Tài LiệuTài Liệu - Giáo Dục

[Download] Dược lý học đại cương – Tải File Word, PDF Miễn Phí

  • Loading …
    Loading …
    Loading …

Thông tin tài liệu

Ngày đăng: 05/10/2012, 09:37

Nội dung bài viết bao gồm: dược lực và dược động, biết sử dụng thuốc một cách hợp lý, an toàn và hiệu quả http://www.ebook.edu.vn DƯC HỌC ĐẠI CƯƠNG MỤC TIÊU, YÊU CẦU : – Nắm vững những khái niệm cơ bản về dược học đại cương và biết vận dụng những khái niệm ấy trong các chương mục dược chuyên đề. – Nắm vững 2 quá trình cơ bản dược học : Dược lực và dược động, biết sử dụng thuốc một cách hợp lý, an tòan và có hiệu quả. I. NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN : 1.1. DƯC LỰC HỌC : Là môn khoa học nghiên cứu về tương tác (interaction) giữa thuốc (D) và hệ thống sống (R) .  Tương tác có nghóa là tác động qua lại : Thuốc tác động lên hệ thống sống (D R), thuộc phạm trù nghiên cứu của dược lự học (Pharmacodynamics), còn hệ thống sống tác động trở lại đối với thuốc (R D), thuộc phạm trù nghiên cứu của dược động học (Pharmacokinetics). Dược lực và dược động là 2 quá trình cơ bản của dược học, chúng vận động, đan xen vào nhau, tạo ra những hiệu ứng dược lý. Vận dụng tối đa những hiệu ứng mong muốn vào mục đích điều trò và hạn chế hết mức hiệu ứng không mong muốn của thuốc, nhằm nâng cao hiệu quả điều trò, giảm thiểu tai biến, góp phần bảo vệ sức khỏe của nhân dân, là mục tiêu yêu cầu chung của dược học →→ Dược học là môn khoa học bản lề, nối liền giữa cơ sở và lâm sàng, giữa luận và thực tiễn, liên hệ rất mật thiết đến các môn khoa học cơ bản, y học cơ sở, tóan học, thống kê sinh học, hóa học, y học điện tử, pháp y, luân và xã hội học… các môn học liên hệ đó, thúc đẩy dược học phát triển và sự phát triển của dược học trở lại đáp ứng ngày càng tốt hơn, mang lại hiệu quả điều trò cao hơn cho thực tiễn lâm sàng.  Dược học vận dụng phương pháp phân tích và tổng hợp, kết hợp chặt chẽ giữa nguyên – thực nghiệm – lâm sàng và kết quả lâm sàng, luôn luôn là nơi kiểm nghiệm một cách chính xác tòan bộ công tác nghiên cứu của chúng ta.  Để đảm bảo đạt đến hiệu quả chung cuộc trong điều trò, người thầy thuốc phải nắm vững sự biến đỗi của thuốc qua 4 giai đọan sau : 1. Giai đọan khả dung sinh học (Bioavailability) : Chọn lựa thuốc, xác đònh liều lượng, dạng thuốc và con đường đưa thuốc vào cơ thể. 3http://www.ebook.edu.vn2. Giai đọan dược động (Pharmacokinetics) : Nắm vững số phận của thuốc trong cơ thể. 3. Giai đọan dược lực (Pharmacodynamics) : Nắm vững tác động và cơ chế tác động của thuốc 4. Giai đọan vận dụng hiệu ứng dược vào điều trò : Chỉ đònh, chống chỉ đònh, đánh giá kết diều trò 1.2. THUỐC : Là những chất hoặc hỗn hợp các chất, được dùng để chữa bệnh, phòng bệnh và chẩn đóan, nhằm phục hồi chức năng vốn có của đơn vò sống.  Các đặc tính của thuốc : Phân tử : Những thuốc có lượng phân tử từ 100 đến 1000, dễ hấp thu vì dễ khuếch tán và thuận lợi cho việc chuyên chở thuốc qua màng tế bào.  