[Download] Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn – Tải về File Word, PDF

Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn

Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn
Nội dung Text: Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn

Download


Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn trình bày các nội dung chính sau: Khung pháp lý cho quản lý thuế, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu, mức độ tuân thủ và nguyên nhân thất thoát nguồn thu, quản lý thuế, dự báo số thu từ thuế, cải cách thuế và nhiệm vụ thu ngân sách ở Việt Nam, hội nhập và nguồn thu của Chính phủ: Đánh giá các ảnh hưởng của việc Việt Nam gia nhập WTO.

Bạn đang xem: [Download] Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn – Tải về File Word, PDF

*Ghi chú: Có 2 link để tải tài liệu, Nếu Link này không download được, các bạn kéo xuống dưới cùng, dùng link 2 để tải tài liệu về máy nhé!
Download tài liệu Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn File Word, PDF về máy

Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn

Mô tả tài liệu

Nội dung Text: Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn

  1. Public Disclosure Authorized

    66317

    NGÂN HÀNG THẾ GIỚI

    C
    Public Disclosure Authorized

    ẢI CÁCH THUẾ Ở VIỆT NAM:
    HƯỚNG TỚI MỘT HỆ THỐNG
    HIỆU QUẢ VÀ CÔNG BẰNG HƠN
    Public Disclosure Authorized

    Gangadha Prasad Shukla
    Phạm Minh Đức
    Michael Engelschalk
    Lê Minh Tuấn
    (Đồng chủ biên)

    30/09/2011
    Public Disclosure Authorized

    Ban Quản lý Kinh tế và Xóa đói Giảm nghèo
    Khu vực Châu Á và Thái Binh Dương

  2. Cải cách Thuế ở Việt Nam:
    Hướng tới một hệ thống
    Hiệu quả và Công bằng hơn
    Gangadha Prasad Shukla
    Phạm Minh Đức
    Michael Engelschalk
    Lê Minh Tuấn
    (Đồng chủ biên)

    30/09/2011

    Ban Quản lý Kinh tế và Xóa đói Giảm nghèo
    Khu vực Châu Á và Thái Binh Dương

  3. Mục lục
    Lời nói đầu………………………………………………………………………………………………………………………………………… 11
    Lời cảm ơn…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 13
    Chữ viết tắt………………………………………………………………………………………………………………………………………… 15
    Tóm tắt………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 17
    Chương 1: Khung Pháp lý cho Quản lý Thuế…………………………………………………………………………………33
    1. Tóm lược…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 33
    2. Giới thiệu chung…………………………………………………………………………………………………………………………….. 37
    3. Thuế GTGT……………………………………………………………………………………………………………………………………. 42
    4. Thuế tiêu thụ đặc biệt…………………………………………………………………………………………………………………….. 43
    5. Thuế xuất nhập khẩu……………………………………………………………………………………………………………………… 45
    6. Các loại thuế trực thu……………………………………………………………………………………………………………………… 48
    6.1. Thuế thu nhập cá nhân…………………………………………………………………………………………………………….48
    6.2. Thuế Thu nhập Doanh nghiệp (TNDN)………………………………………………………………………………..52
    7. Thuế tài nguyên………………………………………………………………………………………………………………………………. 55
    8. Các chế độ thu khác ngoài thuế (Phí và lệ phí)………………………………………………………………………………56
    9. Quản lý thuế…………………………………………………………………………………………………………………………………… 58
    Chương 2: Mức độ Tuân thủ và Nguyên nhân Thất thoát nguồn thu: Khuôn khổ Lý thuyết và
    Đánh giá…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 61
    1. Tóm lược…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 61
    2. Giới thiệu chung…………………………………………………………………………………………………………………………….. 62
    2.1. Mức độ tuân thủ và thất thoát nguồn thu thuế: Khung lý thuyết……………………………………………63
    2.2. Các thước đo về mức độ tuân thủ và không tuân thủ……………………………………………………………..72
    3. Kết luận…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 76
    Chương 3: Quản lý Thuế………………………………………………………………………………………………………………….. 79
    1. Vai trò và thách thức của cơ quan quản lý thuế ở Việt Nam……………………………………………………………79
    2. Yêu cầu hiện đại hóa hệ thống quản lý thuế……………………………………………………………………………………80
    3. Đảm bảo sự tuân thủ trong môi trường thay đổi…………………………………………………………………………….85
    4. Xử lý với đối tượng nộp thuế vừa và nhỏ………………………………………………………………………………………..88
    5. Những nỗ lực cải cách của Tổng cục Thuế……………………………………………………………………………………..88
    6. Hỗ trợ từ bên ngoài………………………………………………………………………………………………………………………… 91
    7. Tầm quan trọng của Quản lý và Tính bền vững của Cải cách………………………………………………………..94
    8. Liệu Tổng cục Thuế có thể trở thành mô hình về tăng cường tính minh bạch?……………………………..96
    9. Sự tham gia của các bên liên quan trong quá trình cải cách……………………………………………………………99
    10. Tóm tắt các Phát hiện chính và Khuyến nghị……………………………………………………………………………..101
    Chương 4: Dự báo Số thu từ thuế: Phương pháp và Công cụ……………………………………………………..105
    1. Tóm tắt…………………………………………………………………………………………………………………………………………..105

