLtt – SLđm)  gđm
    ∆sl = (1.300 – 1.200)  62.500 = 6.250.000 đồng (không tốt)
    Biến động chi phí nhân công trực tiếp = (8.125.000) + 6.250.000 = (1.875.000) (tốt)
    Nhận xét: Biến động giá lao động âm 1.875.000 là biến động thuận lợi, nguyên nhân
    là do đơn giá tiền lương lao động thực tế (56.250 đồng/giờ lao động) thấp hơn đơn giá
    lao động định mức (62.500 đồng/giờ lao động) góp phần làm biến động chi phí biến
    đổi thuận lợi 8.125.000 đồng. Nhưng do biến động hiệu suất lao động 6.250.000 đồng
    là biến động không thuận lợi, bởi vì số giờ lao động thực tế để sản xuất 1.000 áo sơ mi
    (1.300 giờ), cao hơn số giờ lao động định mức cho phép để sản xuất khối lượng sản
    phẩm này (1.200 giờ), điều này có thể do trình độ công nhân lao động (công nhân mới
    vào nghề, hoặc chưa lành nghề)…

    5.2.5. Phân tích biến động chi phí sản xuất chung
    Dự toán linh hoạt là công cụ chủ yếu của nhân viên kế
    toán quản trị để kiểm soát chi phí sản xuất chung.
    Dự toán linh hoạt là mức dự toán được lập cho nhiều
    mức hoạt động khác trong phạm vi hoạt động của công
    ty. Ví dụ: Chi phí điện phục vụ sản xuất là một chi phí
    biến đổi ước tính 10.000đ/giờ. Nhân viên kế toán sẽ
    thiết lập dự toán chi phí điện tại mức hoạt động 7.500 giờ, 6.000 giờ và 9.000 giờ.
    Vào cuối kỳ, nhân viên kế toán quản trị so sánh chi phí sản xuất chung thực tế với chi
    phí sản xuất chung dự toán tại mức hoạt động thực tế tương ứng để phân tích biến
    động. Biến động chi phí sản xuất chung được phân tích theo hai thành phần: biến động
    chi phí sản xuất chung biến đổi và chi phí sản xuất chung cố định.
    Để minh họa cho việc phân tích, chúng ta sử dụng số liệu chi phí sản xuất chung của
    công ty may Hưng Thịnh. Giả sử rằng, trong một tháng công ty may Hưng Thịnh sản
    xuất 1.000 áo sơ mi. Số giờ máy định mức để sản xuất một áo là 1,2 giờ (tính theo giờ
    công lao động trực tiếp). Như vậy, tổng số giờ máy định mức cho phép để sản xuất
    1.000 áo là 1.200 giờ (1.000  1,2).

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 111

  12. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    Bên cạnh đó, giả sử chi phí điện phục vụ sản xuất là một chi phí biến đổi, phát sinh
    với mức 50.000 đồng cho một giờ máy hoạt động và công ty phải dành 0,2 giờ/ áo để
    hoàn thiện áo:
     Dự toán chi phí sản xuất chung biến đổi: 0,2 giờ  50.000 đồng/giờ = 10.000
    đồng/áo.
     Dự toán chi phí sản xuất chung cố định: 1,2 giờ  30.000 đồng/giờ = 36.000
    đồng/áo.
     Dự toán chi phí sản xuất chung: 46.000 đồng/áo.
    Từ các ghi chép của hệ thống kế toán chi phí, nhân viên kế toán xác định được chi
    phí sản xuất chung thực tế phát sinh như sau:
     Chi phí sản xuất chung biến đổi thực tế: 11.275 (nđ)
     Chi phí sản xuất chung cố định thực tế: 37.000 (nđ)
     Tổng chi phí sản xuất chung thực tế: 48.000 (nđ)
    Các ghi chép của nhà quản lý sản xuất cho thấy rằng số giờ máy thực tế sử dụng để
    sản xuất 1.000 áo trong tháng là 1.300 giờ.
    Với những thông tin trên, chúng ta tiến hành phân tích biến động chi phí sản xuất
    chung trong tháng của công ty may Hưng Thịnh.
    a. Biến động chi phí sản xuất chung biến đổi
    Việc tính toán biến động chi phí sản xuất chung biến đổi, về cơ bản, giống với việc
    tính toán biến động chi phí nguyên vật liệu và chi phí nhân công trực tiếp.
    Biến động giá lao động:
    ∆g = (gtt – gđm) × SLtt
    = (55.000 – 50.000) × 205 = 1.025.000 (không thuận lợi)
    Biến động hiệu suất lao động:
    ∆sl = (SLtt – Slđm) × Gđm
    = (205 – 200) × 50.000 = 250.000 (không thuận lợi)
    Biến động hiệu suất sản xuất chung = 1.025.000 + 250.000 = 1.275.000 đồng
    (không thuận lợi).
    Trong đó: Giá thực tế: 55.000 đồng/giờ, số giờ công thực tế là 205 giờ.
    Nhận xét:
    So sánh chi phí sản xuất chung thực tế với chi phí sản xuất chung dự toán (trong dự
    toán linh hoạt ở mức hoạt động 2,00 giờ công) chúng ta nhận thấy chi phí sản xuất
    chung thực tế của công ty may Hưng Thịnh cao hơn chi phí sản xuất chung dự toán
    1.275.000 đồng (1.025.000 + 250.000). Biến động này được tổng hợp từ biến động giá
    sản xuất chung 1.025.000 đồng và biến động hiệu suất 250.000 đồng. Cả hai biến
    động này đều không thuận lợi. Nguyên nhân của sự biến động này là do chi phí sản
    xuất chung biến đổi thực tế vượt mức chi phí sản xuất chung biến đổi cho phép (tạo ra
    biến động giá), đồng thời số giờ máy thực tế cũng cao hơn số giờ định mức cho phép
    (tạo ra biến động hiệu suất).