Hình khối – cấu trúc lập thể : Đa số các thuốc, tương tác với những vò trí chuyên biệt được gọi là thụ thể R (Receptor). Đó là cấu trúc không gian 3 chiều của đại phân tử. Cấu trúc lập thể hình khối của thuốc phải ăn khớp vừa vặn với hình khối của thụ thể ấy. Có khỏang 25% số thuốc được sử dụng, là những chất đồng phân lập thể. Chúng thường rất khác biệt về các hiệu ứng, cung cách thải trừ thuốc ra ngòai cơ thể, cũng như về độc tính. Ví dụ : L-quinin (chống sốt rét) và D-quinidine (chống lọan nhòp tim); R (-) prilocain, thủy phân rất nhanh thành O-toluidine, gây mathemoglobin, còn S (+) prilocain thủu phân rất chậm, ít gây methemoglobine hơn. Cả hai dạng đồng phân thalidomide, đều có tác dụng an thần – gây ngủ, nhưng chỉ có dạng L (-) có tíng gây quái thai cho và lọai động vật v.v  Hóa tính : Có những thuốc phản ứng rất mạnh như những chất Alkyl hóa (mechlorethamine), trong khi đó, cũng có những chất trơ, Xenon chẳng hạn, có tác dụng gây mê.  Thuốc có thể là carbohydrate, lipide hay proteine, có tính acide yếu hay base yếu.  Độ ion hóa của thuốc, tùy thuộc pH của môi trường ở từng khu vực hoặc vò trí của cơ thể  Nguồn gốc :  Thiên nhiên : Khóang chất, động vật, thực vật. Ví dụ : Kaolin từ đất sét trắng. Émétine từ rễ cây ipéca. Insuline từ tụy tạng. Pénicilline từ nấm penicillium.  Bán tổng hợp : Từ chất tự nhiên vô họat, qua sự biến đổi trong phòng thí nghiệm, có thể trở thành thuốc có họat tính. Ví dụ : Penicilline bán tổng 4http://www.ebook.edu.vnhợp, được hình thành từ 6-amino-penicillanic, chất tự nhiên ly trích từ Penicillium.  Tổng hợp tòan phần : Chloramphenicol, Ephédrine, Phenylephrine có thể tổng hợp tòan phần, già thuốc rẻ hơn chất tự nhiên, mà độc tính lại ít hơn.  Phân lọai thuốc :  Thuốc chuẩn (Produits officinaux) : Là những thuốc có đặc tính lý- hóa và dược lý, được ghi trong dược điển quốc gia.  Thuốc bào chế theo toa Bác só (Préparations magistrales) : Những thuốc bào chế dành riêng cho một bệnh nhân theo chỉ đònh của Bác só. Dạng thuốc này nay đã lỗi thời  Biệt dược (Spécialités pharmaceutique) : Những thuốc được bào chế sẵn, đượ trình bày dưới dạng bao bì, đóng gói đặc biệt. Được đặc tên riêng và được bày bán ở thò trường sau khi Bộ Y tế kiểm đònh và cho phép.  Thuốc chủ yếu (Médicaments essentiels) : Có khỏang 200 họat chất cần thiết, không thể miễn trừ mà mọi Bác siõ phải có, để điều trò những bệng thông thừong.  Thuốc đơn lẻ (Médicaments orphelins) : Là những thuốc được sản xuất một lượng ít ỏi, để chữa cho một số người mắc bệnh hiếm hoi, do không có lợi nhuận cao, nên ít được các nhà công nghệ dựơc phẩm quan tâm.  Đặt tên thuốc :  Tên khoa học (Dénomination Scientifique) : Những hóa chất phải tuân thủ các qui luật đặt tên theo danh pháp quốc tế IUP (Union International de chimie pure et appliquée), nhưng tên khoa học thường quá dài và phức tạp cho người kê toa dùng thuốc. Ví dụ : Acide acétyl salicylique – β (3,4 dihydroxyphenyl) -α methylamino – ethanol.  