Lớp 7Ngữ Văn

Đối tượng phản ánh của tục ngữ về con người và xã hội là gì?

Câu hỏi: Đối tượng phản ánh của tục ngữ về con người và xã hội là gì?

A. Là các quy luật của tự nhiên

B. Là quá trình lao động, sinh hoạt và sản xuất của con người.

Bạn đang xem: Đối tượng phản ánh của tục ngữ về con người và xã hội là gì?

C. Là con người với các mối quan hệ và những phẩm chất, lối sống cần phải có.

D. Là thế giới tình cảm phong phú của con người.

Trả lời: 

Đáp án đúng: C: Là con người với các mối quan hệ và những phẩm chất, lối sống cần phải có.

Đối tượng phản ánh của tục ngữ về con người và xã hội là con người với các mối quan hệ và những phẩm chất, lối sống cần phải có.

Cùng Sài Gòn Tiếp Thị tìm hiểu kỹ hơn về tục ngữ nhé!

1. Khái niệm tục ngữ

Tục ngữ là những câu nói dân gian ngắn gọn, thường có vần điệu, nhịp điệu, hình ảnh thể hiện những kinh nghiệm của nhân dân về mọi mặt (tự nhiên, lao động sản xuất, xã hội), được nhân dân vận dụng vào đời sống, suy nghĩ và lời ăn tiếng nói hằng ngày. Đây là một thể loại văn học dân gian.

2. Nguồn gốc tục ngữ

Theo nội dung biểu hiện trong từng câu tục ngữ, có thể khái quát thành ba nguồn gốc hình thành tục ngữ.

Đầu tiên, đại bộ phận tục ngữ được hình thành từ sự đúc rút kinh nghiệm trong đời sống lao động sản xuất và chiến đấu của nhân dân, từ trong cuộc sống thực tiễn của nhân dân. Ta có thể kể ra hàng loạt những câu tục ngữ như thế: Ăn kỹ no lâu cày sâu tốt lúa, Con trâu là đầu cơ nghiệp, Làm ruộng có năm chăn tằm có lúc, Tháng bảy heo may chuồn chuồn bay thì bão, Được mùa lúa úa mùa cau được mùa cau đau mùa lúa, Ăn một miếng tiếng một đời, Của như non ăn mòn cũng hết, Bà con vì tổ vì tiên không ai bà con vì tiền vì gạo, Trẻ cậy cha già cậy con, Măng không uốn uốn tre sao được, Miếng ngon nhớ lâu lời đau nhớ đời, Trong nhà chưa tỏ ngoài ngõ đã tường……

Một số tục ngữ được rút ra từ các sáng tác dân gian khác (hay các sáng tác dân gian ra đời để minh họa cho câu tục ngữ). Trường hợp này, ta có thể tìm thấy tựa đề của một số truyện dân gian là một câu tục ngữ hoặc kết thúc một truyện dân gian là một câu nói có vần có điệu đúc kết chân lý ở đời thông qua câu chuyện kể . Chẳng hạn như Cái kiến mày kiện củ khoai, Chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng, Tham thì thâm, Cứu vật trả ơn cứu nhân nhân trả oán, Của thiên trả địa, Bụng làm dạ chịu, Nợ như chúa chổm, Cha mẹ nuôi con biển trời lai láng con nuôi cha mẹ kể tháng kể ngày, Sự giàu mang đến dửng dưng- lọ là con mắt tráo trưng mới giàu, Con vợ khôn lấy thằng chồng dại- như bông hoa lài cắm bãi cứt trâu, To đầu mà dại bé dái mà khôn, Nói dối như cuội….

Ngoài ra, tục ngữ còn hình thành do con đường dân gian hóa những lời hay ý đẹp rút ra từ các tác phẩm văn học viết, những điển tích, điển cố; những lời nói bất hủ của các nhà tư tưởng, văn hóa, các nhà hoạt động nổi tiếng của các thời đại. Trường hợp này dù đã được dân gian hóa nhưng một số trong những câu nói ấy dường như vẫn chưa có một độ lùi lịch sử nhất định để đo độ bền sức sống của nó như một thể loại dân gian đích thực. Tuy nhiên, thực tế tồn tại của những câu nói này trong dân gian đã cho nó một đời sống diễn xướng như những câu tục ngữ do dân gian sáng tác. Thậm chí có trường hợp người dùng đưa vào những tình huống sinh động mà phù hợp của cuộc sống để khai thác tối đa tính chất triết lý của nó mà không hề biết, không hề quan tâm tác giả là ai.

