[Download] Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin – Tải về File Docx, PDF

Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin
Nội dung Text: Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

Download


Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin tham gia phong trào đấu tranh vì tự do dân chủ, bảo vệ lợi ích của nông dân, đòi tự do báo chí và bắt đầu tìm hiểu những vấn đề về kinh tế. Các ông đã xây dựng thế giới quan phương pháp luận khoa học – Phương pháp duy vật biện chứng. Đồng thời các ông chuyển từ lập trường dân chủ sang lập trường chủ nghĩa cộng sản. Trong giai đoạn này, các ông viết một số tác phẩm sau: “Bản thảo kinh tế-triết học” (1844); “Lược thảo phê phán…

Bạn đang xem: [Download] Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin – Tải về File Docx, PDF

*Ghi chú: Có 2 link để tải tài liệu, Nếu Link này không download được, các bạn kéo xuống dưới cùng, dùng link 2 để tải tài liệu về máy nhé!
Download tài liệu Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin File Docx, PDF về máy

Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

Mô tả tài liệu

Nội dung Text: Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

  1. Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

    tham gia phong trào đấu tranh vì tự do dân chủ, bảo vệ lợi ích của nông dân, đòi tự do báo chí và
    bắt đầu tìm hiểu những vấn đề về kinh tế. Các ông đã xây dựng thế giới quan phương pháp luận
    khoa học – Phương pháp duy vật biện chứng. Đồng thời các ông chuyển từ lập trường dân chủ
    sang lập trường chủ nghĩa cộng sản.
    Trong giai đoạn này, các ông viết một số tác phẩm sau:
    “Bản thảo kinh tế-triết học” (1844); “Lược thảo phê phán khoa kinh tế chính trị” (1844);
    “Tình cảnh giai cấp lao động ở Anh” (1844); “Hệ tư tưởng Đức” (1846); “Sự khốn cùng của triết
    học” (1847); “Lao động làm thuê và tư bản” (1849); “Tuyên ngôn của Đảng cộng sản” (1848).
    Trong những tác phẩm trên, Tuyên ngôn của Đảng cộng sản được coi là mốc mở đầu của
    thời đại mới trong lịch sử đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân quốc tế. Đây là tác phẩm
    trình bày một cách xúc tích nhất những tư tưởng, quan điểm về: triết học, kinh tế chính trị học và
    chủ nghĩa cộng sản khoa học của C.Mác và Ph.Ăngghen. Thể hiện cụ thể như sau:
    – Các ông đã khẳng định cơ sở kinh tế là nhân tố quyết định chính trị, tư tưởng của thời đại,
    sản xuất vật chất là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội loài người. Đặc biệt khi
    xã hội có giai cấp, thì lịch sử xã hội là lịch sử đấu tranh giai cấp và đấu tranh giai cấp là động lực
    phát triển của xã hội loài người (các ông đã vượt khỏi tư tưởng duy tâm và siêu hình).
    – Các ông đã xác định được đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị là nghiên cứu mặt xã
    hội của quá trình sản xuất và trao đổi những của cải vật chất nhất định của một xã hội., đồng thời
    các ông đi vào nghiên cứu các khái niệm, phạm trù, quy luật của phương thức sản xuất tư bản chủ
    nghĩa: hàng hóa, tiền tê, tư bản, giá trị, sở hữu… và đi đến kết luận: những người cộng sản có
    nhiệm vụ xóa bỏ chế độ tư hữu.
    – Các ông khẳng định phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa không phải là phương thức
    tồn tại vĩnh viễn, nó tất yếu sẽ bị tiêu vong và được thay thế bằng một phương thức phát triển cao
    hơn – đó là phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa. Sứ mệnh lịch sử này là do giai cấp công
    nhân đảm nhận.

    7.2.2. Giai đoạn 1848 – 1895

    Đây là giai đoạn xây dựng và hoàn thành học thuyết kinh tế của C.Mác và Ph.Ăngghen, hạt
    nhân là bộ Tư bản.
    Từ 1848 – 1856, các ông chuyển việc nghiên cứu từ lĩnh vực triết học sang lĩnh vực kinh tế
    chính trị, trước hết là đi vào tìm hiểu tình hình chính trị, xã hội của thế giới và đã viết một số tác
    phẩm: “Đấu tranh giai cấp ở Pháp” (1848-1850); “Ngày mười tám Sương mù của Loui
    Bonaparte”; “Cách mạng và phản cách mạng ở Đức” (1851-1852).
    Từ 1857 – 1858, C.Mác viết bản thảo kinh tế đầu tiên (không được xuất bản). Ở đây, C.Mác
    trình bày những quan điểm của mình về đối tượng, phương pháp nghiên cứu của kinh tế chính trị;
    về hàng hóa, tiền tệ, tư bản, lợi nhuận, lợi tức và về tuần hoàn, chu chuyển của tư bản.