Tên thương mại (Dénomination commerciale) : Tên kiểu cách nhãn hiệu, cầu chứng ® (Registereo trade mark name) của các biệt dược, có thể chứa một hay nhiều chất mà các nhà bào chế sản xuất ra bằng nhiều tên thương mại khác nhau. Ví dụ : acide acétyl salicylique được bày bán dưới nhiều tên biệt dược như Aspirine Bayer, Aspirine du Rhône 500, Aspro, Aspan pH8.  Tên thông thường (dénomination commun) : Để khắc phục nhược điểm gây phiền tóai từ tên khoa học, tên thương mại. Tổ chức Y tế thế giới có hứơng dẫn cách đặt tên thuốc chung cho tất cả các nước, dựa trên cơ sở 5http://www.ebook.edu.vnnhững tiếp đầu ngữ (préfix) hay tiếp vò ngữ (suffixe) can hệ đến các nhóm thuốc, tất nhiên cũng có một số ngọai lệ : – ctide Polypeptides tổng hợp từ các corticotrophine động vật – ac Các chất chống viêm nhóm Ubufenac – andro Steroides androgènes – arol Các chất đông máu nhóm dicoumarol – astine Các thuốc kháng histamine – azepam Các chất nhóm diazepam – bol Các steroides đồng hóa (anabolisants) – caine Các thuốc tê – céf Các thuốc kháng sinh từ acide Céphalosporanique – cilline Các thuốc kháng sinh từ acid 6 amino-penicillanique – cycline Các thuốc kháng sinh nhóm tétracyclines – dipine Các chất dãn mạch ngọai biên nhóm nifédipine – estr Các chất Estrogènes – fibrate Các chất nhóm clofibrate – formine Các chất hạ đường huyết nhóm Phenformine – gest Các Stéoides Progestogènèse – gly Các Sulfamides hạ đường huyết – Io Các chất có Iode – ium Các ammonium bậc IV – metacine Các chất kháng viêm nhóm Indomethacine – mycine Các thuốc kháng sinh từ các chủng Streptomyces – nidazol Các chất chứa nguyên sinh động vật của nhóm metronidazol – olol Các chất phong tỏa β nhóm propranolol – onide Steroides dùng tại chỗ chứa nhóm Acétal – orex Các chất gây thiếu Oxy dẫn xuất từ phénéthylamine – pramine Các chất trong nhóm imipramine – pride Các chất thuộc nhóm Sulpiride – profène Các chất kháng viêm nhóm ibuprofène – reline Các Peptides kích thích phóng thích hormones tuyến yên – sulfa Các Sulfamides – terol Các chất dãn phế quản từ phenethylamine – tidine Các chất đối kháng recepteur H 2- trexate Các chất đối kháng acide folique – verine Các chất chống co thắt nhu papaverine – vin Các alcaloides Vinca 6http://www.ebook.edu.vn  Nguyên tắc kê toa thuốc :  Toa thuốc được xem như cứ liệu pháp y – Chữ viết trên toa, phải chân phương dễ đọc, rõ ràng không gây nhầm lẫn cho người thực hiện. Không được kê toa bằng bút chì, dễ tẩy xóa. Nội dung kê toa phải hợp lý, chính xác và gãy gọn. Mỗi toa thuốc được cho, gồm 6 mục theo thứ tự sau : ¾ Họ tên, học vò, chức danh đòa chỉ của người kê toa, nhất là chữ ký và ngày tháng năm kê toa, đó là những cứ liệu quan trọng để có cơ sở truy cứu về sau. ¾ Họ tên, tuổi, phái tính của bệnh nhân. Nhằm xác đònh những thuốc