    112 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  13. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    b. Biến động chi phí sản xuất chung cố định
    Phân tích biến động chi phí sản xuất chung cố định hoàn toàn khác với phân tích các
    chi phí biến đổi. Biến động chi phí sản xuất chung cố định được phân tích thành hai thành
    phần là biến động dự toán sản xuất chung cố định (fixed-overhead budget variance) và
    biến động hiệu suất sản xuất chung cố định (fixed-overhead volume variance).

    Biến động dự toán Chi phí sản xuất chung Chi phí sản xuất
    = –
    sản xuất chung cố định thực tế chung dự toán

    Biến động hiệu suất Chi phí sản xuất chung Chi phí sản xuất
    = –
    sản xuất chung cố định dự toán chung phân bổ

    Chi phí sản xuất chung = Đơn giá sản xuất  Số giờ tiêu chuẩn
    phân bổ cố định ước tính cho phép

    Với số liệu của công ty may Hưng Thịnh, biến động chi phí sản xuất chung cố định
    của công ty được tính toán như sau:

    Biến động dự toán Chi phí sản xuất Chi phí sản xuất
    = –
    sản xuất chung cố định chung thực tế chung dự toán
    = 37.000.000 – 36.000.000
    = 1.000.000
    Biến động hiệu suất Chi phí sản xuất Chi phí sản xuất chung
    = –
    sản xuất chung cố định chung dự toán phân bổ

    = 36.000.000 – 30.000  1.150 giờ
    (= 34.500.000)
    = 1.500.000 đồng

    Nhận xét:
    Cả biến động dự toán chi phí sản xuất chung cố định và biến động hiệu suất chi phí
    sản xuất chung cố định đều không thuận lợi. Biến động dự toán sản xuất chung không
    thuận lợi bởi vì chi phí cố định sản xuất chung thực tế lớn hơn dự toán chi phí sản
    xuất chung cố định. Biến động này có ý nghĩa thực sự trong kiểm soát chi phí sản xuất
    chung cố định vì nó so sánh các chi phí thực tế phát sinh so với số liệu dự toán.
    Biến động hiệu suất sản xuất chung cố định không có ý nghĩa nhiều trong việc kiểm
    soát chi phí sản xuất chung cố định. Nguyên nhân xảy ra biến động hiệu suất sản xuất
    chung cố định là do mức hoạt động kế hoạch (số giờ theo kế hoạch) và số giờ tiêu
    chuẩn cho phép khác nhau.
    Trên thực tế, việc phân tích biến động chi phí sản xuất chung thường được các doanh
    nghiệp phân tích cho dự toán linh hoạt với các mức sản xuất khác nhau. Và khi đó
    doanh nghiệp thường phải lập bảng dự toán linh hoạt.