    59

  2. Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

    Đến năm 1859, C.Mác viết tác phẩm “Góp phần phê phán khoa kinh tế chính trị”. Trong tác
    phẩm này ông tiếp tục trình bày những tư tưởng của mình về duy vật lịch sử, về hàng hóa, giá trị,
    tiền tệ.
    Từ 1861 – 1863 C.Mác viết bản thảo kinh tế thứ hai gồm 23 quyển với 1472 trang và lấy tên
    là “Tư bản”. Trong bản thảo này, ông trình bày quá trình chuyển hóa của tiền thành tư bản, giá trị
    thặng dư tuyệt đối và tương đối, lợi nhuận bình quân, và sơ đồ tái sản xuất tư bản xã hội.
    Từ 1864 – 1865 C.Mác viết bản thảo thứ ba và chuẩn bị tư liệu cho bản thảo thứ tư. Trong
    bản thảo thứ ba, ông trình bày về các loại hình tư bản.
    Như vây, C.Mác dự kiến bộ Tư bản của ông gồm 4 quyển:
    Quyển I: Quá trình sản xuất của tư bản.
    Quyển II: Quá trình lưu thông của tư bản.
    Quyển III:Toàn bộ quá trình sản xuất của tư bản chủ nghĩa.
    Quyển IV: Phê phán lịch sử lý luận giá trị thặng dư.
    Năm 1867, Quyển I bộ Tư bản được xuất bản bằng tiếng Đức, sau đó được tái bản bằng
    nhiều thứ tiếng khác nhau. Do điều kiện phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và sức khoẻ,
    ông thể tiếp tục xuất bản những quyển tiếp theo.
    Sau khi C.Mác mất, Ăngghen kế tục sự nghiệp của ông. Ăngghen chỉnh lý và cho xuất bản
    2 quyển tiếp theo vào những năm: 1885 và 1894.
    Ăngghen cùng Mác viết tác phẩm Phê phán cương lĩnh Gôta, khi Mác mất ông đã viết tác
    phẩm Chống Đuyrinh để bảo vệ và phát triển học thuyết kinh tế của Mác. Thông qua tác phẩm
    này Ăngghen đã khái quát bộ Tư bản thành ba bộ phận: Triết học Mácxít; Kinh tế chính trị
    mácxít; Chủ nghĩa xã hội khoa học.

    7.2.3. Những đóng góp của Mác và Ăng-ghen trong kinh tế chính trị

    – Mác đưa ra quan điểm mới về đối tượng và phương pháp cỉa Kinh tế chính trị (Mà phương
    pháp trừu tượng hóa khoa học và phương pháp duy vật biện chứng là nền tảng).
    – Mác đưa ra quan điểm lịch sử về sự phát triển kinh tế vào việc phân tích các phạm trù, các
    quy luật kinh tế.
    – Dựa trên quan điểm lịch sử, Mác thực hiện một cuộc cách mạng về học thuyết giá trị – lao
    động (giải quyết được bết tắc cảu các trào lưu tư tưởng kinh tế trước đây).
    – Công lao to lớn của Mác là xây dựng học thuyết giá trị thặng dư, hòn đá tảng của chủ
    nghĩa Mác.
    – Công lao to lớn của Mác còn thể hiện ở một loạt phát hiện khác nhau như phân tích tích
    lũy tư bản, sự bần cùng hóa giai cấp vô sản, nghuyên nhân nạn thất nghiệp…
    – Mác, Ăngghen đã dự đoán về những nội dung của xã hội tương lai.
    60

  3. Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

    – Lý luận kinh tế Mácxít đã vạch ra mâu thuẫn cơ bản của xác hội tư bản, vạch ra quy luật
    vận động tất yếu của lịch sử.

    7.3. SỰ BỔ SUNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA V.I.LÊNIN

    Điều kiện mới:
    Về kinh tế: Vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, đây là thời kỳ diễn ra cuộc cách mạng
    khoa học kỹ thuật lần thứ 2 – Phát minh ra năng lượng điện. Cơ khí hóa chuyển thành điện khí hóa
    làm thay đổi cơ cấu kinh tế của chủ nghĩa tư bản: công nghiệp nặng chiếm vị trí hàng đầu, đẩy
    mạnh quá trình tập trung sản xuất, cạnh tranh mạnh mẽ, khủng hoảng kinh tế… Từ đó xuất hiện
    các công ty, các xí nghiệp khổng lồ, xuất hiện các tổ chức độc quyền. Biến chủ nghĩa tư bản tự do
    cạnh tranh thành chủ nghĩa đế quốc.
    Về chính trị: Chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh chuyển thành chủ nghĩa đế quốc làm xuất
    hiện chiến tranh thế giới lần thứ nhất (1914-1918) để phân chia lại thị trường thế giới giữa các
    cường quốc đế quốc. Sau năm 1895 Ph. Ăngghen mất Quốc tế cộng sản II đi vào con đường phản
    bội chủ nghĩa Mác, xuất hiện yêu cầu cần phải bảo vệ chủ nghĩa Mác.

    7.3.1. Quá trình hình thành và phát triển lý luận của V.Lênin

    7.3.1.1. Giai đoạn trước Cách mạng Tháng Mười năm 1917

    Đây là giai đoạn V.I.Lênin tiếp tục phát triển các lý luận về chủ nghĩa tư bản của C.Mác và
    Ph.Ăngghen, ông đi vào nghiên cứu giai đoạn mới của chủ nghĩa tư bản – chủ nghĩa đế quốc.
    Ông viết một số tác phẩm: “Vấn đề dân tộc trong cương lĩnh của chúng ta” (1908); “Chiến
    tranh và phong trào dân chủ – xã hội Nga” (1914); “Sự phá sản của Quốc tế II” (1915); “Chủ
    nghĩa đế quốc, giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản” (1916).
    Tác phẩm nổi bật nhất là “Chủ nghĩa đế quốc, giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản”.
    V.I.Lênin đã trình bày được bản chất kinh tế – chính trị của chủ nghĩa đế quốc, đồng thời vạch ra
    được xu hướng vận động của chủ nghĩa đế quốc. đây là tác phẩm kế tục trực tiếp bộ Tư bản của
    C.Mác, là sự phát triển của chủ nghĩa Mác trong giai đoạn độc quyền.