    3

  4. 1.1. Tổ chức và quá trình dự báo…………………………………………………………………………………………………..105
    1.2. Thu thập dữ liệu và tính chính xác của dữ liệu……………………………………………………………………….105
    1.3. Thực trạng dự báo số thu của Tổng Cục Thuế……………………………………………………………………….106
    1.4. Kỹ thuật dự báo số thu và mô hình………………………………………………………………………………………..106
    1.5. Chiến lược dự báo thu ở Việt nam…………………………………………………………………………………………107
    2. Giới thiệu……………………………………………………………………………………………………………………………………….108
    2.1. Tại sao cần phải dự báo số thu?………………………………………………………………………………………………109
    2.2. Thực trạng dự báo số thu từ thuế hiện tại ở Việt Nam…………………………………………………………..112
    2.3. Cơ cấu tổ chức………………………………………………………………………………………………………………………..112
    2.4. Khung pháp lý………………………………………………………………………………………………………………………..112
    2.5. Quy trình báo cáo…………………………………………………………………………………………………………………..113
    2.6. Điều phối trong Bộ Tài chính………………………………………………………………………………………………..113
    2.7. Nối kết Dự toán doanh thu thu thuế với Quy trình Ngân sách……………………………………………..113
    2.8. Thu thập, Lưu trữ và Tổng hợp Dữ liệu………………………………………………………………………………….113
    2.9. Hiện trạng Cơ sở dữ liệu và Dự báo doanh thu thu thuế của Tổng cục Thuế……………………….114
    2.10. Dữ liệu từ các nguồn khác……………………………………………………………………………………………………115
    3. Kết luận………………………………………………………………………………………………………………………………………….115
    3.1. Thực tiễn quốc tế trong việc dự báo số thu từ thuế……………………………………………………………….116
    3.2. Kĩ thuật và Mô hình dự báo số thu từ thuế…………………………………………………………………………….117
    3.3. Chiến lược cho dự báo số thu từ thuế ở Việt Nam………………………………………………………………..119
    3.4. Mô hình dự báo tính số thu từ thuế và Kết quả đạt được ở Việt nam…………………………………..121
    3.5. Tóm lược các kết quả của mô hình………………………………………………………………………………………..134
    3.6. Các đề xuất cải thiện việc dự báo số thu từ thuế……………………………………………………………………135
    Chương 5: Cải cách Thuế và Nhiệm vụ thu Ngân sách ở Việt Nam……………………………………………137
    1. Giới thiệu……………………………………………………………………………………………………………………………………….137
    2. Đánh giá cơ chế giao nhiệm vụ thu hiện nay…………………………………………………………………………………138
    3. Phân cấp nhiệm vụ thu ngân sách phải đạt được kết quả gì?………………………………………………………..138
    4. Các hình thức tự chủ thuế mong đợi và không mong đợi…………………………………………………………….151
    5. Những vấn đề chính sách quan trọng về phân cấp nhiệm vụ thu ở Việt Nam……………………………..153
    6. Định hướng cải cách phân cấp nhiệm vụ thu ở Việt Nam…………………………………………………………….155
    6.1. Công cụ thuế nào là phù hợp nhất cho chính quyền địa phương?……………………………………….155
    6.2. Lựa chọn công cụ thuế ở cấp địa phương……………………………………………………………………………..157
    7. Khuyến nghị cải cách…………………………………………………………………………………………………………………….163
    Chương 6: Hội nhập và Nguồn thu của Chính phủ: Đánh giá các ảnh hưởng của việc Việt Nam
    gia nhập WTO………………………………………………………………………………………………………………………………….167
    1. Tóm tắt tổng quan…………………………………………………………………………………………………………………………167
    2. Giới thiệu……………………………………………………………………………………………………………………………………….168
    3. Hệ thống đánh thuế và quản lý thương mại của Việt Nam…………………………………………………………..169
    4. Phân tích tác động của các ràng buộc thuế quan đối với thu nhập của chính phủ……………………….184
    5. Công nghiệp và bảo hộ thuế quan tại Việt Nam……………………………………………………………………………190

    4

  5. Chương 7: Thuế Giá trị Gia tăng……………………………………………………………………………………………………199
    1. Lời giới thiệu………………………………………………………………………………………………………………………………….199
    2. Miễn thuế………………………………………………………………………………………………………………………………………206
    3. Đánh thuế các khu vực đặc biệt của nền kinh tế…………………………………………………………………………..212
    4. Áp dụng mức thuế suất bằng 0 và hoàn thuế GTGT…………………………………………………………………….214
    5. Các khuyến nghị chính sách và hành chính quản lý…………………………………………………………………….221
    Chương 8: Hệ thống thuế ở Việt Nam: Các đối tượng Nộp thuế và Sắc thuế……………………………225
    1. Giới thiệu……………………………………………………………………………………………………………………………………….225
    2. Cấu trúc thuế hiện nay…………………………………………………………………………………………………………………..225
    3. Cấu trúc thu nhập và chi tiêu hộ gia đình……………………………………………………………………………………..229
    4. Phạm vi ảnh hưởng của thuế…………………………………………………………………………………………………………234
    5. Thuế tài sản……………………………………………………………………………………………………………………………………247
    6. Kiểm tra mức độ xác thực……………………………………………………………………………………………………………..249
    7. Đánh giá phạm vi ảnh hưởng và các hàm ý……………………………………………………………………………………251
    Chương 9: Thuế Đất đai và Tài sản………………………………………………………………………………………………..253
    1. Thuế đất đai và tài sản: Giới thiệu chung về khung chính sách và số thu……………………………………..253
    1.1. Tóm tắt các văn bản luật có liên quan đến thuế đất đai…………………………………………………………253
    1.2. Thuế Nhà đất………………………………………………………………………………………………………………………….253
    1.3. Thuế sử dụng đất nông nghiệp……………………………………………………………………………………………….254
    1.4. Thuế chuyển nhượng quyền sử dụng đất……………………………………………………………………………….255
    1.5. Các loại phí thuê đất và mặt nước………………………………………………………………………………………….255
    1.6. Lệ phí sử dụng đất………………………………………………………………………………………………………………….256
    1.7. Lệ phí trước bạ đăng ký…………………………………………………………………………………………………………256
    2. Các nguyên lý vấn đề kinh tế của thuế tài sản……………………………………………………………………………….257
    3. Thuế đất đai……………………………………………………………………………………………………………………………………258
    4. Tính công bằng………………………………………………………………………………………………………………………………261
    5. Thuế trên phần giá trị gia tăng……………………………………………………………………………………………………….262
    6. Thuế chuyển nhượng bất động sản……………………………………………………………………………………………….263
    7. Các ý nghĩa tác động về mặt chính sách………………………………………………………………………………………..264
    8. Thu hồi đất đai……………………………………………………………………………………………………………………………….265
    9. Xử lý các tranh chấp về đất đai………………………………………………………………………………………………………265
    10. Phân chia và hợp nhất đất đai……………………………………………………………………………………………………..266
    11. Hấp thu các tác động ngoại vi……………………………………………………………………………………………………..266
    12. Thuế đất đai và người nghèo……………………………………………………………………………………………………….267
    13. Đăng ký thuế và miễn thuế………………………………………………………………………………………………………….268
    14. Cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước (DNNN)…………………………………………………………………..269
    15. Đánh thuế thu nhập từ cho thuê bất động sản……………………………………………………………………………269
    16. Phòng ngừa việc giá trị thuê đất tăng lên đột ngột……………………………………………………………………..269
    17. Các dự án thí điểm………………………………………………………………………………………………………………………270