được kê cho bệnh nhân này chứ không phải bệnh nhân khác. ¾ Tên thuốc : Có thể dùng tên thuốc thông thường, hay tên biệt dược và không được viết tắc các tên thuốc. Nếu trong 1 toa kê nhiều lọai thuốc, thuốc tiên ghi trước, các thuốc hỗ trợ ghi tiếp theo, có thể ghi hàm lượng cùng hàng với tên thuốc. ¾ Liều lượng : Ghi rõ liều lượng và số lần cho thuốc (uống, tiêm, dùng tại chỗ…) trong mỗi ngày. Tổng số ngày điều trò và tổng số thuốc được yêu cầu ¾ Cách dùng : o Đường miệng : nuốt, nhai nhuyễn….? o Đường tiêm : Tiêm bắp, tiêm tónh mạch…? o Thuốc đặc vào hậu môn, âm đạo…? o Khỏang cách lần cho thuốc trong ngày ? o Uống lúc bụng trống hay sau khi ăn… ? o Có lắc chai trước khi uống ? ¾ Tái cấp : Toa thuốc sau khi dùng xong, còn được tái cấp ?  Đối với những thuốc có độc tính (A,B) ¾ Thuốc độc bảng A : Tất cả viết bằng chữ các hàm lượng, liều lượng. Trường hợp do yêu cầu bắt buộc cho thuốc quá liều, thầy thuốc ghi câu “tôi cho liều này” và ký tên chòu trách nhiệm ¾ Toa thuốc có thuốc độc bảng A và B được dùng < 10 ngày, liều lượng thuốc ghi bằng chữ và thuốc ngũ chỉ được dùng tối đa 3 ngày 1.3. DƯC ĐỘNG HỌC (PHARMACOKINETICS): Là một phần của dược học, nhằm nghiên cứu quá trình hấp thu, phân phối, chuyển hóa và thải trừ của thuốc. 7http://www.ebook.edu.vn Dược động học cơ bản : Nhằm xác đònh những tham số dược động trên vật thử nghiệm và trên người khỏe mạnh.  Dược động học lâm sàng : Nghiên cứu về sự biến đổi dược động trên bệnh nhân và trên các phé điều trò phối hợp, để xác đònh liều cho (Posologie) thích hợp. – Những thông số dược động đo lường được từ xác đònh nồng độ thuốc (hoặc chuyển hóa của chúng) ở huyết tương, hoặc ở nước tiểu, sau khi cho thuốc vào cơ thể bằng các con đường khác nhau 1.4. DƯC LỰC HỌC (PHARMACODYNAMICS) Là một phần của dược học, nhằm nghiên cứu những hiệu ứng sinh hóa-sinh của thuốc trên hững cơ quan, những hệ thống (quan sát sự biến đổi về hình thái và sinh lý, sinh hóa) của cơ thể. – Cố gắng chứng minh cơ chế tác dụng của thuốc II. CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC : 2.1.CÁC CÁCH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC :  Tác động vật – hóa học :- Thuốc kháng toan, làm tăng pH dòch vò (pH bình thường ở dạ dày : (1,2 – 3,5)) bảo vệ niêm mạc dạ dày. – Thuốc hấp phụ (adsorbants), như than họat, hút các độc tố, thuốc. – Resine trao đổi Ion như cho Lestyramine (Questran), trao đổi Ion với các acides béo, nhờ đó ức chế sự hấp thụ cholesterol.  Tác động trên Enzymes – chuyển hóa : – Aspirine hoặc các chất kháng viêm không steroides, ức chế men Cyclo oxygénase – Các chất ức chế men MAO (Inhibiteur de la Mono oxydase) – Theophylline ức chế men Phosphodiesterase, duy trì AMP vòng.  