    7.3.1.2. Giai đoạn sau cách mạng Tháng Mười năm 1917 đến năm 1924

    Đây là giai đoạn V.I.Lênin tiếp tục bổ sung, phát triển lý luận về chủ nghĩa đế quốc và đồng
    thời ông đi vào nghiên cứu mô hình chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ.
    Ông đi vào viết một số tác phẩm: “Về bệnh ấu trĩ tả khuynh và tính tiểu tư sản” (1918);
    “Những nhiệm vụ trước mắt của chính quyền Xôviết” (1918); “Kinh tế chính trị trong thời đại
    chuyên chính vô sản” (1919); “Bàn về thuế lương thực” (1921); “Về tác dụng của vàng hiện nay
    và sau khi chủ nghĩa xã hội hoàn thành thắng lợi” (1922); “Bàn về chế độ hợp tác xã” (1922)…

    61

  4. Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

    7.3.2. Những lý luận cơ bản của V.Lênin

    7.3.2.1. Lý luận về tái sản xuất tư bản xã hội

    Trên cơ sở lý luận tái sản xuất tư bản xã hội của C.Mác, V.I.Lênin đã bổ sung thêm một số
    điểm cho sát với hiện thực của xã hội tư bản trong giai đoạn phát triển mới của nó. Ông chia khu
    vực I – khu vực sản xuất tư liệu sản xuất thành hai khu vực nhỏ: Khu vực sản xuất tư liệu sản xuất
    để sản xuất tư liệu sản xuất và khu vực sản xuất tư liệu sản xuất để sản xuất tư liệu tiêu dùng;
    đồng thời ông cho cấu tạo hữu cơ c/v thay đổi, qua thực tiễn 4 năm, ông đã rút ra quy luật ưu tiên
    phát triển tư liệu sản xuất (thực chất là phát triển công nghiệp nặng). Do đó quy luật này chỉ phát
    huy tác dụng trong điều kiện nền đại công nghiệp cơ khí.

    7.3.2.2. Lý luận về chủ nghĩa đế quốc

    Chủ nghĩa đế quốc không phải là một chính sách, mà là một giai đoạn phát triển cao của
    chủ nghĩa tư bản, là kết quả của quá trình vận động phát triển dưới sự tác động của các quy luật
    kinh tế nội tại của nó, đặc biệt là quy luật cạnh tranh tự do đưa tới tập trung sản xuất. Tập trung
    sản xuất phát triển đến một mức độ nhất định thì dẫn tới độc quyền.
    Chủ nghĩa đế quốc có 5 đặc điểm kinh tế nổi bật: Tập trung sản xuất và các tổ chức độc
    quyền; Tư bản tài chính và đầu sỏ tài chính; Xuất khẩu tư bản; Các tổ chức độc quyền phân chia
    thị trường thế giới; Các nước đế quốc phân chia lãnh thổ thế giới.
    V.I.Lênin cũng vạch rõ tính quy luật của việc chuyển chủ nghĩa tư bản độc quyền thành chủ
    nghĩa tư bản độc quyền nhà nước (chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước là sự dung hợp, lệ thuộc
    của nhà nước vào các tổ chức độc quyền và nhà nước trở thành tư bản khổng lồ tham gia vào quá
    trình bóc lột công nhân).
    Chủ nghĩa tư bản độc quyền và độc quyền nhà nước vẫn nằm trong khuôn khổ phương thức
    sản xuất tư bản chủ nghĩa, chỉ là sự thay đổi về hình thức của chủ nghĩa tư bản.
    V.I.Lênin đã rút ra quy luật phát triển không đều của chủ nghĩa tư bản. Do đó, Cách mạng
    vô sản có thể nổ ra ở một số nước, thậm chí ở một nước kinh tế kém phát triển.

    7.3.2.3. Lý luận về xây dựng chủ nghĩa xã hội

    Dựa trên những tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen và chủ nghĩa xã hội, sau Cách mạng
    Tháng Mười Nga năm 1917, V.I.Lênin đã vận dụng vào xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Nga thông
    qua hai mô hình:
    + Mô hình chính sách cộng sản thời chiến:
    + Mô hình chính sách kinh tế mới – NEP:
    Là sự đổi mới của V.I.Lênin cả về phương diện lý luận cả về chỉ đạo thực tiễn về xây dựng
    mô hình chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ. Nội dung của mô hình:
    Về thời kỳ quá độ

    Về sở hữu và các thành phần kinh tế

    62

  5. Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

    Về phát triển kinh tế hàng hóa

    Về xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

    Về mô hình hợp tác xã.

    Như vậy, V.I.Lênin là người bổ sung, phát triển học thuyết kinh tế của C.Mác và Ph.
    Ăngghen, hình thành nên học thuyết kinh tế Mác – Lênin.