    5

  6. 18. Áp dụng thực tế đánh thuế diện tích đất khan hiếm: Phí ách tắc giao thông ở Luân Đôn…………270
    19. Các vấn đề hành chính quản lý của Hệ thống thuế Giá trị đất……………………………………………………270
    20. Thời hạn tối ưu của Quyền sử dụng đất………………………………………………………………………………………273
    21. Thu nhập tiềm tàng từ đất đi thuê……………………………………………………………………………………………….273
    22. Chính quyền các cấp chia sẻ thu nhập từ tiền thuê đất giữa các cấp chính quyền…………………….275
    23. Nên bán hay cho thuê đất?………………………………………………………………………………………………………….277
    24. Xử lý đất đã được nhà nước bán………………………………………………………………………………………………….277
    25. Bảo đảm giá trị tự nhiên của đất bằng trái phiếu…………………………………………………………………………278
    26. Triển khai thực hiện hệ thống đánh thuế giá trị đất……………………………………………………………………279
    Phụ lục………………………………………………………………………………………………………………………………………………283
    Tham khảo………………………………………………………………………………………………………………………………………..306

    Bảng
    Bảng 1.1: Độ đàn hồi bình quân của hệ thống thuế 1997-2009………………………………………………………..40
    Bảng 2.1: Nam Phi: Chi phí thuế và chi phí kế toán thuế tính bằng phần trăm trong trên doanh thu
    (dựa trên mức doanh thu cao nhất trong mỗi nhóm doanh thu)……………………………………………………….65
    Bảng 2.2: Tác hại làm giảm số thu do tham nhũng……………………………………………………………………………..68
    Bảng 2.3: Nền kinh tế phi chính thức càng lớn thất thoát thuế càng nhiều……………………………………….72
    Bảng 2.4: Ước tính thặng dư hoạt động theo ngành kinh tế (2005)………………………………………………….74
    Bảng 2.5: Ước tính khoảng cách thuế thu nhập doanh nghiệp (2005)………………………………………………75
    Bảng 2.6: Tuân thủ về nộp tờ khai theo các sắc thuế chính (2005)……………………………………………………76
    Bảng 3.1: Đóng nộp thuế ở Việt Nam…………………………………………………………………………………………………83
    Bảng 3.2: Số lượng đối tượng đăng ký đóng thuế: So sánh quốc tế……………………………………………………85
    Bảng 3.3: Khung giám sát kết quả TCT mới………………………………………………………………………………………96
    Bảng 3.4: Cơ quan Chính phủ nào tham nhũng nhất tại Việt Nam?………………………………………………….97
    Bảng 3.5: Những vấn đề chính trong chiến lược chống tham nhũng…………………………………………………98
    Bảng 4.1: Chu trình ngân sách………………………………………………………………………………………………………….109
    Bảng 4.2: Các kịch bản ảnh hưởng của chính sách thuế GTGT 2007……………………………………………..123
    Bảng 4.3: Mức thuế trung bình cho từng mức thu nhập khác nhau Luật thuế 2004 và theo luật hiện
    hành mới được thông qua tháng 11 năm 2007…………………………………………………………………………………129
    Bảng 4.4: Đánh giá tính lũy tiến của hệ thống luật thuế thu nhập cá nhân cũ (2004)……………………131
    Bảng 4.5: Tóm tắt dự báo số doanh thu năm 2007………………………………………………………………………….134
    Bảng 5.1: Tỉ lệ phân chia nguồn thu cho các tỉnh giai đoạn ổn định 2004-06 và 2007-10 và 2011…139
    Bảng 5.2: Thu ngân sách của tỉnh theo nguồn thu và thống kê tóm tắt, 1997-2010 (triệu đồng
    Việt nam)…………………………………………………………………………………………………………………………………………..142
    Bảng 5.3: Thu ngân sách địa phương trên 1000 dân và thống kê tóm tắt, tính theo nguồn thu, 1997-
    2010 ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….145