Tác động lên sự chuyển vận (Transport) :- Digitaline ngăn chặn Na-K / ATPase của màng tế bào. – (Ca ) nội bào tăng gây tăng co bóp cơ tim ++- Thuốc lợi tiểu nhóm Thiazides, ức chế trao đổi Na / K ở ống lượn xa. + +- Những thuốc phong tỏa kênh Calcium, ngăn chặn Ca thấm vào cơ tim và thành động mạch, nên làm giãm co bóp cơ tim. ++ Tác động lên sự tổng hợp đại phân tử : Proteine, AND, ARN- Sulfamides, gây biến đổi sự tổng hợp ARN của vi trùng. – Aminosides, ức chế sự tổng hợp proteine của vi trùng  Tác động lên các vò trí thụ thể chuyên biệt R (Receptor) 8http://www.ebook.edu.vn- Đa số các thuốc, nối kết vào R tự nhiên trong cơ thể (vốn là chỗ nối kết củaq các chất nội sinh, để đãm bảo các chức năng bình thường và một số tình trạng bònh lý) Hình 1: thụ thể chuyên biệt  Sự nối kết này, sẽ dẫn tới những phản ứng tương tự như những chất nội sinh. Về mặt này, người ta quan niệm thuốc là chất đồng vận (agoniste) của R. Và ngược lại, nếu nó ngăn chặn tác động của chất nội sinh, người ta gọi thuốc đó là chất đối vận (antagoniste) của R. 2.2. CHẤT NỐI KẾT (LIGANDS)  Chất nối là tất cả những chất có thể nối kết vào R. Như thế chất nối gồm có : Chất nội sinh và những chất đồng vận hoặc đối vận với chất nội sinh của R. – Những chất nội sinh : Là những chất tự nhiên được tạo ra ở trong cơ thể, như chất trung gian thần kinh (neuromediateurs), có nhiều tác dụng trên các cơ và các tuyến : Nor-adrénaline, Acétyl choline… như các kích thích tố (hormones), được phóng thích vào máu, tác động lên mô đích và như các autacoides nội sinh, chúng tác động vừa như chất trung gian trong quá trình bệnh lý, gây dò ứng, gây viêm, đau, sốt: histamine, serotonine, prostaglandines, PAF (Platelet-Activating-Factor), Angiotensine, Neuropeptides … – Những chất đồng vận, đối vận của R : là những chất nối nhân tạo. Cấu trúc lập thể của các chất nối rất quan trọng, chính điều đó tạo ra các chất đồng phân lập thể, có hiệu ứng chính, hiệu ứng ngòai ý muốn, độc tính … rất khác biệt nhau.  Gắn kết giữa chất nối và R : Chất nối có thể gắn kết với R một cách thụan nghòch và không thụân nghòch. 9http://www.ebook.edu.vn- Gắn kết thuận nghòch (Liasion resersible) :Là lọai gắn kết không bền vững, phản ứng xảy ra thuận nghòch hai chiều : D + R ⇔ DR. ƠÛ đây D và R nối kết với nhau bằng nhiều đường nối khác nhau – Nối ion : Hai phân tử chứa hai lọai ion mang điện tích trái dấu (anion, cation) chúng sẽ hút nhau. Phản ứng này phụ thuộc vào độ phân ly (P ) của phức hợp DR của môi trường (vì pH ảnh hưởng đến độ phân ly P của phức hợp DR) KK- Nối hydrogèn : Protone H nhận điện tử từ nguyên tử cho khác, tạo thành cầu nối dài 3AO (g = 2 – 5 Kcal/mol) +- Nối Van der Waals : Trong hay giữa phân tử của D và R có sự tương tác giữa hai cực tích điện trái dấu, giữa vùng điện dương và điện âm (g < 1 Kcal/mol). – Tương tác kỵ nước (interation hydrophobe) : là tương tác giữa phần không phân cực của các phân tử (g = 1 Kcal/mol). Mức độ và thời gian để gắn kết D và R, phụ thuộc vào tính chất và kiểu nối thuận nghòch tương ứng – Gắn kết không thuận nghòch (Liason irreversible): Là kiểu