    TÓM TẮT

    Về hoàn cảnh ra đời của kinh tế chính trị Mác – Lênin:
    Kinh tế chính trị Mác – Lênin ra đời vào những năm 40 của thế kỷ XIX thời kỳ mà phương
    thức sản xuất TBCN đã khẳng định được sự chiến thắng của nó đối với phương thức sản xuất
    phong kiến.
    – Về kinh tế: Đây là giai đoạn phát triển của nền đại công nghiệp cơ khí ở các nước tư bản
    – Về chính trị – xã hội: Đại công nghiệp cơ khí ra đời dẫn tới sự xuất hiện một giai cấp mới –
    giai cấp vô sản. Giai cấp này cùng với giai cấp tư sản hình thành nên hai giai cấp cơ bản trong xã
    hội tư bản. Do bị áp bức và bị bóc lột nặng nề nên giai cấp vô sản đã từng bước đứng lên đấu
    tranh với giai cấp tư sản Nhưng tất cả những phong trào này đều mang tính tự phát, nên một yêu
    cầu khách quan phải có một lý luận khoa học để dẫn đường, nhằm đưa phong trào đấu tranh của
    công nhân từ tự phát lên tự giác.
    – Về tư tưởng: Cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19 có nhiều phát minh khoa học làm cơ sở lý luận
    cho việc lý giải các hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy. Đặc biệt có ba trào lưu tư tưởng lớn:
    Triết học cổ điển Đức, kinh tế chính trị Anh, chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp.
    – C.Mac(1818 – 1883) và Ph.Engels (1820 – 1895) là những người sáng lập chủ nghĩa Mác
    trong đó kinh tế chính trị là một trong 3 bộ phận cấu thành. Sau đó được Lênin phát triển trong
    điều kiện lịch sử mới.
    Những nội dung cơ bản của kinh tế chính trị Mác – Lênin:
    – Kinh tế chính trị Mác – Lênin vạch ra những mâu thuẫn nội tại của chủ nghĩa tư bản, đã
    đưa ra những luận chứng kinh tế có tính chất quá độ lịch sử về chủ nghĩa tư bản, chỉ ra sứ mệnh
    của giai cấp vô sản và sự tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa để chuyển lên chủ nghĩa cộng
    sản. Lý luận này là nguồn sức mạnh, là ánh sáng soi đường cho cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản
    để tiến tới xã hội tương lai.
    – Trong điều kiện CNTB chuyển từ giai đoạn tự do cạnh tranh sang giai đoạn độc quyền,
    Lênin tiếp tục bảo vệ và phát triển lý luận kinh tế của Mác, chỉ ra những đặc điểm kinh tế cơ bản
    của thời kỳ quá độ, vạch ra kế hoạch xây dựng chủ nghĩa xã hội boa gồm các nội dung: Quốc hữu
    hoá, công nghiệp hoá, hợp tác hóa và cách mạng văn hoá tư tưởng.

    63

  6. Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin

    – Chính sách kinh tế mới của Lênin có ý nghĩa quan trọng đối với sự nghiệp khôi phục và
    phát triển kinh tế của nước Nga sau chiến tranh đồng thời cũng có ý nghĩa quốc tế to lớn đối với
    nhiều nước trên thế giới khi bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.

    CÂU HỎI ÔN TẬP

    1. Trình bày hoàn cảnh ra đời của kinh tế chính trị Mác – Lênin?
    2. Phân tích những đặc điểm của kinh tế chính trị học Mác – Lênin?
    3. Trình bày những đóng góp của Lênin đối với kinh tế chính trị học Mác trong giai đoạn
    chủ nghĩa tư bản độc quyền?
    4. Trình bày những nội dung cơ bản trong mô hình chính sách kinh tế mới của Lênin? Nội
    dung đó có ý nghĩa gì đối với việc phát triển kinh tế hàng hoá ở nước ta hiện nay?

    64

  7. Chương 8: Học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    CHƯƠNG VIII: HỌC THUYẾT KINH TẾ CỦA
    TRƯỜNG PHÁI CỔ ĐIỂN MỚI

    GIỚI THIỆU

    Mục đích yêu cầu:
    Nắm được hoàn cảnh lịch sử ra đời và những đặc điểm cơ bản của trường phái cổ điển mới
    để thấy được vị trí vai trò của trường phái này.
    Hiểu và nhận thức đúng tư tưởng nội dung cơ bản của trường phái cổ điển mới thông qua
    các đại biểu tiêu biểu với các lý thuyết kinh tế chủ yếu.
    Trong quá trình nghiên cứu phải đặt trong mối quan hệ với các học thuyết khác đặc biệt là
    học thuyết của trường phái tư sản cổ điển và của Mác.
    Nội dung chính:
    – Hoàn cảnh lịch sử và đặc điểm của trường phái cổ điển mới.
    – Các học thuyết kinh tế chủ yếu: Thuyết “Ích lợi giới hạn” của trường phái thành Viên
    (Áo), các lý thuyết giới hạn của Mỹ, lý thuyết kinh tế của trường phái thành Lausene (Thụy sĩ), lý
    thuyết kinh tế của trường phái Cambridge (Anh).
    – Đánh giá chung về các thành tựu và hạn chế.