    6

  7. Bảng 5.4: Kết quả phân cấp thu ngân sách nhà nước ở Việt Nam…………………………………………………….147
    Bảng 6.1: Cơ cấu thu nhập của Chính phủ……………………………………………………………………………………….169
    Bảng 6.2:Tóm tắt cơ cấu thuế quan ưu đãi hoặc MFN của Việt Nam trong các năm 2005-2009……170
    Bảng 6.3: Tóm tắt danh mục thuế quan CEPT của Việt Nam………………………………………………………….171
    Bảng 6.4: Hàng nhập khẩu phân theo khu vực xuất xứ: ASEAN và các khu vực còn lại trên…………..171
    Bảng 6.5: Áp dụng GTGT cho hàng hóa từ năm 2009……………………………………………………………………..173
    Bảng 6.6: Thuế tiêu thụ đặc biệt đối với hàng hóa (từ tháng 8/2007)……………………………………………..175
    Bảng 6.7: Thuế tiêu thụ đặc biệt từ tháng 4, 2009…………………………………………………………………………….175
    Bảng 6.8: Chuyển tiếp ràng buộc thuế quan của Việt Nam……………………………………………………………..180
    Bảng 6.9: Các ràng buộc thuế quan của các quốc gia gia nhập WTO………………………………………………181
    Bảng 6.10: Giá trị hàng hóa nhập khẩu theo xử lý của hải quan……………………………………………………….186
    Bảng 6.11: Hàng nhập khẩu thực, GDP, tăng trưởng và độ co giãn………………………………………………….187
    Bảng 6.12: Dự đoán hiệu quả thu thuế (Phần trăm)………………………………………………………………………..189
    Bảng 6.13: Thuế quan và các ràng buộc thuế quan của Việt Nam, theo hoạt động kinh tế……………..191
    Bảng 6.14: Phân bố các hoạt động sản xuất theo vùng và thuế quan trung bình MFN và thuế quan
    ràng buộc…………………………………………………………………………………………………………………………………………..195
    Bảng 6.15: Thước đo tóm tắt những thay đổi về mức độ bảo hộ thực tế………………………………………….197
    Bảng 7.1: Thuế suất và doanh thu thuế GTGT theo khu vực…………………………………………………………..200
    Bảng 7.2: Thuế GTGT ở một số nước OECD………………………………………………………………………………….200
    Bảng 7.3: Thuế GTGT ở các nước ASEAN………………………………………………………………………………………201
    Bảng 7.4: Hệ số hiệu suất và hiệu quả tiêu dùng của thuế GTGT theo khu vực………………………………202
    Bảng 7.5: Hiệu suất và hiệu quả tiêu dùng của thuế GTGT ở Việt Nam………………………………………….203
    Bảng 8.1: Số thu từ các loại thuế và lệ phí, Việt Nam, 1997-2008……………………………………………………226
    Bảng 8.2: Tóm tắt các sắc thuế chính ở Việt Nam…………………………………………………………………………….228
    Bảng 8.3: Nguồn thu nhập hộ gia đình của các hộ gia đình Việt Nam, phân theo mẫu thu nhập bình
    quân đầu người, 2006………………………………………………………………………………………………………………………..231
    Bảng 8.4: Phân tích thống kê chi tiêu hộ gia đình của các hộ gia đình Việt Nam, theo mẫu chi tiêu
    bình quân đầu người, 2006……………………………………………………………………………………………………………….232
    Bảng 8.5: Phân tích thống kê chi tiêu và thu nhập hộ gia đình của các hộ gia đình Việt Nam, theo
    vùng và khu vực thành thị/nông thôn, 2006…………………………………………………………………………………….233
    Bảng 8.6: So sánh chi tiêu (theo nghìn đồng Việt Nam trên hộ gia đình mỗi năm), 2006………………234
    Bảng 8.7: Thuế các hộ gia đình Việt Nam phải trả trong năm 2006, xếp theo nhóm chi tiêu bình quân
    đầu người…………………………………………………………………………………………………………………………………………..236
    Bảng 8.8: Thuế các hộ gia đình Việt Nam phải trả trong năm 2006, xếp theo nhóm thu nhập bình
    quân đầu người………………………………………………………………………………………………………………………………….237
    Bảng 8.9: Thuế mà các hộ gia đình Việt Nam đã nộp trong năm 2006, theo vùng và theo nơi cư trú ở
    thành thị/nông thôn………………………………………………………………………………………………………………………….240
    Bảng 8.10: Đo lường mức độ luỹ tiến của thuế…………………………………………………………………………………241

    7

  8. Bảng 8.11: Điều hoà dữ liệu điều tra với dữ liệu ngân sách………………………………………………………………242
    Bảng 8.12: Cấu trúc thuế thu nhập cá nhân hiện tại và đề xuất………………………………………………………..243
    Bảng 8.13: Ảnh hưởng phân bố của việc điều chỉnh luật thuế thu nhập cá nhân……………………………244
    Bảng 8.14: Thu nhập và thuế ước tính đối với các hộ gia đình có thu nhập cao, 2005…………………….246
    Bảng 8.15: Ước tính hiệu quả ròng đối với thay đổi về thuế thu nhập cá nhân, 2006………………………247
    Bảng 8.16: Hiệu quả phân bố khi giới thiệu thuế đối với bất động sản phi nông nghiệp…………………248
    Bảng 8.17: Thuế nộp bởi các hộ gia đình Việt Nam theo vùng và khu vực Nông thôn/Thành thị dựa
    trên 1% thuế tài sản……………………………………………………………………………………………………………………………249
    Bảng 9.1: Doanh thu từ các khoản thuế có liên quan đến đất đai (triệu VND)……………………………….256