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 113

  14. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    Ví dụ:

    Dự toán tĩnh (cố định)
    Số giờ máy 1.200
    Dự toán chi phí khấu hao cố định 36.000.000 đ
    Dự toán linh hoạt
    Số giờ máy 1.000 1.200 1.500
    Dự toán chi phí khấu hao cố định 30.000.000 36.000.000 45.000.000

    Mức linh hoạt được lập cho 3 mức hoạt động 1.000, 1.200 và 1.500 sản phẩm

    5.3. Kiểm soát biến động chi phí

    5.3.1. Mức ý nghĩa của biến động
    Các nhà quản lý không có nhiều thời gian để kiểm tra và xác định nguyên nhân của tất
    cả các biến động. Phương pháp quản lý theo ngoại lệ (management by exception) sẽ
    giúp nhà quản lý tập trung thời gian và nỗ lực vào việc kiểm soát các biến động có ý
    nghĩa. Khi nào một biến động cần được kiểm soát, khi nào thì bỏ qua?
     Độ lớn của biến động:
    Nhà quản lý thường quan tâm đến những biến động có giá trị lớn về cả số tuyệt đối
    và số tương đối. Số tương đối của biến động cung cấp thông tin tốt hơn cho nhà
    quản lý trong việc kiểm soát.
     Tần suất xuất hiện:
    Những biến động lặp đi lặp lại liên tục cần được kiểm soát chặt chẽ hơn những
    biến động thỉnh thoảng mới phát sinh.
     Xu hướng của biến động:
    Những biến động có xu hướng tăng dần theo thời gian là những biến động cần xác
    định nguyên nhân và kiểm soát.
     Khả năng kiểm soát được biến động:
    Những biến động mà những người bên trong tổ
    chức có khả năng kiểm soát được thì cần tiến
    hành kiểm soát hơn những biến động mà tổ chức
    không có khả năng kiểm soát. Ví dụ, khi mức
    giá nguyên liệu tăng do sự biến động giá của thị
    trường thì nằm ngoài khả năng kiểm soát của nhà quản lý.
     Lợi ích và chi phí của việc kiểm soát:
    Quyết định nên kiểm soát một biến động hay không cần phải xem xét sự đánh đổi
    giữa lợi ích và chi phí để thực hiện việc kiểm soát.
     Các biến động thuận lợi:
    Những biến động thuận lợi cũng cần được xem xét để phát huy và cải tiến.

    114 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  15. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    5.3.2. Nguyên nhân của biến động
    Biến động chi phí sản xuất được gây ra bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Ví dụ, biến
    động hiệu suất nhân công trực tiếp có thể do công nhân thiếu kinh nghiệm, công nhân
    làm việc kém hiệu quả, chất lượng nguyên liệu không tốt, máy móc thiết bị bảo trì
    kém, công nhân lơ đễnh trong quá trình sản xuất, hoặc nhiều nguyên nhân khác. Ngoài
    những nguyên nhân chủ quan kể trên, biến động chi phí có thể do những nguyên nhân
    ngẫu nhiên. Ví dụ: biến động hiệu suất lao động có thể do tinh thần của công nhân
    không được tốt, công nhân bị mệt mỏi, hoặc bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi thời tiết,…
    Biểu đồ kiểm tra thống kê (statistical chart) có thể giúp nhà quản lý xác định biến
    động nào được gây ra bởi những nguyên nhân ngẫu nhiên, biến động nào được gây ra
    bởi nguyên nhân chủ quan cần được kiểm soát.
    Một biểu đồ kiểm tra thống kê biểu diễn biến động chi phí theo thời gian và so sánh
    những biến động này với một giá trị tới hạn (critical value). Nhà quản lý giả thiết rằng
    biến động chi phí tuân theo một phân phối xác suất chuẩn, với số trung bình là μ = 0 và
    độ lệch chuẩn là σ. Giá trị tới hạn được chọn có thể là “μ ± σ” hoặc “μ ± 2σ” hoặc
    “μ ± 3σ”. Khi một biến động vượt qua giá trị này, biến động đó cần được kiểm soát. Sơ
    đồ 5.1 là một dạng biểu đồ kiểm tra, với giá trị tới hạn được xác định là “μ ± σ”. Biểu
    đồ này cho thấy, biến động trong tháng 4 là một biến động cần kiểm soát vì giá trị
    biến động này vượt quá giá trị tới hạn.