nối bền chặt, phản ứng chỉ xảy ra một chiều : D + R DR. D và R là hai phân tử dùng chung cặp điện tử với đường nối công hóa trò, phóng thích, thu vào, một năng lượng đáng kể (g = 100 Kcal/mol), nên hiệu ứng của D kéo dài. Ví dụ : Hợp chất phosphore hữu cơ gắn kết không thuận nghòch với men cholinesterase. →2.3. RECEPTOR –R-  Bản chất của R : R là cấu trúc không gian 3 chiều của đại phân tử, khi chất nối gắn vào sẽ cho những đáp ứng sinh lý, sinh hóa chuyên biệt. Bản chất của R là Proteine : Glycoproteine, acide desoxyribonuclei-que (AND) và polysaccharides Nhờ đo,ù R có khả năng nhận diện và gắn kết các thuốc hoặc chất nội sinh thích hợp với nó  Vò trí, phân bổ phân lọai các R: – R có nhiều nhất ở màng tế bào Receptor ACTH, receptor các catecholamines, có trong bào tương (kích thích tố tuyên giáp) và có ở trong nhân tế bào (receptor của actinomycine, của kích thích tố tuyến giáp). – Cùng một lọai R có thể phân bổ : cùng một lọai mô phân bổ nhiều nơi như cơ trơn. Ví dụ : receptor Muscarinic M khi bò kích thích sẽ đáp ứng duy nhất : co cơ trơn phế quản và cơ trơn tiêu hóa. ƠÛ nhiều lọai mô khác nhau. Ví dụ : R-31β của nor-adrenaline, gây đáp ứng trên cơ tim (tăng 10http://www.ebook.edu.vnnhòp và tăng co bóp), trên tiểu động mạch (co mạch) và trên mô mở (tiêu mở). – Cùng một chất nối, có thể có nhiều lọai receptor và cho nhau lọai hiệu ứng khác nhau. Ví dụ : nor-adrenaline ít nhất có hai lọai receptor α và β. – Nhờ khám phá ra các chất đồng vận, đối vận, người ta phân lọai được các receptor khác nhau của cùng một chất nối. Ví dụ : một chất nội sinh histamine cho nhiều đáp ứng trên cơ trơn khí quản, ruột, tử cung và trên niêm mạc dạ dày. – Cromoglycate là chất ức chế chuyên biệt tác động histamine trên khí quản. Cimétidine ức chế chuyên biệt tác động của histamin trên tăng tiết dòch dạ dày. Nhờ đó người ta hiểu được rằng histamine có ít nhất hai lọai receptor H1 và H . Cromoglycate là chất đối vận H1 còn Cimétidine là chất đối vận H . 22 Hình 2: Thụ thể alpha và beta 2.4. CHẤT ĐỒNG VẬN – CHẤT ĐỐI VẬN: CHẤT ĐỒNG VẬN Chất đồng vận là chất vừa có ái tính (affinité) vừa có họat tính (activeté) của một receptor. Khi tất cả các receptor đều gắn kết với chất đồng vận (tất cả đều được họat hóa) sẽ cho một hiệu ứng tối đa Emax (Effet maximal). Hình 3: chất đồng vận trên thụ thể chuyên biệt cùng kích hoạt protein Gq. 11http://www.ebook.edu.vn Với 4 chất đối vận A, B, C, D, do họat tính nội tại α (activité intrinseque) của chúng khác nhau, nên đường biểu hiện hiệu ứng theo Log nồng độ cũng như cho đáp ứng E của chúng cũng khác nhau maxα = 1 đối với AB α = 0,5 đối với C α = 0,4 đối với D Vì A và B đạt hiệu ứng tối đa Emax = 100%. Nồng độ C đạt 50% E . Nồng độ D đạt 40% E maxmax Họat tính nội tại (α) của một chất đồng vận bằng tỉ số của hiệu ứng tối đa mà nó đạt đựơc, trên hiệu ứng tối đa của một chất đồng vận khác  Ái tính của chất đồng