    Hình
    Hình 01: Thay đổi cơ cấu thu thuế……………………………………………………………………………………………………..18
    Hình 02: Thay đổi về cơ cấu thu ngân sách…………………………………………………………………………………………20
    Hình 03: Thuế lũy tiến……………………………………………………………………………………………………………………….. 25
    Hình 04: Khoảng cách trong qui trình hoạt động………………………………………………………………………………26
    Hình 05: Mục tiêu hiện đại hóa quản lý thuế……………………………………………………………………………………..27
    Hình 2.1: Các yếu tố ảnh hưởng đến việc không tuân thủ và làm thất thoát nguồn thu……………….. 63
    Hình 2.2: Tham nhũng cao hơn gắn liền với thất thoát số thu và thất thoát số thuế nhiều hơn……….. 69
    Hình 2.3: Mối tương quan tỉ lệ nghịch giữa quy mô của nền kinh tế phi chính thức và tỷ lệ thuế – GDP…71
    Hình 3.1: Tỉ lệ cán bộ ở các hội sở thuế trung ương…………………………………………………………………………..81
    Hình 3.2: Mức độ yếu kém về hoạt động……………………………………………………………………………………………82
    Hình 3.3: Phân đoạn đối tượng nộp thuế: Số lượng so với đóng góp vào số thu thuế………………………86
    Hình 3.4: Mục tiêu và các Chỉ số Hiện đại hóa Quản lý Thuế……………………………………………………………92
    Hình 4.1a: Cấu trúc Mô hình người nộp thế đặc trưng……………………………………………………………………127
    Hình 4.1b: Cấu trúc Mô hình tính thuế tổng thể……………………………………………………………………………..127
    Hình 4.2: Lũy tiến thuế TNCN (thu nhập từ lương)……………………………………………………………………….129
    Hình 4.3: Lũy tiến thuế TNCN ( tất cả các nguồn thu nhập)………………………………………………………….131
    Hình 5.1: Thu ngân sách địa phương theo nguồn…………………………………………………………………………….144
    Hình 5.2: Hệ số biến đổi thu ngân sách địa phương, tính theo nguồn thu………………………………………144
    Hình 5.3: Trung bình thu ngân sách địa phương trên 1000 dân,……………………………………………………..146
    Hình 5.4: Hệ số biến đổi thu ngân sách địa phương trên 1000 dân, tính theo nguồn thu……………….146
    Hình 5.5: Tỉ lệ thu ngân sách địa phương ở Việt Nam……………………………………………………………………..147
    Hình 5.6: Tỉ lệ thu ngân sách địa phương ở Việt Nam……………………………………………………………………..148
    Hình 6.1: Sự tiến triển trong danh mục thuế quan của Việt Nam từ 1995 đến 2005………………………183
    Hình 6.2: Sự phân bổ các thuế suất thuế quan thực tế và ràng buộc,……………………………………………….183
    Hình 6.3: Thuế suất nhập khẩu tiềm năng và thuế suất thu thực tếa………………………………………………..185
    Hình 6.4: Các kịch bản thu nhập từ hàng hóa không phải sản phẩm xăng dầu………………………………..188

    8

  9. Hình 6.5: Các kịch bản thu nhập từ sản phẩm xăng dầu…………………………………………………………………..189
    Hình 6.6: Phân bổ sản lượng đầu ra và sử dụng lao động, tính theo thuế quan trung bình thực tế và
    thuế quan ràng buộc MFN, năm 2005 và 2019………………………………………………………………………………..193
    Hình 6.7: Thay đổi trong mức độ bảo hộ thực tế cho các ngành sản xuất cạnh tranh nhập khẩu khi
    thực hiện các thuế suất thuế quan ràng buộc MFN cuối cùng…………………………………………………………196
    Hình 6.8: Thay đổi mức độ bảo hộ thực tế bình quân khi thực hiện thuế suất thuế quan ràng buộc
    MFN cuối cùng…………………………………………………………………………………………………………………………………196
    Hình 6.9: Phân bố giá trị gia tăng công nghiệp, khai thác và nông nghiệp trong các ngành sản xuất
    của biểu Đầu vào/Đầu ra (I/O), tính theo mức độ bảo hộ thực tế năm 2005 và 2019……………………197
    Hình 8.1: Phạm vi ảnh hưởng của thuế theo nhóm chi tiêu bình quân đầu người, 2006………………..238
    Hình 8.2: Phạm vi ảnh hưởng của thuế theo nhóm thu nhập bình quân đầu người, 2006………………239
    Hình 8.3: Kiểm tra mức độ xác thực của các kết quả phạm vi ảnh hưởng………………………………………..250

    Hộp
    Hộp 01: Khuyến nghị dựa trên khung “Hệ thống thuế tốt” cho Việt Nam……………………………………….22
    Hộp 02: Cải cách quản lý đất và thuế đất……………………………………………………………………………………………23
    Hộp 3.1: Chi phí tuân thủ với các quy định thuế?……………………………………………………………………………..84
    Hộp 3.2: Xây dựng Chiến lược Quản lý Tuân thủ………………………………………………………………………………86
    Hộp 3.3: Ví dụ về Các Đề xuất Đơn giản hóa Thuế thuộc Đề án 30………………………………………………….90
    Hộp 3.4: Tin học hóa Hoạt động Quản lý Thuế…………………………………………………………………………………93
    Hộp 3.5: Các thành tố chủ yếu của mối quan hệ giữa đối tượng nộp thuế – cơ quan quản lý thuế…100
    Hộp 3.6: Cam kết dịch vụ – Cơ quan thu Nội địa của Singapore…………………………………………………….101
    Hộp 6.1: Miễn thuế xuất nhập khẩu………………………………………………………………………………………………….172
    Hộp 6.2: Các vấn đề trong hệ thống nộp thuế………………………………………………………………………………….178

    Phụ lục
    Phụ lục 1: Việt nam: Các chỉ số kinh tế chủ yếu……………………………………………………………………………….283
    Phụ lục 2: Thu Ngân sách nhà nước (% GDP)…………………………………………………………………………………284
    Phụ lục 3: Độ nổi số thu hàng năm…………………………………………………………………………………………………..285
    Phụ lục 4: Các đặc điểm của một hệ thống thuế tốt…………………………………………………………………………286
    Phụ lục 5: Tài liệu nghiên cứu được sử dụng để phân tích các chế độ thuế chính ở Việt Nam………..288
    Phụ lục 6: Ý nghĩa tác động của việc gia nhập WTO đối với một số khu vực kinh tế………………………290
    Phụ lục 7: Chế độ thuế so với hợp đồng phân chia sản phẩm………………………………………………………….293
    Phụ lục 8: Đề xuất về phân cấp quản lý phí và lệ phí………………………………………………………………………..295
    Phụ lục 9: Các nguyên tắc của một hệ thống quản lý thuế tốt…………………………………………………………296