    Hình 5.1: Biểu đồ kiểm soát

    5.3.3. Trách nhiệm
    Việc kiểm soát biến động có thể thực hiện được bằng
    nỗ lực của các nhà quản lý trong tổ chức. Việc xác
    định nhà quản lý nào ở vào vị trí tốt nhất để kiểm soát
    một loại biến động chi phí đóng vai trò quan trọng
    trong việc kiểm soát biến động chi phí.
    Biến động giá nguyên vật liệu: Thông thường nhà
    quản lý bộ phận cung ứng sẽ chịu trách nhiệm chính
    trong việc kiểm soát biến động giá. Tuy nhiên, nhiều
    trường hợp, nhà quản lý này không hoàn toàn kiểm soát được biến động này. Chẳng
    hạn, mức giá cao có thể do sự biến động giá của thị trường hoặc nguyên liệu mua vào
    đòi hỏi có chất lượng tốt thì mức giá sẽ cao hơn bình thường.

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 115

  16. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    Biến động lượng nguyên liệu: Nhà quản lý sản xuất thường chịu trách nhiệm chính
    trong kiểm soát biến động này. Tuy nhiên, nếu lượng nguyên liệu sử dụng thực tế cao
    hơn lượng tiêu chuẩn cho phép có thể do nguyên liệu mua vào có chất lượng kém, dẫn
    đến sự lãng phí nguyên liệu. Trong trường hợp này, người quản lý sản xuất không có
    khả năng kiểm soát được.
    Biến động giá lao động: Biến động này thường phát sinh do việc bố trí lao động
    không hợp lý. Chẳng hạn như việc phân công một công nhân có tay nghề cao và nhiều
    kinh nghiệm làm một công việc đòi hỏi ít kỹ năng. Thông thường, người quản lý sản
    xuất đóng vai trò chính trong việc kiểm soát biến động này.
    Biến động hiệu suất lao động: Việc sử dụng thời gian lao động không hiệu quả sẽ tạo
    ra biến động về hiệu suất lao động. Một lần nữa, người quản lý sản xuất sẽ chịu trách
    nhiệm kiểm soát biến động hiệu suất lao động.
    Một điều cần lưu ý là việc phân tích biến động phải được sử dụng như một phương
    tiện để hỗ trợ và giúp đỡ những người quản lý trực tiếp để đạt được các mục tiêu mà
    họ đã góp phần đề ra trong doanh nghiệp. Việc tìm ra nguyên nhân dẫn đến các biến
    động không có lợi cho doanh nghiệp là để tìm các biện pháp nhằm khắc phục và cải
    thiện chúng chứ không phải là quy trách nhiệm cho một người nào đó, vì việc làm này
    thường chỉ phá hoại các mục tiêu mà doanh nghiệp đã đặt.

    116 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  17. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    TÓM LƯỢC CUỐI BÀI
    Hệ thống chi phí định mức có hai mục đích: kiểm soát chi phí và tính giá thành sản phẩm. Nhân
    viên kế toán quản trị phối hợp với các nhà quản lý trong tổ chức để thiết lập các định mức chi phí
    sản xuất, bao gồm định mức nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, và sản xuất chung
    bằng cách sử dụng phương pháp thống kê kinh nghiệm hoặc phân tích công việc. Định mức chi
    phí được nhân viên kế toán sử dụng làm “chuẩn mực” để so sánh với các chi phí thực tế phát
    sinh. Để phục vụ cho việc phân tích và kiểm soát biến động chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và
    chi phí nhân công trực tiếp, nhân viên kế toán quản trị sẽ tính toán các biến động giá và biến
    động lượng nguyên vật liệu, biến động giá và biến động hiệu suất lao động.
    Trong việc kiểm soát chi phí sản xuất chung, nhân viên kế toán quản trị dựa vào dự toán linh
    hoạt, là dự toán sản xuất chung được lập theo nhiều mức hoạt động khác nhau trong phạm vi
    hoạt động của tổ chức. Chi phí sản xuất chung thực tế sẽ được so sánh với chi phí sản xuất chung
    dự toán tại mức hoạt động thực tế. Các biến động sau đây sẽ được tính toán và phân tích: biến
    động giá và biến động hiệu suất chi phí sản xuất chung biến đổi, biến động dự toán và biến động
    hiệu suất chi phí sản xuất chung cố định.
    Các biến động chi phí sẽ được xác định và phân tích nguyên nhân biến động bằng phương pháp
    quản lý theo ngoại lệ, tức là chỉ tập trung xác định nguyên nhân của các biến động có ý nghĩa.
    Các nhà quản lý xác định mức ý nghĩa của các biến động dựa vào kinh nghiệm và sự phán đoán
    chủ quan. Biến động có giá trị lớn (về cả số tương đối và tuyệt đối), biến động lặp lại thường
    xuyên, biến động có xu hướng tăng dần, và biến động mà tổ chức có khả năng kiểm soát là
    những biến động cần phân tích xác định nguyên nhân để kiểm soát.
    Các biến động chi phí khác nhau trong một tổ chức do nhiều người quản lý khác nhau chịu trách
    nhiệm xác định nguyên nhân biến động và kiểm soát. Việc kiểm soát biến động có thể thực hiện
    được bằng nỗ lực và sự phối hợp của các nhà quản lý trong tổ chức. Việc xác định nhà quản lý
    nào ở vào vị trí tốt nhất để kiểm soát một loại biến động chi phí đóng vai trò quan trọng trong
    việc kiểm soát biến động chi phí.