    NỘI DUNG

    8.1. HOÀN CẢNH LỊCH SỬ VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA TRƯỜNG PHÁI CỔ ĐIỂN MỚI

    8.1.1. Hoàn cảnh lịch sử xuất hiện
    Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX: chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh chuyển sang chủ nghĩa tư
    bản độc quyền, những khó khăn về kinh tế và những mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tư bản tăng
    lên gay gắt (khủng hoảng kinh tế chu kì bắt đầu từ 1825) nhiều hiện tượng kinh tế và mâu thuẫn
    kinh tế mới xuất hiện đòi hỏi phải có sự phân tích kinh tế mới .
    Sự xuất hiện chủ nghĩa Mác chỉ ra xu hướng vận động tất yếu của xã hội loài người vì thế
    nó trở thành đối tượng phê phán mạnh mẽ của các nhà kinh tế học tư sản.
    Kinh tế tư sản cổ điển tỏ ra bất lực trong việc bảo vệ chủ nghĩa tư bản và khắc phục những
    khó khăn về kinh tế, đòi hỏi phải có hình thức mới thay thế.

    65

  8. Chương 8: Học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    8.1.2. Đặc điểm của học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    Trường phái cổ điển mới ủng hộ tự do cạnh tranh, chống lại sự can thiệp của nhà nước vào
    kinh tế, tin tưởng cơ chế thị trường sẽ tự điều tiết nền kinh tế thăng bằng cung cầu và có hiệu quả.
    Các đặc điểm cơ bản của trường phái cổ điển mới là:
    + Dựa vào tâm lí chủ quan để giải thích các hiện tượng và quá trình kinh tế (Ủng hộ thuyết
    giá trị chủ quan: theo đó cùng một hàng hóa, với người này cần hơn hay ích lợi nhiều thì giá trị
    lớn và ngược lại, người không cần hay ích lợi ít thì giá trị thấp).
    + Đối tượng nghiên cứu là các đơn vị kinh tế riêng biệt (chủ trương từ sự phân tích kinh tế
    trong các xí nghiệp để rút ra những kết luận chung cho toàn xã hội), được gọi là phương pháp
    phân tích vi mô.
    + Chuyển sự nghiên cứu kinh tế sang lĩnh vực lưu thông, trao đổi và nhu cầu.
    + Tích cực áp dụng toán học vào phân tích kinh tế, sử dụng các công cụ toán học: công
    thức, đồ thị, hàm số, mô hình,… phối hợp phạm trù kinh tế với phạm trù toán học để đưa ra những
    khái niệm mới như: ích lợi giới hạn, năng suất giới hạn, sản phẩm giới hạn,… (Vì vậy còn gọi là
    trường phái giới hạn).
    + Muốn tách kinh tế khỏi chính trị xã hội, chủ trương chia kinh tế chính trị thành: kinh tế
    thuần túy, kinh tế xã hội và kinh tế ứng dụng, đưa ra khái niệm kinh tế thay cho kinh tế chính trị.

    8.2. CÁC HỌC THUYẾT KINH TẾ CHỦ YẾU

    8.2.1. Thuyết “Ích lợi giới hạn” của trường phái thành Viên (Áo)

    Được phát triển từ tư tưởng của nhà kinh tế học người Đức Herman Gossen (1810-1858)
    ông đã đưa ra định luật nhu cầu và tư tưởng về ích lợi giới hạn. Từ đó các nhà kinh tế của trường
    phái thành Viên (Áo) đã phát triển thành lí thuyết kinh tế “ích lợi giới hạn”.

    8.2.1.1. Lí thuyết sản phẩm kinh tế

    (Các đại biểu: Carl Menger, B.Bawerk, V. Wiser)
    Nội dung cơ bản của lý thuyết này là:
    + Đưa ra khái niệm “sản phẩm kinh tế” thay cho phạm trù “hàng hóa”. Để được coi là sản
    phẩm kinh tế sản phẩm phải có đủ 4 tính chất, đó là:
    – Có khả năng thỏa mãn nhu cầu hiện tại của con người.(Nhu cầu không còn thì sản phẩm
    mất đặc tính kinh tế, hoặc sản phẩm hỏng không thỏa mãn nhu cầu thì cũng không là sản phẩm
    kinh tế).
    – Công dụng của nó con người phải biết rõ (vì sản phẩm trong tự nhiên rất nhiều).
    – Phải ở trong tình trạng có khả năng sử dụng được (không ở dạng tiềm năng).

    66

  9. Chương 8: Học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    – Số lượng của nó có giới hạn (ở tình trạng khan hiếm, nếu vật phẩm quá dư thừa sẽ không
    phải là sản phẩm kinh tế ).
    + Sản phẩm kinh tế có hai đặc tính “Ích lợi giới hạn” và “Giá trị giới hạn”, đây chính là cơ
    sở xây dựng lí thuyết “ích lợi giới hạn và giá trị”.