    9

  10. Phụ lục 10: Tóm tắt thống kê các biến số sử dụng trong phân tích thực nghiệm…………………………….298
    Phụ lục 11: Tham nhũng và thất thoát nguồn thu: các ước tính của các nước…………………………………299
    Phụ lục 12: Tóm tắt ba phương pháp luận để đo lường quy mô của nền kinh tế……………………………..302
    Phụ lục 13: Nền kinh tế phi chính thức, thu thuế và thất thoát thuế……………………………………………….304
  11. Lời nói đầu
    Việt Nam đã tiến hành các cải cách cơ bản về hệ thống thuế trong nhiều năm qua. Chính sách
    thuế đã được hiện đại hóa theo xu hướng toàn cầu và khu vực cũng như theo nhu cầu nhằm
    hỗ trợ cho việc tuân thủ thuế của các khu vực tư nhân đang phát triển nhanh chóng. Cơ cấu và
    sự minh bạch của khuôn khổ chính sách thuế đã được cải tiến theo nguyên tắc của nền kinh
    tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Những dấu mốc chính của quá trình cải cách này
    là tạo ra các điều kiện pháp lý cần thiết cho việc gia nhập WTO, tăng cường hệ thống Thuế
    thu nhập cá nhân, chuyển đổi từ thu thuế người có thu nhập cao sang hệ thống thuế thu nhập
    cá nhân và phê duyệt Luật thuế Tài nguyên, Luật thuế Bảo vệ môi trường để tăng cường việc
    sử dụng có hiệu quả, đảm bảo sự bình đẳng xã hội trong việc khai thác và sử dụng nguồn tài
    nguyên thiên nhiên của quốc gia.
    Các bước đi nhằm tăng cường quản lý hệ thống thuế song song với các cải cách chính sách
    thuế cũng đã được thực hiện đồng thời. Cải cách cơ bản về cơ cấu tổ chức quản lý thuế đã
    được thực hiện, những chức năng hoạt động chính đã được hiện đại hóa, và các dịch vụ và hỗ
    trợ người nộp thuế đã giúp tăng cường sự tuân thủ tự nguyện với hệ thống thuế và nhằm giảm
    các chi phí tuân thủ. Trụ cột chính trong giai đoạn mới của cải cách quản lý thuế là xây dựng
    và triển khai Hệ thống thông tin quản lý thuế tích hợp dựa trên tái cấu trúc quy trình nghiệp
    vụ. Điều này đòi hỏi đầu tư lớn về đào tạo cho cán bộ thuế, tăng cường tính liêm chính và
    trách nhiệm giải trình thông qua việc tiến hành cải cách quy trình thủ tục và tổ chức.
    Kết quả đạt được cho đến nay rất đáng khích lệ. Kết quả hoạt động thu thuế đã được cải thiện
    đáng kể, và nguồn thu ròng gần như gấp đôi từ năm 2006 đến năm 2010. Dự kiến đến năm
    2015, tỷ suất thuế/GDP sẽ đạt được là 23-24%. Tỷ lệ nguồn thu không phải từ dầu thô trong
    nước trên tổng nguồn thu dự kiến sẽ tăng, giảm sự phụ thuộc của ngân sách vào nguồn thu từ
    tài nguyên.
    Cải cách chính sách thuế vẫn cần được ưu tiên đối với Việt Nam, đồng thời có những thách
    thức cải cách hành chính vẫn cần được giải quyết. Hệ thống Thuế Giá trị gia tăng (GTGT)
    vẫn cần tiếp tục nghiên cứu tham khảo những kinh nghiệm quốc tế tốt nhất, hiện vẫn áp dụng
    hai mức thuế suất khác nhau và chưa có ngưỡng GTGT. Hệ thống thuế trực thu cần được
    tăng cường để đáp ứng với những thách thức mới, như các vấn đề trốn thuế xuyên biên giới,
    giá chuyển nhượng và giao dịch thương mại trực tuyến. Cần tiếp tục xây dựng và sử dụng hệ
    thống thuế để đảm bảo việc bảo vệ môi trường tốt hơn.
    Xem xét đánh giá, thiết kế và tác động của hệ thống thuế ở Việt Nam để cung cấp thông tin,
    nhận định cho quá trình cải cách trong tương lai là rất cần thiết. Các nghiên cứu trong báo cáo
    này sẽ đóng góp vào quá trình đó. Những nghiên cứu này được trao đổi trong hội thảo về cải
    cách chính sách thuế được Bộ Tài chính tổ chức phối kết hợp với Ngân hàng Thế giới tại Hà

    11

  12. Nội vào tháng 5 năm 2008. Các nghiên cứu này sau đó đã được điều chỉnh và cập nhật. Tôi
    rất hân hạnh xin được giới thiệu với bạn đọc gần xa ấn phẩm quan trọng này của Ngân hàng
    Thế giới.