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 117

  18. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    CÂU HỎI ÔN TẬP

    1. Hãy liệt kê ba thành phần của một hệ thống kiểm soát chi phí. Giải thích cơ chế hoạt động
    của hệ thống này.

    2. Trình bày hai phương pháp xây dựng chi phí định mức (chi phí tiêu chuẩn).

    3. Phân biệt định mức lý tưởng và định mức thực tế. Theo bạn, loại định mức nào có tác dụng
    tốt trong việc thúc đẩy người lao động làm việc tốt?

    4. Định mức giá và định mức lượng nguyên vật liệu trực tiếp được xây dựng như thế nào?

    5. Biến động giá nguyên vật liệu được diễn giải như thế nào? Nhà quản lý nào đóng vai trò
    chính trong việc kiểm soát biến động này?

    6. Nguyên nhân biến động lượng nguyên vật liệu trực tiếp là gì? Nhà quản lý nào đóng vai trò
    chính trong việc kiểm soát biến động này?

    7. Định mức giá và định mức lượng thời gian nhân công trực tiếp được xác định như thế nào?

    8. Biến động giá lao động trực tiếp là gì? Liệt kê một số nguyên nhân gây ra biến động giá lao
    động trực tiếp? Nhà quản lý nào đóng vai trò chính trong việc phân tích nguyên nhân và kiểm
    soát biến động này?

    9. Biến động hiệu suất nhân công trực tiếp là gì? Các nguyên nhân gây ra biến động này là gì? Nhà
    quản lý nào đóng vai trò chính trong việc phân tích nguyên nhân và kiểm soát biến động này?

    10. Sự thay đổi công nghệ ảnh hưởng như thế nào đến việc phân bổ chi phí sản xuất chung?
    11. Khi dự toán chi phí sản xuất chung linh hoạt, nhân viên kế toán quản trị phải lựa chọn một
    đại lượng đo lường mức hoạt động phù hợp? Hãy cho biết, những nhân tố nào ảnh hưởng đến
    việc lựa chọn đại lượng đo lường mức hoạt động này?

    12. Giải thích biến động giá chi phí sản xuất chung biến đổi.

    13. Giải thích biến động hiệu suất chi phí sản xuất chung biến đổi. Biến động này khác với biến
    động hiệu suất nhân công trực tiếp ở chỗ nào?

    14. Giữa biến động dự toán và biến động hiệu suất sản xuất chung cố định, biến động nào có ý
    nghĩa trong việc kiểm soát chi phí sản xuất chung cố định?

    15. Liệt kê năm nhân tố mà nhà quản lý thường xem xét khi xác định các biến động cần được
    xác định nguyên nhân và kiểm soát.

    118 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

  19. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    BÀI TẬP THỰC HÀNH

    Bài 5.1. Công ty trách nhiệm hữu hạn C chuyên sản xuất pho mát. Trong tháng 1 năm 200N,
    công ty lập dự toán sẽ sản xuất 60.000 bánh pho mát, với lượng nguyên liệu dự toán tiêu hao là
    15.000 kg. Giá mua ước tính mỗi kg nguyên liệu là 50.000 đồng. Số liệu chi phí thực tế được ghi
    nhận trong tháng 1 năm 200N như sau:
    Số lượng bánh pho mát sản xuất: 60.800 bánh pho mát
    Lượng nguyên liệu sử dụng: 16.000 kg
    Giá mua nguyên liệu: 48.000 đồng/kg
    Yêu cầu: Tính biến động giá và biến động lượng nguyên vật liệu trực tiếp trong tháng 1 năm 200N.