vận D nghòch đảo của hằng số phân ly (Ka) phức hợp DR, họăc bằng hằng số phức hợp DR : D + R ⇔ DR tại điểm cân bằng nồng độ DR. Theo đònh luật tác động khối lượng (action de mass) [ ][ ][]DRRD . = K a[]D Nồng độ chất đồng vận tự do []R Nồng độ R tự do Ka : Hằng số phân ly của phức hợp DR Nghòch đảo của Ka = hằng số phức hợp DR (ái tính của D), được diễn tả bằng pD. Log Ka1 = Log Ka = pD Tính giá trò của ái tính trong thực tế là xác đònh nồng độ chất đồng vận (D) sao cho đủ để tạo ra hiệu ứng bằng 21 E và ở thời điểm đó, số R tự do bằng số R đã gắn kết với D. Hay max[ ]D = [ ]DR. Trong biểu thức 1 có thể viết: Ka = [ ][ ][]DRRD . = [ ][ ][]DRDRD . = D Được biết [ ]D = Ka → pD = – Log Ka = – Log[ ]D PD Ái tính : là âm logarithme nồng độ phân tử của một chất đồng vận, cho một đáp ứng bằng 50% đáp ứng tối đa có thể có được.  Chất đồng vận tòan phần và từng phần : 12[…]… khác nhau 1.4. DƯC LỰC HỌC (PHARMACODYNAMICS) Là một phần của dược học, nhằm nghiên cứu những hiệu ứng sinh hóa-sinh của thuốc trên hững cơ quan, những hệ thống (quan sát sự biến đổi về hình thái và sinh lý, sinh hóa) của cơ thể. – Cố gắng chứng minh cơ chế tác dụng của thuốc II. CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC : 2.1.CÁC CÁCH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC :  Tác động vật – hóa học :- Thuốc kháng toan,… thận  Lọc ở cầu thận : 39 http://www.ebook.edu.vn Dược động học cơ bản : Nhằm xác định những tham số dược động trên vật thử nghiệm và trên người khỏe mạnh.  Dược động học lâm sàng : Nghiên cứu về sự biến đổi dược động trên bệnh nhân và trên các phé điều trị phối hợp, để xác định liều cho (Posologie) thích hợp. – Những thông số dược động đo lường được từ xác định nồng độ thuốc (hoặc chuyển… Enzymes Chuyển hóa 28 http://www.ebook.edu.vn Tương tác thuốc xảy ra trong quá trình chuyển hoá, gọi là tương tác dược động học. Tương tác thuốc xảy ra tại mặt tác động của thuốc gọi là tương tác dược lực học.  Hiệp đồng (Synergie) : Hai chất A và B có cùng một hoạt tính dược lý, nhưng khác nhau về cường độ (EA>EB). Khi dùng chung A và B, sẽ cho một hiệu ứng chung là Σ Có 3 trường hợp… Phân lọai thuốc :  Thuốc chuẩn (Produits officinaux) : Là những thuốc có đặc tính lý- hóa và dược lý, được ghi trong dược điển quốc gia.  Thuốc bào chế theo toa Bác só (Préparations magistrales) : Những thuốc bào chế dành riêng cho một bệnh nhân theo chỉ định của Bác só. Dạng thuốc này nay đã lỗi thời  Biệt dược (Spécialités pharmaceutique) : Những thuốc được bào chế sẵn, đượ trình bày dưới… kératine hóa). – Mọi chất hóa học tiềp xúc với da, đều có khả năng gây nhạy cảm (Sensibilisant). – Những chất có thể được da bì hấp thu như alcaloides, base, steroique (oestrogene, corticoides, vitamines tan trong dầu)  Dạng thuốc : Pommades, crèmes, dược làm bằng hai lọai tá dược: – Tá dược kém thấm, như mở heo, lanoline, vaseline, dành cho điều trị tại chổ. – Tá