    8.2.1.2. Lí thuyết ích lợi giới hạn và giá trị

    * Về “Ích lợi giới hạn”:
    + Ích lợi là đặc tính cụ thể của vật, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người, ích lợi
    có nhiều loại, như sau:
    – Ích lợi khách quan: là ích lợi vốn có của vật chất (ví dụ: củi đốt thì nóng lên).
    – Ích lợi chủ quan: là ích lợi được sử dụng theo yêu cầu con người (ví dụ: con người dùng
    sức nóng của củi đốt để sưởi ấm , nấu ăn, …).
    – Ích lợi cụ thể: là ích lợi của số lượng vật phẩm mà người ta có thể đo lường được (ví dụ:
    quần áo để mặc, gạo để ăn, …).
    + Theo đà thỏa mãn nhu cầu, ích lợi có xu hướng giảm dần. Cùng với đà tăng lên của vật
    phẩm để thỏa mãn nhu cầu thì “mức bão hòa” về vật phẩm tăng lên còn “mức độ cấp thiết” của
    nhu cầu giảm xuống. Do đó theo đà thỏa mãn nhu cầu tăng thì ích lợi của vật có xu hướng giảm
    (vật phẩm sau đưa ra thỏa mãn nhu cầu có ích lợi ít hơn vật phẩm trước) .
    – Với số lượng vật phẩm nhất định, vật phẩm cuối cùng để thỏa mãn nhu cầu sẽ là “vật
    phẩm giới hạn”, ích lợi của nó là “ích lợi giới hạn”, nó quyết định ích lợi chung của tất cả các vật
    phẩm khác.
    Vậy: ích lợi giới hạn là ích lợi của vật phẩm cuối cùng đưa ra thỏa mãn nhu cầu, ích lợi đó
    là nhỏ nhất, nó quyết định ích lợi của tất cả các vật phẩm khác.
    + Nội dung quy luật “ích lợi giới hạn” ngày càng giảm:
    Theo đó, số lượng sản phẩm kinh tế càng ít thì “ích lợi giới hạn” càng lớn. Sản phẩm kinh
    tế tăng thì tổng ích lợi tăng còn “ích lợi giới hạn” giảm, có thể dẫn tới 0 (ví dụ: nước quá nhiều,
    không còn khan hiếm thì chỉ còn ích lợi trừu tượng).
    Nhận xét: Có sự tách rời giá trị và ích lợi.
    * Lý thuyết giá trị (Giá trị giới hạn):
    Nội dung chủ yếu của lý thuyết này như sau:
    + Đưa ra lý thuyết giá trị – ích lợi (giá trị – chủ quan): (phủ nhận lý thuyết giá trị – lao động
    của kinh tế tư sản cổ điển cổ điển và lý luận giá trị của Mác) Theo đó “ích lợi giới hạn” quyết
    định giá trị của sản phẩm kinh tế, đó là “giá trị giới hạn”, nó quyết định giá trị của tất cả các sản
    phẩm khác (ích lợi của vật quyết định giá trị – ở đây là: “ích lợi giới hạn”). Muốn có nhiều giá trị
    phải tạo ra sự khan hiếm.
    67

  10. Chương 8: Học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    + Về Giá trị trao đổi (GTTĐ): Ngược với A.X cho rằng GTTĐ là khách quan, Menger (một
    nhà kinh tế học trường phái cổ điển mới) cho rằng GTTĐ là chủ quan, sở dĩ hai người trao đổi sản
    phẩm cho nhau là vì cả hai đều tin rằng sản phẩm mà mình bỏ ra đối với mình ít giá trị hơn sản
    phẩm mà mình thu về (ở đây có sự so sánh các sản phẩm, nếu có lợi mới trao đổi, căn cứ vào nhu
    cầu bản thân).
    + Hai điều kiện để hành vi trao đổi được thực hiện:
    – Cả hai đều có lợi trong trao đổi.
    – Sản phẩm dư thừa của người này là khan hiếm của người kia và ngược lại.
    Ví dụ: 2 nông dân A và B đều có bò và ngựa. Nông dân A nhiều bò, ít ngựa, còn nông dân
    B ngược lại nhiều ngựa, ít bò. Bò và ngựa được sắp xếp như sau (theo thứ tự giá trị giảm dần):

    Nông dân A Nông dân B
    Bò 7 con Ngựa 3 con Bò 3 con Ngựa 7 con
    10 9 9 10
    9 8 8 9
    8 7 7 8
    7 7
    6 6
    5 5
    4 4
    3 3
    A: xác định giá trị giới hạn của ngựa cao hơn của bò.
    B: ngược lại.
    Trao đổi lần 1: A đổi bò thứ 7 (có giá trị: 4), được thêm ngựa thứ 4 (có giá trị: 6) vì thế
    được lợi về giá trị là 2.
    B đổi ngựa thứ 7 (có giá trị: 4), được thêm bò thứ 4 (có giá trị: 6) vì thế
    được lợi về giá trị là 2.
    Trao đổi lần 2: Bò có giá trị là 5 đổi ngựa có giá trị là 5 như thế là không lợi, không thiệt.
    Trao đổi lần 3: sẽ thiệt 2 về giá trị vì thế không trao đổi nữa.
    + Các hình thức giá trị:
    – Giá trị khách quan: xuất phát từ tác dụng của một vật mang lại cho ta kết quả cụ thể (than
    đốt cho nhiệt lượng), đây là mối quan hệ người với vật và kết quả xuất phát từ việc sử dụng vật,
    không bao hàm những phán đoán chủ quan của con người.
    – Giá trị chủ quan: xuất phát từ sự tiêu dùng những kết quả mà sản phẩm mang lại cho con
    người quy định sử dụng nó như thế nào (nhiệt lượng đốt than sử dụng vào việc gì).

    68

  11. Chương 8: Học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    Từ đó phân chia giá trị sử dụng và giá trị trao đổi thành: giá trị sử dụng chủ quan, giá trị
    trao đổi chủ quan, giá trị sử dụng khách quan, giá trị trao đổi khách quan.
    Căn cứ phân chia là nơi nhận sản phẩm, của cải tới tay ai?
    Ví dụ 1:
    Tủ sách căn cứ vào chủ sở hữu Trí thức: có giá trị sử dụng
    Nhà buôn: có giá trị trao đổi
    Cả hai đều là chủ quan nên nó có giá trị sử dụng chủ quan và giá trị trao đổi chủ quan .
    Ví dụ 2:
    1m3 củi đốt Nhiệt lượng là căn cứ để đổi lấy vật khác thì có giá trị trao đổi
    khách quan .
    Nhiệt lượng để dùng vào một công việc cụ thể (nấu ăn) thì có giá
    trị sử dụng khách quan .