    Bài 5.2: Công ty H thiết lập định mức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và nhân công trực tiếp
    cho một đơn vị sản phẩm của công ty như sau:
    Nguyên vật liệu trực tiếp Nhân công trực tiếp

    2kg/sản phẩm 3 giờ/sản phẩm

    Đơn giá: 7.000 đồng/kg Đơn giá: 18.000 đồng/giờ

    Lượng nguyên vật liệu mua vào trong tháng là 5.000 kg, với giá mua 7.300 đồng/kg. Chi phí
    thực tế phát sinh trong tháng để sản xuất 2.000 đơn vị sản phẩm được ghi nhận như sau:
     Nguyên liệu trực tiếp: 4.200kg.
     Nhân công trực tiếp: 6.450 giờ và chi phí nhân công trực tiếp là 109.650.000 đồng. 
    Yêu cầu:
    1. Tính biến động giá và biến động lượng nguyên vật liệu trực tiếp. Những biến động này là
    thuận lợi hay không thuận lợi?
    2. Tính biến động giá và biến động hiệu suất nhân công trực tiếp. Những biến động này là thuận
    lợi hay không thuận lợi?

    Bài 5.3: Công ty ABC sản xuất lon đựng nước giải khát. Chi phí định mức để sản xuất một
    thùng (gồm 144 lon) được nhân viên kế toán quản trị, nhà quản lý sản xuất, và các kỹ sư phụ
    trách công nghệ thiết lập như sau:
    Nguyên vật liệu trực tiếp Nhân công trực tiếp

    4kg/sản phẩm 0,25 giờ/sản phẩm

    Đơn giá: 800 đồng/kg Đơn giá: 16.000 đồng/giờ

    Lượng nguyên vật liệu trực tiếp mua vào là 240.000kg, với giá mua 810 đồng/kg. Chi phí thực tế
    phát sinh để sản xuất 50.000 thùng lon được ghi nhận như sau:
     Nguyên liệu trực tiếp: Lượng sử dụng là 210.000kg
     Nhân công trực tiếp: 13.000 giờ và chi phí nhân công trực tiếp là 221.000.000 đồng
    Yêu cầu:
    1. Sử dụng công thức tính toán biến động để xác định biến động giá và biến động lượng nguyên
    vật liệu. Những biến động này là thuận lợi hay không thuận lợi?

    ACC304_Bai 5_v2.0013107209 119

  20. Bài 5: Kiểm soát chi phí bằng chi phí định mức

    2. Tính biến động giá và biến động hiệu suất nhân công trực tiếp. Những biến động này là thuận
    lợi hay không thuận lợi?

    Bài 5.4: Số liệu về chi phí dự toán và chi phí thực tế được thu thập từ Công ty điện tử ABC trong
    tháng 5 năm 2010 như sau:
    Số liệu dự toán:
    Đơn giá sản xuất chung biến đổi ước tính: 7.000 đồng/giờ lao động
    Số giờ lao động định mức: 2 giờ/1 sản phẩm
    Chi phí sản xuất chung cố định dự toán: 100.000.000 đồng
    Sản lượng dự toán: 25.000 sản phẩm
    Số liệu thực tế:
    Chi phí sản xuất chung biến đổi thực tế: 320.000.000 đồng
    Số giờ lao động thực tế: 50.000 giờ
    Chi phí sản xuất chung cố định thực tế: 98.000.000 đồng
    Sản lượng thực tế: 20.000 sản phẩm
    Yêu cầu: Sử dụng công thức để tính toán các biến động sau đây và cho biết mỗi biến động tính
    toán được là thuận lợi hay không thuận lợi? Nguyên nhân có thể của từng biến động là gì?
    1. Biến động giá sản xuất chung biến đổi.
    2. Biến động hiệu suất sản xuất chung biến đổi.
    3. Biến động dự toán sản xuất chung cố định.
    4. Biến động hiệu suất (biến động khối lượng) sản xuất chung cố định.

    120 ACC304_Bai 5_v2.0013107209

Download tài liệu Bài giảng Kế toán quản trị: Bài 5 – ThS. Nguyễn Thị Thu Hằng File Word, PDF về máy