Tức là nó đã được dân gian hóa. Ta có Có tài mà cậy chi tài – Chữ tài liền với chữ tai một vần / Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ / Ngày vui ngắn chẳng tày gang/ Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau … (Nguyễn Du); Còn bạc còn tiền còn đệ tử, hết cơm hết rượu hết ông tôi (Nguyễn Bỉnh Khiêm); Ví không có cảnh đông tàn, thì đâu có cảnh huy hoàng ngày xuân / Sự vật vần xoay đà định sẵn, hết mưa là nắng hửng lên thôi / Không có gì quý hơn độc lập tự do / Vì lợi ích mười năm trồng cây, Vì lợi ích trăm năm trồng người (Hồ Chí Minh). Trong số những câu nói của danh nhân được dân gian hóa thành tục ngữ, chúng ta phải kể đến một số câu nói có nguồn gốc, xuất xứ từ nước ngoài, du nhập vào nước ta và được Việt hóa. Trường hợp này cũng khá phổ biến, đặc biệt là kho kinh sách Nho – Phật – Lão với những lời tầm chương trích cú. Ta có các câu như Ôn cố nhi tri tân (Ôn cũ biết mới), Nhân chi sơ tính bổn thiện, Lương y như từ mẫu (Thầy thuốc như mẹ hiền), Time is money (Thời giờ là vàng bạc)ục ngữ

3. Nội dung tục ngữ

Thông thường một số nội dung chính qua các câu tục ngữ gồm có:

a. Tục ngữ về con người và xã hội:

+ Tục ngữ về con người và xã hội rất giàu hình ảnh so sánh ,ẩn dụ ,hàm súc về nội dung. Những câu tục ngữ này luôn chú ý sự tôn vinh giá trị con người, đưa ra nhận xét, lời khuyên về những phẩm chất và lối sống mà con người cần có.

+ Một số câu tục ngữ về con người và xã hội thường được sử dụng:

– Người là vàng của là ngãi.

– Người năm bảy đấng, của ba bảy loài.

– Học thầy không tày học bạn.

– Không thầy đố mày làm nên.

– Sống mỗi người một nết, chết mỗi người một tật.

– Chết giả mới biết bụng dạ anh em.

– Khôn ngoan đến cửa quan mới biết, giàu có ba mươi tết mới hay.

– Chữ tốt xem tay, người hay xem khoáy.

– Người khôn dồn ra mặt.

– Trông mặt mà bắt hình dung.

– Mỏng môi hay hớt, trớt môi nói thừa.

b. Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất:

– Những câu tục ngữ về đời sống lao động sản xuất được đúc kết, phản ánh điều kiện cũng như phương thức sản xuất hay đời sống của các dân tộc. Nó được sinh ra khi mà con người lao động và có sự đấu tranh với thiên nhiên và ông cha ta đúc kết lại thành những kinh nghiệm riêng. Cho đến tận ngày nay, nó luôn được lưu truyền phổ biến rộng rãi và trở thành một lĩnh vực tri thức về khoa học dân gian.

Chính vì nảy sinh trong điều kiện đấu tranh với thiên nhiên trong quá trình lao động mà nó thể hiện được những kinh nghiệm về quy luật biến đổi khí hậu, thời tiết.

“Mây thành vừa hanh vừa giá” hay “Vấy mại thì mưa, bối bừa thì nắng”… Những kinh nghiệm này cho thấy khả năng quan sát và lĩnh hội rất tỉ mỉ và đúng đắn của ông cha ta.

– Việt Nam ta là một nước nông nghiệp phát triển, trong đó nghề nông nghiệp trồng lúa nước chiếm ưu thế. Quá trình lao động và chăm sóc, ông cha ta cũng đã đúc kết được vốn kinh nghiệm quý báu đến giờ nó vẫn thể hiện tính đúng đắn của nó.

“Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” – Ai ai làm nông cũng đều không dưới một lần được truyền thụ kinh nghiệm này hay ” Cơm quanh giá, mạ quanh bờ”, “Sương quánh cá thu, sương lu cá thửng” – tục ngữ trong lĩnh vực ngư nghiệp.

Từ xa xưa bằng kinh nghiệm thực tiễn mà ông cha ta đúc kết nên những kinh nghiệm sống còn lưu giữ cho đến tận ngày nay. Những câu tục ngữ bởi vậy thể hiện tinh thần sáng tạo vô cùng của nhân dân lao động. Song đôi khi nó chỉ phản ánh một mặt của các biểu hiện ở từng địa phương, từng thời điểm nhất định.

c. Tục ngữ thể hiện triết lý dân gian:

+ Những kinh nghiệm sống, những truyền thống tư tưởng, đạo đức của nhân dân luôn là nguồn cảm hứng trong các câu tục ngữ.

+ Một số câu tục ngữ thể hiện triết lý dân gian:

– Người làm ra của, của không làm ra người.

– Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ.

– Của một đồng, công một nén.

– Có công mài sắt có ngày nên kim.

Đăng bởi: Sài Gòn Tiếp Thị

Chuyên mục: Lớp 7, Ngữ Văn 7

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button