    8.2.2. Các lý thuyết giới hạn của Mỹ (Đại biểu: Clark)
    Cha là John Bates Clark: đưa ra lý thuyết năng suất giới hạn, lý thuyết phân phối.
    Con là John Maurice Clark: đưa ra lý thuyết về chi phí bất biến và chi phí khả biến đồng
    thời đã chia kinh tế chính trị thành kinh tế tổng hợp, kinh tế tĩnh và kinh tế động .

    8.2.2.1. Lý thuyết “Năng suất giới hạn”

    Nội dung chủ yếu của lý thuyết này như sau:
    – Căn cứ vào lý thuyết của D.Ricarrdo về “Năng suất bất tương xứng”, theo đó khi tăng
    thêm một nhân tố sản xuất nào đó (trong ba nhân tố là lao động, đất đai, tư bản) mà các nhân tố
    khác không đổi thì sẽ giảm năng suất của nhân tố tăng thêm .
    – Phối hợp với lý thuyết “ích lợi giới hạn”, Clark đã nghiên cứu về quy luật năng suất
    lao động.
    Theo ông ích lợi của lao động thể hiện ở năng suất lao động (ích lợi các yếu tố sản xuất thể
    hiện ở năng suất của nó). Song năng suất lao động của các yếu tố là giảm sút (bất tương xứng), do
    vậy đơn vị yếu tố sản xuất được sử dụng sau cùng là đơn vị yếu tố sản xuất giới hạn – sản phẩm
    của nó là sản phẩm giới hạn, năng suất của nó là năng suất giới hạn, nó quyết định năng suất của
    tất cả các đơn vị yếu tố sản xuất khác (Người công nhân cuối cùng là “người công nhân giới hạn”,
    sản phẩm của họ là “sản phẩm giới hạn” và năng suất lao động của họ là “năng suất lao động giới
    hạn”, quyết định năng suất lao động của những người lao động khác) .

    8.2.2.2. Lý thuyết phân phối của Clark
    Dựa vào lý thuyết năng suất giới hạn, sử dụng lý thuyết năng lực chịu trách nhiệm của các
    yếu tố sản xuất, theo đó thì thu nhập là năng lực chịu trách nhiệm của các yếu tố sản xuất Clark đã
    đưa ra lý thuyết về tiền lương, lợi nhuận, lợi tức, địa tô .

    69

  12. Chương 8: Học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    Theo ông:
    – Người lao động nhận Tiền lương = Sản phẩm giới hạn của lao động
    – Nhà tư bản nhận Lợi tức = Sản phẩm giới hạn của tư bản
    – Chủ đất nhận Địa tô = Sản phẩm giới hạn của đất đai
    – Nhà kinh doanh nhận Lợi nhuận = Thặng dư của người sử dụng các yếu tố sản xuất
    Từ đó: Phân phối là bình đẳng, không còn bóc lột nữa .

    8.2.2.3. Lí thuyết về chi phí bất biến và chi phí khả biến của T.M.Clark (con)

    (Là sự tiếp tục nghiên cứu của Clark(cha) – Phân tích kinh tế trong trạng thái động)
    Nội dung chủ yếu là:
    + Để sản xuất hàng hóa phải sử dụng máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, lao động, …
    Được gọi là chi phí sản xuất (chi phí toàn bộ) .
    + Có 2 loại (2 bộ phận) hợp thành chi phí toàn bộ là:
    – Chi phí bất biến: Những chi phí không biến đổi so với quy mô sản xuất sản phẩm (dù quy
    mô sản xuất có thay đổi nó cũng không thay đổi).
    Ví dụ: thuế đất, thuế nhà, trả lương ban giám đốc, thậm chí không sản xuất cũng phải chi phí .
    – Chi phí khả biến: là chi phí thay đổi theo quy mô sản xuất sản phẩm .
    Ví dụ: nguyên vật liệu, lao động trực tiếp sản xuất, …
    + Chi phí giới hạn: là chi phí tăng thêm để sản xuất một đơn vị sản phẩm cuối cùng .
    Chi phí giới hạn = Chi phí đứng sau – Chi phí đứng trước
    Xu hướng chung là: lúc đầu chi phí giới hạn giảm dần đến một quy mô nhất định của sản
    lượng thì tăng cùng với sự phát triển của quy mô sản xuất, do đó chi phí bình quân cho mỗi sản
    phẩm cũng biến động tương tự .
    Nhận xét:
    – Lý thuyết này dược sử dụng để xác định giới hạn của việc tăng quy mô sản phẩm .
    – Được vận dụng để xây dựng lý thuyết gia tốc phân tích nguyên nhân khủng hoảng kinh tế
    và giải quyết điều chỉnh chu trình kinh doanh .