    Ts. Đỗ Hoàng Anh Tuấn
    Thứ trưởng Bộ Tài chính

    12

  13. Lời cảm ơn
    Báo cáo của Ngân Hàng Thế giới này do một nhóm chuyên gia gồm ông Gangadhar Prasad
    Shukla, ông Phạm Minh Đức, ông Michael Engelschalk và ông Lê Minh Tuấn biên soạn với
    sự chỉ đạo của ông Martin Rama và ông Deepak Mishra. Ông Đinh Tuấn Việt là chủ nhiệm
    của dự án này.
    Các chương, đề cương, và nội dung của báo cáo được thảo luận với một số cơ quan đại điện
    liên quan của chính phủ Việt Nam trong hội thảo được tổ chức ngày 29-30 tháng 5 năm 2008
    tại Hà nội. Sau đó, tất cả các chương đã được các tác giả cập nhật. Bà Nguyễn Thị Thanh Hoài,
    Học viện Tài chính đã đóng góp nhiều trong việc cập nhật thông tin.
    Đồng tác giả của báo cáo xin chân thành cảm ơn các chuyên gia từ các cơ quan chính phủ
    và phi chính phủ ở Việt Nam, đã góp ý và đưa ra những đề xuất quý báu trong quá trình
    chuẩn bị báo cáo. Lời cảm ơn chân thành xin gửi tới ông Đỗ Hoàng Anh Tuấn, Thứ trưởng,
    Bộ Tài chính; ông Vũ Văn Trường, Phó Tổng cục trưởng, Tổng Cục Thuế; Bà Lê Hồng Hải
    Phó Tổng cục Trưởng, Tổng Cục Thuế; bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch, Hiệp hội tư vấn thuế;
    ông Nguyễn Văn Phụng, Phó Vụ trưởng, Vụ Chính sách Thuế, Bộ Tài chính; ông Quách
    Đức Pháp, Học viện Tài chính, Bộ Tài chính; ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ
    Tài nguyên và Môi trường; bà Mai Thị Thu Vân, Bộ Tài chính; ông Bùi Bá Cường, Tổng cục
    Thống kê; ông Nguyễn Đình Cung, Viện phó Viện Quản lý Kinh tế Trung ương; ông Võ Trí
    Thành, Viện phó Viện Quản lý Kinh tế Trung ương, ông Hoàng Hữu Phê, Tổng giám đốc,
    VINACONEX R&D. Xin chân thành cảm ơn phần biên tập của bà Diane Stramm.
    Dự án cũng nhận được sự hỗ trợ hậu cần của bà Trần Kim Chi và bà Vũ Thị Anh Linh.
    Chúng tôi chân thành cám ơn ông Vikram Nehru và bà Victoria Kwakwa, Ngân hàng Thế giới
    đã ủng hộ và góp ý kiến chỉ đạo quý báu trong quá trình chuẩn bị. Báo cáo cũng nhận được
    những ý kiến và đề xuất quý báu từ các cán bộ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và từ nhiều
    đồng nghiệp khác của Ngân hàng Thế giới. Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ
    của tất cả các đơn vị và cá nhân.

    13

  14. Viết tắt
    AFTA Khu vực thương mại tự do ASEAN
    BOT Xây dựng – Khai thác – Chuyển giao
    BT Xây dựng – Chuyển giao
    BTA Hiệp định Thương mại song phương
    CIT Thuế doanh nghiệp
    CPAs Kiểm toán viên hành nghề
    EU Liên minh Châu Âu
    FDI Đầu tư nước ngoài trực tiếp
    GDP Tổng sản phẩm quốc nội
    GSO Tổng cục Thống kê
    GTGT Thuế Giá trị gia tăng
    HCM Thành phố Hồ Chí Minh
    IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế
    IT Công nghệ thông tin
    ITAIS Hệ thống thông tin quản lý thuế tích hợp
    MFN Tối huệ quốc
    MIS Hệ thống Thông tin Quản lý
    MTEF Khuôn khổ chi tiêu trung hạn
    OECD Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế
    PIT Thuế thu nhập Cá nhân
    PREM Xóa đói giảm nghèo và Quản lý Kinh tế
    SME Doanh nghiệp Vừa và Nhỏ
    TAMP Dự án Hiện đại hóa quản lý Thuế
    TCT Tổng Cục Thuế
    TIN Mã số người nộp thuế
    TNDN Thu nhập Doanh nghiệp
    U.K. Vương quốc Anh
    VIES Hệ thống trao đổi thông tin GTGT
    WCO Tổ chức Hải quan Thế giới
    WTO Tổ chức Thương mại Thế giới

    15

  15. Tóm tắt
    TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG THUẾ TẠI VIỆT NAM
    Martin Rama, Deepak Mishra, và Phạm Minh Đức
    Năm 2010, sau hai thập kỷ cải cách, Việt Nam đã vượt ngưỡng thu nhập thấp và tham gia
    vào nhóm các nước có thu nhập trung bình. Cải cách theo hướng kinh tế thị trường và hội
    nhập với nền kinh tế thế giới là những động lực chủ yếu mang lại kết quả này. Cải cách
    chính sách và quản lý thuế là một bộ phận quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang nền
    kinh tế thị trường. Quá trình chuyển đổi này đã dẫn đến những thay đổi cơ bản trong cơ
    cấu đối tượng nộp thuế, vốn chủ yếu là các doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có
    vốn đầu tư nước ngoài lớn nay chuyển dần sang hàng triệu doanh nghiệp tư nhân vừa và
    nhỏ. Quá trình chuyển đổi kinh tế cũng dẫn đến một thay đổi không kém quan trọng về
    nguồn thu ngân sách nhà nước, từ thuế đánh vào giao dịch ngoại thương và nguồn thu từ
    khai thác dầu thô sang nguồn thuế nội địa, cụ thể là thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu
    nhập cá nhân và thuế liên quan đến đất đai. Tuy nhiên hoàn thiện quá độ sang nền kinh
    tế thị trường sẽ đòi hỏi không chỉ các thay đổi thủ tục về thu thuế và quản lý thuế mà còn
    liên quan đến những thay đổi tự thân các công cụ thuế nữa. Khi quá trình chuyển đổi hoàn
    thành, Việt Nam cần phải có một hệ thống các sắc thuế đơn giản và minh bạch, đảm bảo
    nguồn thu ổn định cho nhà nước, khuyến khích phân bổ nguồn lực hiệu quả và không tạo
    ra sự mất công bằng.
    Kế hoạch Phát triển Kinh tế – Xã hội 2011-2015 đã đặt ra một mục tiêu đầy tham vọng. Trong
    giai đoạn 5 năm tới, thu ngân sách nhà nước phải đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô và đầu tư vào
    các hạng mục cơ sở hạ tầng cơ bản. Tổng mức thu ngân sách trung bình phải đạt từ 25,1 đến
    25,4% GDP, trong đó nguồn thu từ thuế và lệ phí đạt 23.0 đến 24.0% GDP. Tổng thu dự tính
    đạt khoảng 3.880 nghìn tỉ Đồng, tức là gấp 1,5 lần so với thời kỳ 2006-2010. Như vậy mức
    tăng thu ngân sách nhà nước bình quân hàng năm sẽ vào khoảng 15,6%.
    Mục đích của loạt bài nghiên cứu trong tập sách này là làm rõ các vấn đề mà Việt Nam sẽ
    phải đối mặt trong quá trình cải cách chính sách và công tác quản lý thuế của mình. Các
    bài nghiên cứu cũng sẽ đề xuất các khuyến nghị chính sách cụ thể đóng góp vào công tác
    chuẩn bị các chính sách và văn bản pháp qui quan trọng nhằm đảm bảo thực hiện được mục
    tiêu về thu ngân sách nhà nước và các mục tiêu cải cách ngành quản lý thuế khác trong Kế
    hoạch Phát triển Kinh tế – Xã hội 2011-2015. Hy vọng các bài nghiên cứu riêng rẽ trong
    loạt bài này cũng sẽ được sử dụng làm tài liệu đầu vào cho các cuộc tranh luận xung quanh
    việc ban hành các luật và qui định mới. Hy vọng ấn phẩm này sẽ hỗ trợ đà cải cách trong
    lĩnh vực chính sách thuế, góp phần tăng tính hiệu quả, tính minh bạch và tính công bằng
    của hệ thống thuế.
    Hệ thống thuế trong quá trình chuyển đổi
    Hai cuộc cải cách chính sách thuế quan trọng đầu tiên thực hiện năm 1990 và 1998 nhằm mục
    đích điều chỉnh theo quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường. Một khung pháp lý