dược thấm mạnh như : stearate… kháng (Antagonisme) : Hai chất A và B có cùng một hoạt tính dược lý, nhưng khác nhau về cường độ. Khi A và B phối hợp nhau sẽ cho hiệu ứng Σ. Có hai trường hợp xảy ra :  Đối kháng hoàn toàn (A.totale) : Σ = 0  Đối kháng một phần (A.partiel) : Σ ≤ EB < EA  Sự tăng cường (Potentiallisation) Khi hai chất A và B có hoạt tính dược khác nhau, hiệu ứng chung (Σ) của A và B lớn hơn một trong… TƯƠNG TÁC THUỐC : Tương tác dược lực Tương tác dược lực là tương tác xảy ra ngay tại nơi tác động của thuốc :  Hiệp đồng : Có 4 cơ chế giải thích về hiệp đồng dược lực :  Bảo vệ hoạt chất ở các receptor.  Tăng tính nhạy cảm (hoặc ái tính) của receptor đối với thuốc.  Tăng gắn thuốc vào receptor  Tăng tác động lên các receptor chuyên biệt khác, để cho những hiệu ứng dược lực tương đồng. +… và ký tên chịu trách nhiệm ¾ Toa thuốc có thuốc độc bảng A và B được dùng < 10 ngày, liều lượng thuốc ghi bằng chữ và thuốc ngũ chỉ được dùng tối đa 3 ngày 1.3. DƯC ĐỘNG HỌC (PHARMACOKINETICS): Là một phần của dược học, nhằm nghiên cứu quá trình hấp thu, phân phối, chuyển hóa và thải trừ của thuoác. 7 http://www.ebook.edu.vn Ẩm bào (huyết tương của mẹ)  Thực bào : Khi mang thai,… (Registereo trade mark name) của các biệt dược, có thể chứa một hay nhiều chất mà các nhà bào chế sản xuất ra bằng nhiều tên thương mại khác nhau. Ví dụ : acide acétyl salicylique được bày bán dưới nhiều tên biệt dược như Aspirine Bayer, Aspirine du Rhône 500, Aspro, Aspan pH8.  Tên thông thường (dénomination commun) : Để khắc phục nhược điểm gây phiền tóai từ tên khoa học, tên thương mại. Tổ chức Y tế… Vitamine D  PHOÅI : Prostaglandines (PG) 5.3. SƠ ĐỒ CHUYỂN HÓA SINH HỌC : Chuyển hóa sinh học trải qua 2 pha : pha I và pha II PHA I Gồm các phản ứng o Oxy hóa o Khử o Thủy phân o Khử carbone (C) PHA II Gồm các phản ứng kết hợp với : o Acide glycuronique o H 42SOo Acide amine o Methyl hóa Hấp thu chuyển hóa sinh học Thải trừ Tan trong Lipide Tan trong nước B : . học cơ bản, y học cơ sở, tóan học, thống kê sinh học, hóa học, y học điện tử, pháp y, luân lý và xã hội học các môn học liên hệ đó, thúc đẩy dược lý học. DƯC LÝ HỌC ĐẠI CƯƠNG MỤC TIÊU, YÊU CẦU : – Nắm vững những khái niệm cơ bản về dược lý học đại cương và biết vận dụng những khái

– Xem thêm –

Bạn đang xem: [Download] Dược lý học đại cương – Tải File Word, PDF Miễn Phí

Xem thêm: Dược lý học đại cương, Dược lý học đại cương, Dược lý học đại cương, CHẤT NỐI KẾT LIGANDS Š, RECEPTOR –R- Š NHỮNG KHÁI NIỆM CƠ BẢN :, SỰ CHUYỂN VẬN CỦA THUỐC :, HẤP THỤ TỪ ĐƯỜNG RUỘT VOIE ENTÉRALE, HẤP THU THUỐC THEO ĐƯỜNG NGÒAI RUỘT VÀ TIÊM CHÍCH, HẤP THỤ THUỐC QUA TIẾP XÚC VỚI NIÊM MẠC. Trực tràng, CHUYỂN HÓA THUỐC 5.1. MỤC ĐÍCH CỦA SỰ CHUYỂN HÓA

Hy vọng thông qua bài viết Dược lý học đại cương . Bạn sẽ tìm được cho mình những tài liệu học tập bổ ích nhất.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button