    8.2.3. Lý thuyết kinh tế của trường phái thành Lausene (Thụy Sĩ)
    Đại biểu: Walras với lý thuyết nổi bật là: Lý thuyết cân bằng tổng quát .
    (Phản ánh sự phát triển tư tưởng “bàn tay vô hình” – tư tưởng tự do kinh tế của A.Smith)
    ∗ Nội dung chủ yếu là:
    + Cơ cấu nền kinh tế thị trường có 3 loại thị trường:
    70

  13. Chương 8: Học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    – Thị trường sản phẩm (TTSP): Nơi mua bán hàng hóa, tương quan trao đổi giữa các loại
    hàng hóa là giá cả của chúng .
    – Thị trường tư bản (TTTB): Nơi hỏi và vay tư bản, lãi suất tư bản cho vay là giá cả của tư bản.
    – Thị trường lao động (TTLĐ): Nơi thuê mướn công nhân, tiền lương (tiền công) là giá cả
    của lao động .
    + Ba thị trường độc lập với nhau, nhưng nhờ hoạt động của doanh nhân nên có quan hệ với
    nhau, cụ thể:
    – Doanh nhân: là người sản xuất hàng hóa để bán .
    – Để sản xuất họ phải vay vốn (ở thị trường tư bản), thuê công nhân (ở thị trường lao động)
    vì thế họ là sức cầu trên hai thị trường này (tạo ra sức cầu cho xã hội). Chi phí sản xuất là: Lãi
    suất trả tư bản và tiền lương .
    – Khi sản xuất được hàng hóa: họ đem bán trên TTSP, khi đó họ là sức cung trên TTSP .
    – Mối quan hệ được hình thành như sau: Khi bán sản phẩm trên thị trường được giá cao hơn
    chi phí sản xuất doanh nhân sẽ có có lãi vì thế họ mở rộng sản xuất nên phải vay thêm tư bản,
    thuê thêm công nhân làm cho sức cầu trên TTTB và TTLĐ tăng dẫn đến giá cả của tư bản và lao
    động tăng kết quả là chi phí sản xuất tăng .
    Mặt khác, sản phẩm sản xuất tăng thì sản phẩm hàng hóa trên TTSP tăng nên giá cả hàng
    hóa giảm làm cho thu nhập của doanh nhân giảm. Khi giá cả của hàng hóa sản xuất tăng thêm
    ngang bằng chi phí sản xuất ra chúng thì doanh nhân không có lời trong việc sản xuất thêm vì vậy
    họ không mở rộng sản xuất nữa (không vay thêm tư bản và thuê thêm công nhân nữa) .
    Từ đó làm cho giá cả tư bản và lao động ổn định dẫn đến giá hàng hóa ổn định (tiền công,
    lãi suất, giá hàng tiêu dùng đều ổn định) Khi đó ba thị trường đều đạt được trạng thái cân bằng,
    nền kinh tế ở trạng thái cân bằng tổng quát (Sự cân bằng tổng quát giữa các thị trường) – Điều này
    được thực hiện thông qua dao động tự phát của cung cầu và giá cả trên thị trường trong điều kiện
    tự do cạnh tranh .
    + Điều kiện để có cân bằng tổng quát là: có sự cân bằng giữa thu nhập bán hàng hóa sản
    xuất thêm và chi phí sản xuất ra chúng (Sự cân bằng giữa giá hàng hóa và chi phí sản xuất) .
    ∗ Tóm lại: Những nhà kinh tế thuộc trường phái cổ điển muốn tin tưởng vào sức mạnh của
    nền kinh tế thị trường và sự hoạt động của các quy luật kinh tế. Theo họ, sự điều tiết của “bàn tay
    vô hình” sẽ đảm bảo cho quá trình tái sản xuất phát triển bình thường .

    8.2.4. Lý thuyết kinh tế của trường phái Cambridge (Anh)

    Đại biểu: Marshall với lý thuyết nổi tiếng là lý thuyết cung cầu và giá cả (hay còn gọi là lý
    thuyết cung cầu và giá cả cân bằng).
    ∗ Nội dung chủ yếu của lý thuyết là:
    + Giá cả: là hình thức của quan hệ về lượng mà trong đó hàng hóa và tiền tệ được trao đổi
    với nhau (Theo ông giá trị là phạm trù siêu hình, vô nghĩa, chỉ có giá cả là phạm trù thiết thực và

    71

  14. Chương 8: Học thuyết kinh tế của trường phái cổ điển mới

    cụ thể vì thế là nhà kinh tế không đề cập đến giá trị). Giá cả được hình thành trên thị trường do kết
    quả sự va chạm giá cả người mua – người bán (Giá cả người mua: được xác định bởi ích lợi giới
    hạn, giá cả người bán: được xác định bởi chi phí sản xuất). Trong điều kiện tự do cạnh tranh, giá
    cả người mua (của cầu) giảm cùng với mức tăng số lượng hàng hóa cung ứng trên thị trường .
    + Giá cả người mua và giá cả người bán là mối quan hệ cung cầu.
    + Thị trường là tổng thể những người có quan hệ kinh doanh hay nơi gặp gỡ cung cầu. Kết
    quả sự va chạm cung – cầu hình thành nên giá cả cân bằng (hay giá cả thị trường).
    + Thời gian là yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến cung cầu và giá cả .
    + Đưa ra khái niệm “Độ co giãn của cầu” để chỉ sự phụ thuộc của cầu vào mức giá cả (Kí
    hiệu K – Hệ số co giãn của cầu).
    – Nếu K>1: Sự biến đổi nhỏ của giá cả làm cầu biến đổi lớn hơn được gọi là cầu co giãn.
    – Nếu K

Download tài liệu Chương 7: Học thuyết kinh tế chính trị Mác-Lênin File Docx, PDF về máy