    17

  16. C ải cách T hu ế ở V i ệ t N am

    tổng thể đã được xây dựng nhằm tái cấu trúc hệ thống thuế trong nền kinh tế chỉ huy tập trung
    cũ. Các loại thuế áp dụng cho khu vực quốc doanh, ngoài quốc doanh và nông nghiệp được
    gộp thành các loại thuế chủ yếu và chuẩn hóa hơn, đó là thuế doanh thu và thuế lợi nhuận.
    Sau đó các loại thuế này được chuyển thành thuế Giá trị gia tăng (GTGT) – Value Added Tax
    (VAT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) – Corporate Income Tax (CIT). Sau đó, cơ
    cấu thuế còn thay đổi nữa, bao gồm các loại thuế như thuế tài nguyên, thuế thu nhập cá nhân
    (TNCN) – Personal Income Tax (PIT), thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu, nhập khẩu, và
    một vài thuế nhỏ các loại phí và lệ phí nhỏ khác. Kể từ đó, sự thay đổi cơ cấu hệ thống thuế
    tại Việt Nam bao gồm 3 đặc trưng sau đây: (i) giảm sự lệ thuộc vào thu nhập từ dầu thô và lệ
    phí thuế nhập khẩu; (ii) giảm tỉ trọng thu từ khu vực nhà nước đồng thời tăng tỉ trọng thu từ
    nguồn khu vực ngoài quốc doanh trong tổng thu; và (iii) tăng cường vai trò của thuế GTGT.
    Hình 01: Thay đổi cơ cấu thu thuế

    Thuế Nông nghiệp
    Thuế TNCN
    2000: 2.2%; 2010:
    2000: 2.4%; 2010:
    0.01%
    5.1%
    Thuế tiêu thụ ĐB
    2000: 6.7%; 2010: Thuế TNDN
    7.8% 2000: 37.2%; 2010:
    32.4%
    Thuế
    Tài nguyên
    2000: 9.6%;
    2010:5.7%

    2000
    Thuế XNK
    2000: 17.2%;
    2010: 15.6%

    2010

    Thuế GTGT
    2000: 21.9%; 2010:
    32.4%

    Nguồn: Theo số liệu của Bộ Tài chính.

    Thu từ thuế quan giảm đi do quá trình hội nhập kinh tế được tăng tốc. Việt Nam ký Hiệp định
    thương mại song phương với Hoa kỳ (USBTA) năm 2001, tham gia Khu vực tự do thương
    mại ASEAN (AFTA) năm 2006, và gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) năm 2007.
    Trong quá trình này, thuế suất giảm xuống, đồng thời các rào cản phi thuế quan và hạn chế
    thương quyền cũng dần được gỡ bỏ. Thời gian gần đây, việc sụt giảm nguồn thu này được bù
    đắp bởi sự gia tăng các loại thuế khác, nhất là thuế GTGT có “năng suất” cao (xem hình 01).
    Vào thời điểm năm 2001, khi quá trình cải cách bắt đầu tăng tốc thì tổng thu thuế xuất nhập
    khẩu chiếm 19,0% tổng thu từ thuế. Năm 2006, con số này giảm xuống còn 11,4%, nhưng lại
    tăng lên 20,8% năm 2008 nhờ lượng giao dịch thương mại quốc tế tăng lên mạnh mẽ. Ngoài
    ra, hội nhập quốc tế cũng làm tăng tỉ lệ nhập khẩu trong GDP. Việc mặt hàng bị đánh thuế
    nhập khẩu tăng lên làm tăng cơ sở tính thuế, và do đó làm cho tác động của việc cắt giảm thuế
    suất được bù đắp phần nào.

    18

Download tài liệu Báo cáo Cải cách thuế ở Việt Nam: Hướng tới một hệ thống hiệu quả và công bằng hơn File Word, PDF về máy